Beşinci dəstə

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Beşinci kolonna səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar

Beşinci dəstə, Beşinci kolon (isp. Quinta columna) — İspaniya vətəndaş müharibəsi dövründə general Frankonun İspaniya Respublikasında fəaliyyət göstərən agenturasına verilən qeyri-rəsmi ad. Məcazi mənada düşmənin hər hansı gizli agentləri - diversantlar, şpionlar, provokatorlar, terrorçular və s. nəzərdə tutulur.

Mənşəyi[redaktə | əsas redaktə]

"Beşinci kolon" termini vətəndaş müharibəsi dövründə frankistlərin ordusuna rəhbərlik edən ispan generalı Emilio Molaya məxsusdur. 1936-cı ilin oktyabrında Madrid üzərinə hücum zamanı radio ilə paytaxt sakinlərinə etdiyi müraciətdə o, tabeçiliyində olan 4 ordu kolonnasından əlavə Madridin özündə yerləşən və lazım olan anda arxadan zərbə vura biləcək beşinci kolonnaya sahib olduğunu bildirmişdi. "Beşinci kolon" insanlar arasında panika yayır, sabotajlar törədir, diversiya və şpionajla məşğul olurdu. Lakin tarix göstərdi ki, Mola bu qüvvələrin gücünü şişirdirdi, belə ki, Madrid 1939-cu ilin ortalarınadək hücumlar qarşısında tab gətirə bildi.

İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində və müharibə zamanı "beşinci kolon" termini müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən və həmin ölkələrin işğalına zəmin hazırlayan nasist agenturasına aid edilirdi.

Ədəbiyyatda[redaktə | əsas redaktə]

Ernest Heminquey 1938-ci ildə bu termini özünün yeganə pyesi olan "Beşinci kolon"nın adında istifadə etmişdir. O, əsəri Madriddə, şəhərin bombalandığı zaman yazmış və elə həmin il nəşr etdirdiyi "Beşinci kolon və ilk qırx doqquz hekayə" (The Fifth Column and the First Forty-Nine Stories) kitabına daxil etmişdir.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]