Biləcəri

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Biləcəri
Bileceri - panoramio (3).jpg
40°25′53″ şm. e. 49°48′29″ ş. u.
Ölkə  Azərbaycan
Rayon Binəqədi rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Biləcəri xəritədə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Biləcəri kəndi — Azərbaycan Respublikasının Binəqədi rayonunun inzibati-ərazi vahidində iri şəhər tipli qəsəbə.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Biləcəri qəsəbəsi Binəqədi rayonunun inzibati ərazisinə daxil olan, rayon mərkəzindən 4,5 km aralıda, Abşeron yarımadasının qərbində yerləşən qədim yaşayış məntəqəsidir.[1] 1936-cı ildən Şəhərə ən yaxın kənd olduğu üçün "qəsəbə" statusu verilmişdir. Tarixi mənbələrin məlumatına əsaslanan tədqiqatçılara görə, yaşayış məntəqəsinin etnotoponim olub, türkdilli xəzərlərin Bələncər tayfasının adını əks etdirir. Bələncərlərin Azərbaycana miqrasiyası Sasani şahı I Xosrov Ənuşirəvanın (531-579) Azərbaycana köçürdüyü xəzərlərlə və VIII əsrin əvvəllərində ərəb əmiri Cərrah ibn Abdullahın Xəzər ölkəsinə hücum edərək onun üç paytaxt şəhərindən Arana xeyli əhali köçürməsi ilə əlaqələndirilir. Yaşayış məntəqəsinin coğrafi mövqeyinə əsaslanan digər tədqiqatçılar isə bu toponimi qədim türk dillərindəki belen (aşırım, alçaq dağ) və cər/cəri (sıldırım, yarğan) komponentlərinin birləşməsi kimi "Aşırımlı yarğan" mənasında izah edirlər.

Biləcəri kəndinin məscidi 1658-ci ildə II Şah Abbasın sərkərdəsi Biləcərili Bəylər bəyi Əmir Muradxan tərəfindən tikdirilmişdir.

Başqa bir etimologiyaya görə "Biləcəri" sözü "hərbi şəhər" deməkdir.

Akademik Tofiq Hacıyevin fikrincə Bilə (bala "kiçik") + cər (yer) birləşməsindən yaranmışdır. C->y əvəzlənməsi çox qədim türk dilində olmuş fonetik hadisədir. M.Kaşğarlı da qeyd edir ki, yabqu-cabqu şəklində də deyilir.

Biləcəri qəsəbəsi ərazisində 20 yanvar şəhidlərinin xatirəsinə “Güllə yağışı” abidə kompleksi (heykəltəraş Azad Əliyev, 19 yanvar 2013), Milli Qəhrəmanlar abidə-kompleksi və 8 Milli Qəhrəmanın büstü kimi heykəltaraşlıq abidələri mövcuddur.[2]

Əhalisi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əhalisi əsasən azərbaycanlılardan ibarətdir.

Məşhur Bakı milyonçusu, neft maqnatı Ağamusa Nağıyev Biləcəridə anadan olmuşdur və onun qəbri və qəbirüstü abidəsi Biləcəri qəsəbəsində yerləşir.

Dahi şair, meyxanaçı, əruzşünas Vüqar Biləcəri burada anadan olub.

İqtisadiyyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qafqazın ən böyük dəmir yolu qovşağı buradadır. Sovet dövründə Biləcəri, respublikanın sənaye mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir.

Qəsəbə ərazisində ümumilikdə 12 sənaye və 6 müxtəlif təyinatlı müəssisə, o cümlədən, Zaqafqaziyada ən böyük çeşidləmə "Dəmiryol Stansiyası", "Lokomotiv Depo", “Yuyucu-Buxarlayıcı stansiya, “Vaqon Depo”, "Zoologiya kombinatı", "Asfalt-Beton zavodu" və "Xırman firması (istehsal növü – un məmulatları)" fəaliyyət göstərir.[1]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. II cilddə. Bakı: 2007, I cild, səh.96.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]