Bell V-22 Osprey

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
V-22 Osprey
An MV-22 lands aboard USS Carl Vinson. (8498335986).jpg
ABŞ hərbi dəniz donanmasının USS Karl Vinson aviadaşıyıcısına eniş edən MV-22
Tipi Hərbi nəqliyyat təyyarəsi
İstehsalçı Flag of the United States.svg Bell Helicopter
Flag of the United States.svg Boeing
İlk uçuş 19 mart 1989-cu il
İstismara verilib 13 iyun 2007-ci il
Əsas istismarçılar ABŞ dəniz piyadaları korpusu
ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri
ABŞ hərbi dəniz donanması
İstehsal illəri 1988 – davam edir
İstehsal sayı 200+ (2014-cü ildə)[1]
Proqramın icra dəyəri 35.6 milyard ABŞ dolları[2]
Vahidinin qiyməti MV-22: 72.1 milyon ABŞ dolları (2015-ci ildə)
Baza modeli Bell XV-15

Bell V-22 Osprey (ing. ospreybalıq qartalı) — özündə həm təyyarənin, həm də vertolyotun xüsusiyyətlərini birləşdirən ABŞ konvertoplanı.

1980-ci ildə İran girov böhranı ərzində baş tutmuş "Qartal caynağı" əməliyyatının uğursuzluqla nəticələnməsi ABŞ Müdafiə Nazirliyində uzun məsafə, yüksək sürətli, vertikal eniş-qalxış əməliyyatları icra edə bilən bir təyyarəyə ehtiyacın olduğunu üzə çıxardı. Nəticədə, 1981-ci ildə "Birgə istismar eniş-qalxış eksperimental təyyarə" proqramı üzərində iş başlandı. "Bell Helicopter" və "Boeing Helicopters" şirkətləri arasındakı əməkdaşlıq nəticəsində 1983-cü ildə V-22 adlı təyyarələrin istehsalını təşkil etmək məqsədilə müqavilə imzalandı. Təyyarə hər iki şirkətin birgə komandası tərəfindən istehsal olunur. V-22 ilk uçuşunu 1989-cu ildə həyata keçirdi və bunun ardınca təyyarə üzərində uçuş sınaqları və dizayn dəyişikliyi baş tutdu. Hərbi məqsədli ilk tiltrotor təyyarənin istehsalı olduqca mürəkkəb və çətin olduğuna görə mütəxəssislər bunun üzərində uzun illər çalışmalı oldu.

ABŞ dəniz piyadaları korpusu 2000-ci ildə Osprey təyyarələri üçün şəxsi heyət hazırlıqlarına başladı və 2007-ci ildə bu proses tamamlandı. Bu təyyarələr CH-46 "Sea Knights" helikopterlərini əvəz etmək məqsədilə silahlanmaya qəbul edilmişdir. ABŞ dəniz piyadaları korpusu və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrində xidmətə qəbul edildikdən sonra V-22 "Osprey"lər İraq, Əfqanıstan, Liviya və Küveyt üzərində bir çox hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir.

Bu uçan aparat qanadlarının qırağında qondolada yerləşən və 98 dərəcə çevrilə bilən iki Rolls-Royce T406 mühərriki ilə təchiz olunub. Üç trapesiyavari pərvazı olan vint, öz aralarında qanadın içində keçən sinxronizə edən şaftla bağlıdır. Həmin şaft həmçinin uçan aparatın bir mühərriklə otuzdurulması imkanını təmin edir. Konstruksiyanın çəkisinin azaldılması məqsədi ilə aparatın 70% (5700 kq) kömür və şüşəplasik əsasında epoksid bağlayıcısı olan kompozit materialından istehsal olunur ki, bu da onun çəkisini metal analoqundan 1/4 dəfə yüngül edir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Bell V-22 Osprey ilə əlaqəli mediafayllar var.