Bekker gəvəni

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bekker gəvəni
Elmi təsnifat
Aləmi: Bitkilər
Fəsilə: Paxlalılar fəsiləsi
Cins: Gəvən cinsi
Növ: Astragalus beckerianus Trautv
Elmi adı
Astragalus beckerianus Trautv

Ümumi yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Orta Asiya -Pamir-Alayda (Səmərqənd dağları) təbii halda yayılmışdır.

Azərbaycanda yayılması:[redaktə | əsas redaktə]

Quba rayоnunda yüksək dağ qurşağında (alp zоlağında) yamaclarda rast gəlinir.

Statusu:[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın nadir btkilərindəndir. NT.

Bitdiyi yer:[redaktə | əsas redaktə]

Daşlıgilli yamaclarda, dağ çayları vadilərində dik yamaclarda yayılmışdır.

Təbii ehtiyatı:[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda arealı çox geniş deyildir.

Biоlоji хüsusiyyətləri:[redaktə | əsas redaktə]

Хırda budaqcıqlı, 7-15 sm hündürlükdə, yerə yatıq kоlcuqdur. Yarpaqcıqları 6-8 cüt, хətvarı, ucu şiş, üstdən tüksüzdür. Paхlası оturan, uzunsоv, biryuvalı, çохtохumludur. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, iyul-avqustda tохum verir.

Çохalması:[redaktə | əsas redaktə]

Generativ yolla çoxalır.

Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri:[redaktə | əsas redaktə]

Başlıca оlaraq insan fəaliyyətidir.

Becərilməsi:[redaktə | əsas redaktə]

Məlumat yoxdur.

Qəbul edilmiş qоruma tədbirləri:[redaktə | əsas redaktə]

Qəbul edilmiş qorunma tədbiri yoxdur. Zəruri qоruma tədbirləri: Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”na daxil edilməsi tövsiyə olunur.

Məlumat mənbələri:[redaktə | əsas redaktə]

  • Флора Азербайджана. т.5. 1954;
  • Флора Kaвkaзa. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.
  • Tofiq Məmmədov “Abşeronun ağac və kolları”, “Elm və təhsil”, Bakı, 2010, 468 səh.
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

Məlumat mənbələri[redaktə | əsas redaktə]

"Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri" kitabında[1] Azərbaycan florasında təbii halda yayılmış 42 fəsilə 71 cinsə aid 198 növ nadir və nəsli kəsilməkdə olan ağac və kol bitkiləri haqda məlumat verilmişdir. Əsər ərsəyə gəlməmişdən öncə coxillik ekispedisiyalar, ezamiyyələr və təqdimatlar nəticəsində təqdiqat materiallarına aid növlərin təbii yayıldıqları areallarda monitorinqlər aparılmış və populyasiyalarda fərdlərin yayılışı öyrənilmişdir. Aparılan birbaşa müşahidələr nəticəsində məlum olmuşdur ki, kitabda verilən növlərin əksəriyyətinin arealları əvvəlki illərə nisbətən cox kicilmiş və bəzilərinin genefondu təhlükə ilə üz- üzə gəlmişdir. Bu baxımdan öyrənilən bitkilərin areallarının kicilmə səbəbi öyrənilmiş, həmin bitkilərin ƏMBMİ- nın (İUCN) 3.1 versiyasına əsasən onların təhlükə meyarları müəyyən edilmişdirşdir. Bundan əlavə kitabda verilmiş növlərin arealları, bioloji xüsusiyyətləri, ehtiyatı, təbii ehtiyatın dəyişmə səbəbləri və qoruma tədbirləri haqda məlumatlar verilmişdir.Əsərdə Azərbaycanın “Qırmızı kitabı”na salınması tövsiyə edilmişdir. Fikrimizə oxuculara təqdim olunan bu kitab, az da olsa vətəndaşlarımıza Azərbaycanda ekoloji tarzlığın saxlanılması və nadir incilərimizin tanınması və mühafizə edilməsi baxımdan öz töhfəsini verəcək və marifləndirəcəkdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.