Borneo fili

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Borneo fili
Borneo fili.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Sinif: Məməlilər
Dəstə: Xortumlular
Fəsilə: Fillər
Cins: Asiya filləri
Növ: Asiya fili
Yarımnöv: E. m. borneensis
Elmi adı
Elephas maximus borneensis

Borneo fili (lat. Elephas maximus borneensis) və ya Borneo piqme fili - Asiya filinin Kalimantan adasının şimal-şərqində yaşayan alt növü.

Xarakteristikası[redaktə | əsas redaktə]

Ümumi olaraq, Asiya fili Afrika filindən daha balacadır və başının ən yuxarı hissəsində ləkə var. Xortumun forması təkbarmaqvaridir. Belləri qabarıq və ya hamardır.[1]

Malayziya yarımadasından 15, Sabahdan 6 Borneo filinin morfolojik ölçüləri götürülmüş və hər bir fil üçün 3 dəfə təkrarlanılmış və ortalaması əldə edilmişdir. Nəticələrə görə, iki fərqli ərazidə yaşayan fil populyasiyası arasında ciddi bir fərq yoxdur.[2]

Borneo filləri həddən artıq cansıxıcı və passivdirlər. Bəzi alimlərin fikrinə görə bu xüsusiyyət onlara qədim daxili kolleksiyadan gəlir.[3][4]

Yayıldığı ərazilər[redaktə | əsas redaktə]

Əsasən, Kalimantan adasının şimal və şimal-şərq hissələrində yaşayırlar.[5] 1980-cı illərdə Malayziyanın Sabah ştatında iki fərqli populyasiya tapıldı. Kalimantan adasında əsas yaşadıqları ərazi Sembakunq çayının şərq hissəsidir.[6]

Borneo adasının başqa yerlərində yaşayış sahələri olsa da, Kalimantan və Sabahdakı vəhşi fillərin ərazi çeşidliliyi son yüz il də çox az dəyişib. Bəzi nəzəriyyələrə görə, vəhşi fillərin adada yayılması torpağın qeyri-münbitliyi və mineral mənbələrin azlığı ilə məhdudlaşıb.[7]

1992-ci ildə Sabah ştatındakı Tabin Vəhşi Həyat Qoruğu, Kinabatanqan rayonu və Deramakot Təbiət Qoruğunda aparılan araşdırmalar nəticəsində Borneo fil sayının 500-2000 aralığında olduğu aşkar edilmişdir.

Təhdidlər[redaktə | əsas redaktə]

Növün qarşılaşdığı ən böyük təhdidlər yaşayış sahəsinin azalması və məhv edilməsidir.[8]

Mühafizəsi[redaktə | əsas redaktə]

1986-ci ildən bəri Elephas maximus Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi (IUCN) tərəfindən son üç nəsildə (65-70 il) populyasiyası ən az 50% azaldığı üçün nəsli kəsilməkdə olan növlər arasında göstərilmişdir.[8]

Taksonomiya tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Taksonomik təsnifatı hələ də mübahisə mövzusudur. Elephas maximus borneensis alt növü olaraq təsnifatlandırılmaq üçün geniş diametrli morfometrik və genetik işlərin nəticələnməsi gözlənilir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

18-cı əsrdə Sulu Sultanı filləri Kalimantana gətirərək meşəyə buraxmışdır.[9]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Shoshani, J.; Eisenberg, J.F. (1982). "Elephas maximus" (PDF). Mammalian Species. 182 (182): 1–8. doi:10.2307/3504045. JSTOR 3504045. 30 August 2006 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
  2. Nurzhafarina, O.; Maryati, M.; Ahmad, A.H.; Nathan, S.; Pierson, H.T.; Goosens, B. (2008). "A preliminary study on the morphometrics of the Bornean Elephant" (PDF). Journal of Tropical Biology and Conservation. 4 (1): 109–113. 7 March 2012 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
  3. Fernando P.; Vidya T.N.C.; Payne J.; Stuewe M.; Davison G. Alfred, R.J.; Andau, P. Bosi; E. Kilbourn; A. Melnick, D.J. (2003). "DNA Analysis Indicates That Asian Elephants Are Native to Borneo and Are Therefore a High Priority for Conservation". PLOS Biol. 1 (1): e6. doi:10.1371/journal.pbio.0000006. PMC 176546. PMID 12929206.
  4. "New elephant subspecies discovered". WWF News. 2003.
  5. Medway, L. (1977). Mammals of Borneo: Field keys and an annotated checklist. Monographs of the Malaysian Branch of the R.A.S. Kuala Lumpur, Malaysia: Royal Asiatic Society.
  6. Sukumar, R. (1993). The Asian Elephant: Ecology and Management (Second). Cambridge University Press. ISBN 052143758X – Google Books vasitəsilə.
  7. Ambu, L.N.; Andua. P.M.; Nathan, S.; Tuuga, A.; Jensen, S.M.; Cox, R.; Alfred, R.; Payne, J. (2002). "Asian Elephant Action Plan – Sabah, Malaysia" (PDF). 22 July 2011 tarixində arxivləşdirilib (PDF).. Sabah Wildlife Department
  8. 1 2 Şablon:Cite iucn
  9. Cranbrook, E.; Payne, J.; Leh, C.M.U. (2008). "Origin of the elephants Elephas maximus L. of Borneo" (PDF). Sarawak Museum Journal.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]