Bolşevik adası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Bolşevik adası
rus. Большевик (остров)
Bolshevik island, Russia, Landsat 7 image.jpg
78°36′33″N 102°55′41″E / 78.60917°N 102.92806°E / 78.60917; 102.92806Koordinatlar: 78°36′33″N 102°55′41″E / 78.60917°N 102.92806°E / 78.60917; 102.92806
Arxipelaq Şimal Torpağı
Akvatoriya Şimal Buzlu okean
Ölkə Flag of Russia.svg Rusiya
Vilayət Krasnoyarsk diyarı
Sahəsi 11 312 km²
Hündür nöqtəsi 935 m
Əhali (2015 ) 0 nəf.
Bolşevik adası (Rusiya)
Bolşevik adası
Severnaya Zemlya.svg
Commons-logo.svg Bolşevik adası Commonsda

BolşevikŞimal Torpağı arxipelaqına daxil adaların cənubunda yerləşir. Materikdən Vilkiç boğazı, Oktyabr İnqilabı adası ilə isə Şokalski boğazı vastəsi ayrılır. Sahillərini Kara dəniziLaptevlər dənizinin suları ilə yuyulur.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Adanın sahəsi — 11 312 km² (Şimal Torpağı arxipelaqının 30,6 %), ən hüdür nöqtəsi — 935 m təşkil edir. Adanın cənubunda təpəli düzənliklər vardır ki, onun üzəri buzlaqlarla örtülüdür. Qalan hissə isə Tundra biktiləri ilə və Arktik səhralarla örtülüdür.

Dağlar və buzlaqlar[redaktə | əsas redaktə]

Adanın müəyyən hissəsi buzlaqlarla örtülüdür və onlara misal: Leninqradski, Semyon-Tyan-Şanski, Kropotkina, Muşketova və Aerosemki. Bolşevik adasında bütün Şimal Torpağında yerləşən ən qalın buzlağı (600 m) yerləşir. Buzlaqların çoxu dənizə çatmır.

Sahil xətti[redaktə | əsas redaktə]

Adanın sahilləri parçalıdır, xüsusi ilə şimalı seçilir. Ən iri körfəzi Axmatovdur. Adanın daxilinə doğru 60 km irəliləyir. Şimalında iki yarımada əmələ gətirir. Digər iri korfəzləri Mikoyana və Telman fiordu. Adanın cənubunda Taymır burnu yerləşir.

Göl və çayları[redaktə | əsas redaktə]

Adada olan göllər elədə böyük deyildir. Ən iri gölləri Studetoe və Spartakovskoe. Adadan çoxlu saylı çaylar axır və onların böyük qismi Kara dənizi, digərləri isə Lapteflər dənizinə axır. Oblara misal: Seraya, Obrıvistaya, Kamenka, Nora, Laqernaya, Qolişeva, Skalistaya, Razezdnaya və s.

Flora və fauna[redaktə | əsas redaktə]

Adada Kayrlar, Gümüşü qağayı, qütb qağayısı və s quş növlərinə rast gəlinir. Mövsümdən asılı olaraq Sapsan və qorumma altında olan Çəhrayı qağayıAğ qağayı. Adada ümumilikdə 15 növ quş yaşayır. Məməlilər: Ağ ayı, Şimal maralı, Lemminq, su samuru və canavar. Dağ yamaclarında — Qütb laləsi, Daşdələn, Qar daşdələni, Qütb söyüdü kimi bitkilər vardır. Əsasən Tundra bitkiləri üstünlük təşkil edir. İ.N.Safronovun məlumatına görə adada 66 növ bitki vardır.

Araşdırmalar[redaktə | əsas redaktə]

Bolşevik adası və bütün Şimal Torpağı arxipelaqının digər adaları 1913-ci ildə hidroqraf Boris Andreyeviç Vilkinskinin təmşkil etdiyi ekspedisiya zamanı kəşf edilir.

Bununla belə adaların araşdırılması ancaq 1930-1932-ci illərdə Nikolay Nikolayeviç Urvasev, Georgi Alekseyeviç Uşakovun, S.P.Juravleva və V.V. Xodovanın başçılıq etdiyi ekspedisiya zamanı baş verir[1].

1979—1983 illərdə adada geoloji axtarış işləri aparılır. Adada qızıl ehtiyyatı aşkarlanır. 100 ton ehtiyyatın olması ehtimal edilirdi. Studen çayı hövzəsində «Yenisey qızılı» adlı mədən istifadəyə verilir. Buradan 540 kq qızıl çıxarılır. Bu layihədə V. Q. Kuzmin, L.L. Stepanov, V. İ. Lazurenko və başqalarının böyük rolu olmuşdur.[2]

1992-ci ildə C.Belikov, A.Volkov. V.Pridatko, V.Bulavinsev, N Safonova Bolşevik adasında və bütün Şimal Torpağında araşdırmaya başlayırlar. Bu ekspedisiyanın hədəfləri adaları bütünlüklə araşdırmaq olur. O zamana qədər adada aşkarlanmamış quş növləi müəyyənləşdirilir. Onlar arasında Ağ qağayı xüsisi ilə seçilir (Pagophila eburnea).

Adada iki qapalı qütb stansiyası fəaliyyət göstərir[3] (Solneçnays cənub, Pesçanaya şimal). Prima stasiyasında aerodrom vardır.

Adının dəyişdirilməsi[redaktə | əsas redaktə]

Tarmır muxtar vilayətinin duması 1 dekabr 2006-ci ildə çıxardığı qərarda adanın adı Müqəddəs Olqa adlandırılması təklif edilir. Ancaq bu təklif digər instansiyalar tərəfindən təstiqlənmir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Şimal Torpağı : açılışdan 90 il sonra
  2. Крюков В. Д., Зацепин Е. Н., Сергеев М. Б. Исторический очерк Полярной морской геологоразведочной экспедиции. «Разведка и охрана недр» № 8 2012 г.
  3. Dikson — qarlı arktikanın paytaxtı, N. М. Adamoviç, Arxangelsk iqlimi
  4. Для полярников, эвакуируемых с «Северного полюса-40», расконсервируют станцию на мысе Баранова | Наука и технологии | LIFE24.RU
  5. Полярную станцию на мысе Баранова на Новой Земле расконсервируют