Bioresurslar İnstitutunun Biokimyəvi tədqiqatlar laboratoriyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Biokimyəvi tədqiqatlar laboratoriyasıAMEA Naxçıvan bölməsinin Bioresurslar İnstitutunun laboratoriyalarından biri. Laboratoriyanın müdiri biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Ələkbərov Ramiz Ələkbər oğludur.

Əsas fəaliyyət istiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvan Muxtar Respublikasında bitkilərin, xüsusən dərman bitkilərinin tərkiibindəki bioloji aktiv maddələrin aşkar edilməsi.

Laboratoriyanın əsas elmi nəticələri[redaktə | əsas redaktə]

Nanənin (Mentha L.) yarpaqlarının etanol ekstraktının incə təbəqə xromotoqrafiyasının aparılması, Rf qiymətlərin hesablanması, yarpaq, gövdə ekstraktlarının spektral və xromotoqrafik analizi nəticəsində alınan qiymətlər əsasında ekstraktların tərkibinin hansı qrup birləşmələrdən ibarət olduğunun müəyyənləşdirilməsi üçün tədqiq olunan bitki xromotoqramma edilmiş ona adi, ultrabənövşəyi qısa və uzun dalğalı işıqda baxılmış və nəticələr qeyd edilmişdir. Belə ki, fitokimyəvi tədqiqatın nəticəsinə əsasən nanə bitkisinin yarpaqlarının tərkibində flavonoidlər olan kempferol, rutin, kversetin, karotin və xlorofil maddələrinin olduğu aşkar edilmişdir. Əsasən yeyinti, ətriyyat, kosmetika və əczaçılıq sənayesində əvəzsiz hesab edilir. Çiçək, yarpaq və toxumlarından əczaçılıq, kulinariya, xalq və elmi təbabətdə geniş istifadə edilir [1]. Fitokimyəvi analiz nəticələrinə əsasən Acı yovşan (Artemisia absintium L.) bitkisinin yerüstü orqanlarında efır yağı ilə birlikdə alkaloid, lakton, flavanoidlər, tuyon, tuyol, fellandren, seskviterpen laktonlar absintin, anabsintin, artemizin flavonoidi, artabsin, karotin və aşı maddələrin olduğu aşkar edilmişdir. Yovşanın tərkibindəki absintin mədə-bağırsaq, xüsusən mədəaltı vəzin funksiyasını stimullaşdırır, mərkəzi sinir və qanyaradıcı sistemin fəaliyyətini artırır, asteniya, zəiflik, anemiya və epilepsiya xəstəliklərin müalicəsində istifadə edilir. Adi qaraqınıq (Origanum vulgare L.) bitkisindən alınan ekstraktlar analiz edilmiş və nəticələr müəyyənləşdirilmişdir. Belə ki, fitokimyəvi analiz nəticələrinə əsasən yarpaq və gövdəsinin tərkibində flavonoid olan timol və askorbin turşusundan ibarət olduğu müəyyən edilmişdir. Avitaminoz, qanazlığı və sinir xəstəliklərində istifadəsi mümkündür [2]. Xırdameyvə albalının (mərmərik) (Cerasus microcarpa (C.A.Mey.) Boiss.) yarpaq və zoğlarından müxtəlif həlledicilər vasitəsilə ekstraktlar alınmış, qatılaşdırılmış, xromotoqrafik və spektral analiz edilərək karotinoid, xlorofil piqmentləri və flavonoidlər öyrənilmişdir. Xırdameyvə albalı növünün yarpaqlarının etanol ekstraktının incə təbəqə xromotoqrafiyası aparılmış və Rf qiymətləri hesablanmışdır. Spektral və xromotoqrafik analiz nəticəsində alınan qiymətlər əsasında ekstraktların tərkibində kemferol 3-hidroksiflavon, flavon, xlorofil a və β-karotin birləşmələri aşkar edilmişdir. Bitkinin tərkibində insan orqanizmi üçün zəruri olan bir çox maddələr: şəkər, üzvi turşular, azotlu maddələr, yağlar, ətirli və boya maddələri, mineral duzlar, vitaminlər, fermentlər, qlükozidlər, fitonsidlər və pektin maddələrinin olduğu müəyyən edilmişdir. Bir sözlə insan orqanizmi üçün mineral maddələrin və vitaminlərin bol mənbəyidir. Belə ki, qidaların tərkibində olan nuklein turşuları, fitonsidlər və digər bioloji aktiv birləşmələr böyük əhəmiyyət kəsb edir və orqanizminin müxtəlif xəstəliklərə qarşı müqavimətini artırırlar.

Beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

İnstitutun fəaliyyətə başladığı ildən laboratoriyanın əməkdaşları Azərbaycanda və müxtəlif xarici ölkələrdə (Avstriya, Türkiyə, Qazaxıstan, Rusiya Federasiyası, Çexiya, Polşa, Macarıstan, Almaniya, Fransa, Hindistan, Litva və s. ) Beynəlxalq konfrans, simpoziumlarda iştirak etmişlər. Məqalələrin əksəriyyəti xarici ölkələrdə rus, türk, alman və ingilis dillərində dərc olunmuşdur.

Monoqrafiyalar, kitablar və metodik vəsaitlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Mustafayeva İ.R., Ələkbərov R.Ə., Bayramov A.B., Məhərrəmov M.M. “Latın dili: qrammatika və terminologiyanın əsasları” Bakı: 2011, “İndigo” mətbəəsi, E-mail: www.info @ indigo.az, 128 s.
  2. İbadullayeva S., Ələkbərov R. Dərman bitkiləri (Etnobotanika və Fitoterapiya) Medicial plants (Ethnobotany and Phytoterapya), Təhsil, Elm, Bakı, 2013, 331 s.
  3. Talıbov T.H. İbrahimov Ə.Ş., İbrahimov Ə.M., Ələkbərov R.Ə., İsmayılov A.H., Quliyev V.B., Qurbanov Ə.K. Naxçıvan Muxtar Respublikasının rəsmi dərman bitkiləri, Əcəmi nəşriyyatı, 2014, 431 s.
  4. Mustafayeva İ.R., İbadullayeva S.C., Ələkbərov R.Ə., İsmayılov A.H., Qasımov H.Z., Qasımova Ş.Ş. Farmakoqnoziya botanikanın əsasları ilə (dərslik), “Əcəmi” Nəşriyyat-Poliqrafiya Birliyi. Naxçıvan, 2015, 648 s.

Elmi məqalələr[redaktə | əsas redaktə]

  1. Guliyev V.B. Antioxidant activity of different parts of Isgin (Rheum ribes L.). Asian Journal of Chemistry, 2007, Vol. 19, No 4, p. 3047-305
  2. Ибадуллаева С.Д., Алекперов Р.А., Гасымов Г.З. Thymus hyemalis Lange (Lamiaceae) - Новый вид для флоры Азербайджана, Санкт-Петербург, Бот. жур., 2014, т. 99, №7, s. 825-827.
  3. Alakbarov R.A. Biomorphologische und Umwelt Arten der Gattung Marribium L., der Familie der Lamiaceae Lindl., Weit verbreitet in der Flora der Autonomen Republik Nachitschewan, Nachitschewan Austrian Journal of Technical and Natural Sciences № 1-2 2015, January-February, “East West” Association for Advanced Studies and Higher Education GmbH, Am Gestade 1, 1010 Vienna, Austria, 2015, Impact factor: 0,1, ISSN 2310-5607, p. 3-6.
  4. Alakbarov R.A. Biomorphologic and Therapeutic Features of the Kinds Included into Stachys L. Species of Nonstringings (Lamiaceae Lindl.) Family Widely Spread in Flora of Nakhchivan Autonomous Republic Azerbaijan, European Academic Research Vol. II, ISSUE 12/ March 2015, Impact factor: 0.1, Drji Value: 5.9 (b+), ISSN 2286-4822, p. 15099-150111.
  5. Ələkbərov R.Ə., Rəhimova S.Ə. Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində yayılan kəklikotu (Thymus L.) cinsinə daxil olan limonlu kəklikotu növünün (Thymus hyemalis Lange) bioekoloji xüsusiyyətləri və tibbi əhəmiyyəti, NDU, Kənd təsərrüfatının inkişafı reallıqlar və perspektivlər. Beynəlxalq konfrans, 2015, s. 229-233.
  6. Ələkbərov R.Ə., Rəhimova S.Ə. Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində yayılan Böyürtkən (Rubus L.) cinsinə daxil olan Bozumtul böyürtkən (Rubus caesius L., 1753) növünün bioekoloji xüsusiyyətləri, fitokimyəvi tərkibi və tibbi əhəmiyyəti, Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti, “Aqrar elmin və təhsilin innovativ inkişafı: dünya təcrübəsi və müasir prioritetlər”, Beynəlxalq elmi-praktik konfrans, Gəncə, 23-24 oktyabr, 2015, s. 281- 284.
  7. Алекперов Р.А. Фитоценотическое значеиие видов рода Thymus L. в растительном покрове Нахчыванской Автономной Республики. // IV Международная научно-практическая конференция «Проблемы и перспективы современной науки» (25.02.2016 г.), г. Москва, с. 151-156.
  8. Guliyeva S., Akhundova S., Alakbarov R., Qasimov H. The Productivity and Structure of Sage (Salvia L.) Populations in the Territories of Lesser Caucasus Range. İmpact factor. // İnternational Jurnal of Sciences, Research Article Volume 5, Fevruary 2016 (02), This article is published under the terms of the Creative Commons Attribution License 4.0 Author (s) retain the copyright of this article. Publication rights with Alkhaer Publications. Published at: http: //www.ijsciences.com/pub/issue/2016-02/ DOI: 10.18483/ ijSci. 947; Online ISSN: 2305-3925; Print ISSN: 2410-4477, p.70-76.
  9. Alakbarov R. The results of phytochemical analysis, and therapeutic features of biomorphological species Phlomis salicifoliya Regel, genus Phlomis L. flora of the Nakhchivan Autonomous Republic. International Journal of Botany Studies, ISSN: 2455-541X, IMPACT FACTOR: RJIF 5.12, Volume 2; Issue 2; March 2017, pp. 7-9
  10. Ələkbərov R.Ə. Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində yayılan dalamaz cinsinə daxil olan Lamium L. populyasiyalarının quruluşu və məhsuldarlığı. NDU-nun Xəbərləri, Təbiət Elmləri və Tibb seriyası, 2017, №3, (84), s. 41-47
  11. Rəhimova S.Ə. Capparis herbacea L. (çöl kəvəri) ekstraktlarında bəzi bitki piqmentlərinin metal komplekslərinin rəngləyici xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi // Naxçıvan Dövlət Universitetinin elmi əsərləri, təbiət və tibb elmləri seriyası, “Qeyrət”, 2016, № 7 (80) s. 80-84
  12. Talibov T., Rahimova S. Distribution zones, biomorphologic and therapeutic features of species included in Capparaceae Juss. family in the flora of Nakhchivan Autonomous Republic of Azerbaijan// International Journal of Botany Studies, ISSN: 2455-541X, Impact Factor: RJIF 5.12, Vol.2, Issue 2, March 2017, p. 4-6
  13. Rahimova S.A. Biomorphologic and therapeutic features of Capparis herbacea L. species in the flora of Nakhchivan Autonomous Republic of Azerbaijan // Политематический сетевой электронный научный журнал Кубанского государственного аграрного университета (Научный журнал Куб ГАУ) [Электронный ресурс].–Краснодар: Куб ГАУ, 2017. – №04(128). С. 466 – 473. – IDA [article ID]: 1281704034.
  14. Rəhimova S.Ə. Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində yayılmış Capparaceae Juss. fəsiləsinə daxil olan Capparis herbacea L. növünün əhəmiyyətli xüsusiyyətləri // AMEA Naxçıvan Bölməsinin xəbərləri, Təbiət və texniki elmlər seriyası, 2017, № 2, s.
  15. Rəhimova S.Ə. Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində Capparis herbacea L. növü ehtiyatının 3 rayon üzrə hesablanması // Müasir təbiət elmlərinin aktual problemləri, 04-05 may 2017, Beynəlxalq elmi konfrans, II hissə, Gəncə Dövlət Universiteti, Gəncə şəhəri, s. 101-103
  16. Rəhimova S.Ə. Naxçıvan Muxtar Respublikası florasında yayılmış Capparıs herbacea L. (çöl kəvəri) növünün meyvələrinin flavonoidləri // Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti, Gəncə şəhəri, 2017, s. 42-45

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Алекперов Р.А., Аббасов Н.К. Биоморфологические, экологические и лечебные свойства видов, входящих в состав рода Mentha L. семейства Lamiaceae Lindl. распространенных, во флоре Нахчыванской Автономной Республики, Вестник Казанского Государственного Аграрного Университета 2015, c. 93-96
  2. Ələkbərov R.Ə. Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində yayılan Qaraqınıq (Origanum L.) cinsinə daxil olan Adi qaraqınıq (Origanum vulqare L.) növünün bioloji xüsusiyyətləri, fitokimyəvi tərkibi və əhəmiyyəti. NDU-nun Xəbərləri, Təbiət Elmləri və Tibb seriyası, 2016, №7, (80), s. 60-64

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası