Boyaq dazı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keç Axtarışa keç
Boyaq dazı
Elmi təsnifat
Beynəlxalq elmi adı

Boyaq dazı (lat. Hypericum androsaemum) — bitkilər aləminin malpigiyaçiçəklilər dəstəsinin dazıkimilər fəsiləsinin dazı cinsinə aid bitki növü.

Afrikada (Tunis, Əlcəzair), Avropada, Asiyada (Türkiyə, İran, Azərbaycan, Gürcüstan, Dağıstan, Türkmənistan) yayılmışdır.

Botaniki xarakteristikası

[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hündürlüyü 40-100 sm, gövdəsi qəhvəyitəhər, adətən düzduran və az budaqlanmış yarımkoldur. Yarpaqları oturaqdır, çılpaqdır, uzunsov və enli yumurtavari, uzunluğu 4-10 sm, eni 2-6 sm olub, kütdür, oyuqlu və ya qısa itiucludur, qaidə hissəsi dəyirmidir, alt tərəfdən tünd-göydür. Çiçəkləri uzunluğu 2-6 sm olan, qalxanşəkilli və ya çətirşəkilli çiçək qrupunda toplanmışdır, yuxarı yarpaqların yaxınlaşmasından əmələ gəlmiş qını vardır. Ləçəkləri uzunsov-yumurtaşəkilli olub, kütdür. Qutucuq giləmeyvəşəkillidir, demək olar ki, qara rəngdədir, kasacığa bərabərdir, açılan deyil, tez töküləndir. Toxumlarının uzunluğu 1 mm-dir, qısa silindrşəkilli və ya ovaldır, tor kimi deşiklidir, buruncuğu vardır. May ayında çiçəkləyir, iyun-iyul (avqust) aylarında meyvə verir.

Azərbaycanda yayılması

[redaktə | mənbəni redaktə et]

BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, Lənkəran dağlıq. Aşağı və orta dağ qurşağında.

Yaşayış mühiti

[redaktə | mənbəni redaktə et]

Meşələrdə və rütubətli kolluqlarda rast gəlinir.

Günəşli və kölgəli yerdə bitir.

Yaşıllaşdırmada yamaclarda, təpələrdə, bağ yollarının yaxınlığında, ağac və kol qruplarının ətrafında əkilir. Bəzi sortları canlı hasarlarda və ya çiçək ləklərində digər çoxillik ot bitkiləri ilə birlikdə istifadə edilir.

Homotipik sinonimləri

[redaktə | mənbəni redaktə et]
  • Androsaemum androsaemum (L.) Huth
  • Androsaemum floridum Salisb.
  • Androsaemum vulgare Gaertn.
  • Hypericum bacciferum Lam.
  • Hypericum bacciforme Bubani
  • Hypericum floridum Salisb.

Heterotipik sinonimləri

[redaktə | mənbəni redaktə et]
  • Androsaemum officinale All.
  • Hypericum androsaemum var. dilatatum Merino
  • Hypericum androsaemum f. variegatum D.C.McClint. & E.C.Nelson
  • Hypericum webbianum G.Nicholson
  1. Linnæi C. Species Plantarum (lat.): Exhibentes plantas rite cognitas ad genera relatas. 1753. C. 2. S. 784.