Buxara əmirliyi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Bukhara1850.png

Buxara Əmrliyi (Özbəkcə: Buxoro Amirligi (1785 – 1920)), Aştarhan xanədanının son xanı olan Əbul Qazi zamanında, Məhəmməd Rəhm Xan rəhbərliyindəki Monqol mənşəli ancaq Çingiz xan soyundan olmayan Manqıtlar 1747-ci ildə Buxaranı işğal edərək 1753-cü ildə Əmrliyini elan etmişdi. Dövrün Orta Asiyanın adətinə görə Çingiz Xan soyundan gəlməyən Xan ola bilmədiyi üçün 1756da "Amīr al-Mu'minīn" ünvanını istifadə etmişdi. Və 1785-ci ildə Aştarhan xanədanının Buxara Xanlığını yox etmişdi.

1747-ci ildə Nadir Şahın ölümündən sonra, Muhammad Rəhm Xan, Abulfayz Xanı və onun oğulunu öldürdər, beləcə Canid xanədanlığı bitər. Bundan sonra əmrlər kukla xanlara icazə verərlər, Abdul Qazi Xanın ölümünə taxıban, Mir Günahsız Shah Muradın taxta çıxması önü açılar.[1]

Mangitler zamanında xanlığın sərhədləri daralmağa başladı və 19. yüzyılın sonlarına doğru son mərkəz olan Buharaın da Rus işğalına uğramasıyla Buxara Xanlığı Rus boyunduruluğuna girdi və 1920-ci ildəki Sovet işğalına qədər yarı müstəqil qaldı. Xanlıq torpaqları 1860a qədər bu günki Türkmənistanı, Özbəkistanın qərbini və Qazaxıstanın cənub-qərbini əhatə edirdi.

Xivə xanlığıKokand xanlığı ilə birlikdə Özbək üç xanlığı olaraq xatırlanmışdır.

Buxara Əmrləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Günahsız Şah Murad 1785-1800
  • Heydər Adət 1800-1826
  • Hüseyn 1826
  • Ömər 1826-1827
  • Döyənək Allah 1827-1860
  • Muzaffar al-Din 1860-1886
  • Əbdüləhəd xan 1886-1910
  • Məhəmməd Alim Xan 1910-1920

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Soucek Svat, A History of Inner Asia (2000), səhifə 179-180

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]