Bazalt

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Bazaltın sütun xarakteli strukturu.

Bazalt — normal cərgəli effuziv dağ süxuru, ən çox yayılan kaynotip süxurları.

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Bazaltlar püskürmə suxurların əsas kütləsini təşkil edir. Onlar müasir okeanların diblərini təşkil etməklə yanaşı, quru sahələrdə də geniş əraziləri tutur. Məsələn, Mərkəzi Sibirdə çox böyük ərazi qalın bazalt layları ilə örtülmüşdür."Bazalt" həbəş dilində "bazal" (dəmirsaxlayan daş) sözündən törəmişdir və ilk dəfə Böyük Plini tərəfindən işlədilmişdir.

Liparitlərdən fərqli olaraq bazaltlar qara rəngdə olur. Bazalt maqması daha duru olduğuna görə nazik axınlar yaradır və bu səbəbdən də daha tez soyuyur. Ona görə də bazaltların petroqrafik tərkibində vulkan şüşəsi çox olur.

Maqmadan ayrılan qazların hesabına bazalt suxurları, adətən məsaməli olur. Bazalt maqması soyuyarkən çox vaxt bazalt suxurlarının içərisində seolit və kalsit kristallarının yelpikvari formaları əmələ gəlir. Bazalt suxurlarının içərisindəki boşluqlarda bəzən aqat mineralının nazik zolaqlım kristallarına rast gəlinir.

Bazaltın analoqları diabaz və bazalt porfritidir.

thumbnail.Bazalt

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Краткий геологический словарь //под ред. проф. Г. И. Немкова. — М., «Недра»,1989.
  • Практическое руководство по общей геологии //под ред. проф. Н.В Короновского. — М., «Академия», 2007
  • Аблесимов Н.Е., Земцов А.Н. Релаксационные эффекты в неравновесных конденсированных системах. Базальты: от извержения до волокна. Москва, ИТиГ ДВО РАН, 2010. 400 с.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]