Bulun ulusu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bulun ulusu
2010-10-01 02-27-36 DSC 0354 Boris.jpg
Gerb
Gerb

70°40′54″ şm. e. 127°21′21″ ş. u.


Ölkə
İnzibati mərkəz Tiksi
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 10 dekabr 1930
Sahəsi
  • 223.600 km²
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Bulun ulusu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Bulun ulusu (saxa Булуҥ улууһа) — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikası tərkibindəki inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Tiksi şəhər tipli qəsəbəsidir.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Rayonun sahəsi 235.1 min km²-dir.

Yakutiyanın şimalında Lena, Olenok və Omoloy çaylarının aşağı axınlarında yerləşir. Respublikanın Arktik qurşaqda yerləşən ulusları qrupuna aiddir. Ulusun ərazisinə Yeni Sibir adaları daxildir.

Şərqdə Ust-Yana və Verxoyansk ulusları, cənubda Even-Bıtantay və Jiqan, qərbdə Olenok və şimal-qərbdə Anabar ulusları ilə sərhədlənir. Şimal və şimal-şərqdə Laptevlər dənizi, Yeni Sibir adalarının şərqindən isə Şərqi Sibir dənizinin suları ilə yuyulur. Ulus Saxa Respublikasının ən böyük uluslarından biridir.

Təbii şərait

Relyefə görə ulusun ərazisi iki hissəyə bölünür. Qərb hissəsi (Lenanın sol sahili) geniş alçaq düzənliklərlə xarakterizə olunan Şimali Sibir ovalığında yerləşir. Çekanovski və Pronçişev, eləcə də Kıstık yaylası fərqlənir. Şərq hissədə (Lenanın sağ sahili) dağlıq bir relyef üstünlük təşkil edir: Verxoyansk dağ sisteminin bir hissəsi olan Tuora-Sis silsiləsi, Orulgan və Xaraulax silsilələri. Ulusun şərq sərhəddinə yaxın, Omoloy çay hövzəsində çox sayda göl olan bir ovalıq vardır. Ulus ərazisindən axan böyük çaylar: Lena, Olenok, Omoloy və Xara-Ulax. Laptevlər dənizinə axan Lena çayı dənizə töküldüyü yerdə 3 milyon hektar olan deltanı meydana gətirir.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Ulus 1930-cu il dekabrın 10-da Bulun dairəsinin ləğvi və onun əsasında dörd milli bölgənin yaradılması barədə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə təşkil olundu. Bulun rayonunun mərkəzi Kyusyur kəndi idi.

1957-ci ildə mərkəz Tiksiyə köçürüldü.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Əhali sıxlığı 0,05 nəfər / km².

Urbanizasiya

Şəhər şəraitində (Tiksi qəsəbəsi) rayonda əhalinin 54.41% -i yaşayır.

Milli tərkib

2002-ci il siyahıyaalınmasına əsasən: yakutlar - 2271 nəfər (23,23%), ruslar - 3500 nəfər (35,81%), evenklər - 2345 nəfər (23,99%), ukraynalılar - 663 nəfər (6.78%), evenlər - 607 nəfər (6,21%) və digər millətlər - 389 nəfər (3,98%).

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Rayonun əsas iqtisadiyyat sahəsi kənd təsərrüfatıdır. Hansı ki, maralçılıq, balıqçılıq və xəz ticarəti ilə təmsil olunur. Ulusda respublikada olan maralların sayının 7,6 % cəmləşmişdir. Rayonda sovxozlar, kəndli təsərrüfatları, qəbilə icmaları vardır.

Nəqliyyat

Tiksi Şimal Dəniz yolu üzərində yerləşən bir hava limanı və bir dəniz limanına sahib qəsəbədir.

Lenadakı çay limanları - Siktyax, Kyusyur və Tit-Arı; Olenka üzərində - Ust-Olenok və Taymılır.

Poleontologiya[redaktə | əsas redaktə]

Horbusuonka çayının (Olenok çayının bir qolu) ərazisində unikal Prekambriya geoloji çatları mövcuddur. Burada 500 milyon il əvvəl Yer üzündə yaşayan bənzərsiz qalıqlar aşkar edilmişdir[2][3][4]. .

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 26. Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 годаRusiya Dövlət Federal Statistika Xidməti.
  2. В Якутии обнаружены остатки организмов, живших более 500 млн лет назад
  3. "Учёные Академгородка изучают ископаемые организмы, жившие в Якутии миллионы лет назад". academ-online.ru (rus). İstifadə tarixi: 2019-05-03. (#parameter_ignored_suggest), 30.04.2019
  4. "В ИНГГ СО РАН изучают ископаемые организмы, жившие в Якутии миллионы лет назад". www.sib-science.info (rus). İstifadə tarixi: 2019-05-03. (#parameter_ignored_suggest)