Bif Vellinqton
| Mal Əti Vellinqton | |
|---|---|
| Beef Wellington | |
 | |
| Aid olduğu milli mətbəxlər | |
| Birləşmiş Krallıq, İngiltərə | |
| Mənşəyi | |
| Adlandırılıb | Artur Uelsli Vellinqton |
| Təfərrüatları | |
| Süfrə dərəcəsi | İsti |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Vellinqton mal əti — mal əti filesindən və düksellərdən hazırlanmış, şişirdilmiş xəmirə bükülmüş yeməkdir.[1][2][3] Bəzi reseptlərə xəmirin islanmasının qarşısını alarkən nəmi saxlamağa kömək edən prosciutto və ya qurudulmuş vetçinaya bükülməsidir.[1] Mal ətini xardal ilə örtmək və ya şişirdilmiş xəmirin yerinə qısa xəmirdən istifadə etmək də hazırlanma üsulna daxildir. Klassik reseptlərə duksellər əvəzinə paştet və ya prosciutto əvəzinə krep istifadə edilə bilər.[1][3]
Adlandırma
[redaktə | vikimətni redaktə et]Yeməyin adı, ehtimal ki, Vellinqtonun 1-ci hersoqu Artur Uellslinin şərəfinə qoyulub, lakin adın dəqiq mənşəyi məlum deyildir. Həmçinin rəvayətlə aralarındakı əlaqə dəqiq məlum deyildir.[4]
Leah Hyslop qeyd edir ki, Vellinqtonun (Wellingtonun) məşhurlaşdığı dövrdə xəmirə bükülərək bişirilən ət artıq ingilis mətbəxində geniş yayılmış bir yemək idi. O, həmçinin bu yeməyin Fransanın filet de bœuf en croûte (xəmir içində mal əti filesi) yeməyinə bənzəməsinin, "Beef Wellington" adının əslində dövrün dəbinə çevrilmiş kontinental (Avropa mənşəli) yeməyinin vətənpərvərlik ruhunda yenidən adlandırılmış bir versiyası ola biləcəyini göstərdiyini irəli sürür.[5]
Erkən mənbələr
[redaktə | vikimətni redaktə et]1891-ci il tarixli Avstriya yemək kitabında Vellinqton filetinin resepti var. Bu reseptdə xəmirə bükülmüş, istəyə bağlı olaraq bekonla, lakin göbələksiz və trüfel sousu və ya xiyar turşusu ilə verilən ətli ətdən bəhs edilir.[6]
Hamburq-Amerika xəttinin menyusunda 1899-cu ilə aid bir istinad var.[7] ABŞ-da ən erkən təsdiq 1899-cu ilə aiddir[8] ; bu, həmçinin 1903-cü ildə Los Angeles Times qəzetində də yer alır. 1910-cu ildə yazılmış bir Polşa yemək kitabında duxelles daxil olmaqla Polędwica wołowa à la Wellington 'mal əti filetosu à la Wellington' da yer alır və trüfel və ya Madeyra sousu ilə verilir. Müəllif iddia edirdi ki, bu resept Vyanadakı imperator sarayının aşpazından almışdır.[9] [10]
Peşəkar yemək kitabı olan " Le Répertoire de la Cuisine"nin 1923-cü il nəşrində mal əti üçün "Vellinqton" reseptindən bəhs olunur: "Yağda və sobada qızardılmış, quru duxelles əlavə edilmiş quş əti içliyi ilə örtülmüş, yayılmış xəmirə qoyulmuş barbekü fileto. Sobada bişirilir. Soyulmuş pomidor, kahı və Pommes château ilə bəzədilir" [11]
Variasiyalar
[redaktə | vikimətni redaktə et]Food Network-ün "Good Eats" verilişində Alton Braun mal əti əvəzinə daha ucuz donuz ətindən istifadə etmək variantını müzakirə edir.[12] Yeməyin "çuğundur Vellinqton" kimi tanınan vegetarian variantı mal ətini çuğundurla əvəz edir və MasterChef Australia kimi qida müsabiqələri şoularında nümayiş etdirilib.[13][14]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 3 Blanc, Raymond. "Beef Wellington". 25 yanvar 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 yanvar 2025.
- ↑ Oliver, Jamie. "Epic beef wellington recipe". 21 yanvar 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 yanvar 2025.
- 1 2 Ramsay, Gordon. "Traditional Beef Wellington". 7 iyul 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 iyul 2026.
- ↑ Olver, Lynne. "Beef Wellington". The Food Timeline. 22 fevral 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 iyul 2026.
- ↑ Hyslop, Leah. "Potted histories: Beef Wellington". The Daily Telegraph. 21 avqust 2013. 12 mart 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 may 2015.
- ↑ Seleskowitz, Louise. Wiener Kochbuch (alman) (5th). Vienna: Lienhart. 1886. 6 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 iyul 2026.
- ↑ "First Class Menu, 10th Nov 1899, Hamburg-America line". menus.nypl.org. 30 oktyabr 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2018.
- ↑ "A Novel Menu Card". Scientific American. LXXXI (13): 202. 23 sentyabr 1899 – Google Books vasitəsilə.
- ↑ Ochorowicz-Monatowa, Marya. Uniwersalna książka kucharska (polyak). Lwów; Warszawa-Łódź: Księgarnia H. Altenberga; Ludwik Fiszer. 1910. 52, 304.
- ↑ "Marya Ochorowicz-Monatowa "Uniwersalna książka kucharska"". Salon tradycji polskiej (polyak). Muzeum Lwowa i Kresów. 16 fevral 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib.
- ↑ Gringoire, Th.; Saulnier, L. Le Répertoire de la Cuisine (3rd). Maison Allard, London. 1923. 163.
- ↑ Brown, Alton. "Tender is the Pork". Food Network. 30 may 2015. 27 yanvar 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 noyabr 2022.
- ↑ "Vegan Beet Wellington". Gordon Ramsay Restaurants. 31 avqust 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 avqust 2024.
- ↑ "Pressure Test: Flynn McGarry's Beet Wellington". IMDb. 10 dekabr 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 avqust 2024.