Birəbittən fəsiləsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Birəbittən fəsiləsi
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinif: Quşlar
Yarımsinif: Yenidamaqlılar
Dəstə: Sərçəkimilər
Elmi adı
Troglodytidae L., 1758
Yarımdəstələri

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS 178265
MBMM 9126

Birəbittən (Bilibitdan) (lat. Troglodytidae) - sərçənin bir növü

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Gödək quyruğu olan kiçik, hərəkətli meşə cücüyeyən quşlarıdır. Əksər növlərin rəngi qəhvəyi – şabalıdıdır. Su sərçələrinə yaxındırlar. Amerika mənşəli fəsiləyə daxil olan 63 növ başlıca olaraq Yeni dünyada yaşayır. Yalnız 3 cins köhnə dünyada təmsil olunmuşdur. Qafqaz yeganə növ – birəbittən (Troglodytes troglodytes L.) rast gəlinir. Arealı Şimali Amerikanın mülayim qurşağını, Avropanı, Palearktikanın cənub və şərq sərhədlərini əhatə edir. 40 dan artıq yarımnövü vardır. Azərbaycanda yaşayan Qafqaz yarımnövü (T.t.hyrcanus Zarudny et London ), eləcədə də Şimali İranda yayılmışdır. Bizdə yaşayan ən kiçik quşlardan biridir. Oturaq quşdur . Dərələr və çaylar boyunca sıx kolluqlarda , meşələrdə və bağlarda , hasarların kənarında yaşayır . Fon meşə növlərindən bir olub düzənlik meşələrində qeydə alınmış oxuyan quşların 10%-ni , dağlarda isə 15%-ni təşkil edir.[1]

Görünüşü[redaktə | əsas redaktə]

Qəhvəyi çilli rəngi, gödək dik quyruğu vardır. Çox hərəkətli və möhkəm bədənlidir. Uçuş zamanı iri böcəyi xatırladır. Erkəklərin bədəninin uzunluğu 100 – 115, dişilərindəki 96 – 112 mm; qanadların uzunluğu uyğun olaraq 45 -50 və 44- 48, quyruğunun uzunluğu 30 -37mm, kütləsi 7.5 – 11.5,q- dır. Rəngində cinsi dimorfizm ifadə olunmamışdır. [2]

Çoxalması[redaktə | əsas redaktə]

Çoxalmaya apreldə başlayır. Erkək sahə seçir və orada yosundan, otdan və yarpaqlardan eyni vaxtda bir neçə yuva qurur. Yuva yerdən 2-3 m hündürlükdə, qapalı, kürəşəkillidir. Bir qoyumda 3-9 ağ xırda qırmızı çilli yumurta olur. Dişi 14-16 gün kürt yatır. Cücülər yuvanı 15 – 17 gündən sora tərk edirlər. İyun-iyulda yaşlılar ikinci qoyuma hazırlaşırlar. Bir erkəyin 2 dişisi ola bilər.[3]

Qidalanması[redaktə | əsas redaktə]

Xırda cücülərhörümçəklərlə qidalanırlar. Zərərli cücüləri yeməklə fayda verir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan heyvanlar aləmi. III cild, Onurğalılar. Bakı «Elm». 2004 - 620 s.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Qaranquşlar
  2. Quşları yaxından tanıyaq
  3. Canlılar Aləmi