Bosniya və Herseqovina Sosialist Respublikası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bosniya və Herseqovina Sosialist Respublikası
bosn. xorv. Federacija Bosne i Hercegovine
bayrağı
Bayrağı
gerbi
Gerbi
Himn: Intermezzo
xəritədə yeri
Paytaxt Sarayevo
Ən böyük şəhər Sarayevo, Zenitsa, Tuzla
Rəsmi dillər Bosniya, XorvatSerb
Hökumət Parlament respublikası
Yaranması 19461992
Sahəsi
• Ümumi
51,129 km2 (19,741 sq mi)
Əhali
• Təxmini
4.377.053 məf.
3-cü (Yuqoslaviya daxilində)
Saat qurşağı UTC+1
İnternet domeni .ba

Bosniya və Herseqovina Sosialist Respublikası (serb-xorv. Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina, Социјалистичка Република Босна и Херцеговина) — müasir Bosniya və Herseqovina ərazisində mövcud olan dövlət. Yuqoslaviyanın tərkibinə daxil olan 6 müttəfiq dövlətdən biri. Dövlət 1946-cı ildə Bosniya və Herseqovina Xalq Respublikası olaraq təşkil edilmişdir. 1963-cü ildə konstutsiyaya edilən referendum ilə Bosniya və Herseqovina Sosialist Federasiyası adlandırılmışdır. 1992-ci ilin aprelində müstəqil Bosniya və Herseqovina Respublikası olaraq Yuqoalaviyanın tərkibindən çıxmışdır. Xorvatlar Xorvat Hersek-Bosna Respublikası (18 noyabr 1991), serblər isə Serb Respublikasını (9 yanvar 1992) qurmuşdur. Bosniya və Herseqovina bu dövrdə dövlət ərazisinin az bir hissəsinə nəzarət edirdi. Vəziyyət 1994-cü ildə Vaşınqton müqaviləsinin imzalanmasından sonra dəyişmişdir. Nəticədə bosniya və xorvatlardan ibarət olan koalisiya qurulur. 1995-ci ilin sonlarında Deyton sazişinin imzalanması ilə alyansa Serb Respublikasında qatılmışdır. 1997-ci ildə isə dövlətin əsasında müasir Bosniya və Herseqovina qurulmuşdur. Deyton avlaşması ilə ölkə Serb Respublikası, Bosniya və Herseqovina FederasiyasıBrçko dairəsinə bölünmüşdür.

Bosniya və Herseqovina SR Yuqoslaviyanın tərkibində orta səviyəli inkişaf etmiş ölkə idi. Ondan sonra Monteneqro SR və Makedoniya SR gəlirdi. Ərazisinə görə Serbiya SR və Xorvatiya SR sonra ərazisinə görə üçüncü ölkəsi idi. Ölkənin paytaxtı Sarayevo şəhəri idi.


Respublika rəhbərləri[redaktə | əsas redaktə]

Bosniya və Herseqovina xalq azadlıq hərəkatının dövlət antifaşist nümayəndəsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Boislav Kesmanoviç (1943—1945)

Xalq Skupşinin Prezidium nümayəndəsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Boislav Kesmanoviç (1945—1946)
  • Puçar Curo (1946—1948)
  • Vlado Şeqrt (1948—1953)

Xalq Skupşinin nümayəndəsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Puçar Curo (1953—1963)
  • Patomir Duqoniç (1963—1967)
  • Cemal Biediç (1967—1971)
  • Xamdiya Pozderas (1971—1974)

Prezidium nümayəndəsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Ratomir Duqoniç (1974—1978)
  • Raif Dizdareviç (1978—1982)
  • Branko Mikuliç (1982—1984)
  • Milanko Renovisa (1984—1985)
  • Munir Меsixoviç (1985—1987)
  • Mato Andriç (1987—1988)
  • Nikola Filipoviç (1988—1989)
  • Obrad Pilyak (1989—1990)
  • Aliya İzetbeqoviç (1990—1992, Bosniya və Herseqovina Respublikası 1996)

Sosial-iqtisadi inkişafı[redaktə | əsas redaktə]

Bosniya və Herseqovina Sosialist Respublikası Yuqoslaviyanın elədə güçlü inkişaf etməmiş regionlarındanhesab edilirdi. 1979-cü il məlumatına görə ölkədə işsizlik səviyyəsi 15,52 olduğu halda Bosniya və Herseqovinada bu rəqəm 16,60 % idi. Əgər ilik adam başına düşəm ümumdaxili məshulun həcmi Bosniya və Herseqovinada 391 dinar, Yuqoslaviyada isə 513 dinar, 1971-ci ildə isə müvafiq olaraq 4662 və 6969 dinar təşkil edirdi. 1952 - 1979-ci illərdə illik artım dörd dəfə azlmışdır. Bu isə şəhər əhalisinin artması ilə əlaqədar idi[1].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Харитонова О.Г. Босния и Хорватия в СФРЮ: институциональные проблемы этнической федерации // Сравнительная политика. - 2014. - № 1. - С. 26

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]