Cəfərqulu ağa Bakıxanov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Cəfərqulu ağa Bakıxanov
Baxıxanov Cəfərqulu ağa Mirzə Məhəmməd xan oğlu
Cəfərqulu ağa Bakıxanov.jpg
xan
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1799(1799-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Bakı
Vəfat tarixi 1867(1867-09-00)
Vəfat yeri Quba
Dəfn yeri
Sülalə Bakıxanovlar
Həyat yoldaşı Çimnaz xanım
Uşaqları oğlanları:
Həsən ağa, Əhməd ağa, Məhəmmədrza bəy;
qızları:
Nurcahan xanım
Hərbi xidmət
Qoşun növü süvari
Rütbəsi general-leytenant
Döyüşlər

Baxıxanov Cəfərqulu ağa Mirzə Məhəmməd xan oğlu-(1799-1867), general-mayor.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Mirzə Məhəmməd xanın ikinci oğlu Cəfərqulu ağa 1799-cu ildə Qubada anadan olmuşdur. Hərbi təhsilini əvvəl Dərbənddə, sonra isə Peterburqda almışdır. 1829-cu ildə indiki Qusar rayonunun Həzrə kəndinin bəyi Xanbutay bəyin qızı Çimnaz xanımla evlənmişdir. Onların Həsən ağa, Əhməd ağa, Məhəmmədrza bəy və birinin də adını bilmədiyimiz 4 oğlu və Nurcahan xanım adlı qızları olmuşdur. Cəfərqulu ağa 1820-ci ildə rus ordusunda hərbi xidmətə başlamış, Peterburq hərbi məktəbini bitirdikdən sonra Quba qəzasının Müşkür mahalına naib təyin edilmişdir. Bu zaman vaxtı ilə ata-babasının əlində olmuş, sonradan rus dövləti tərəfindən xəzinə torpağlarına qatılmış torpağları, üstəlik Ərəb kəndini də qüsursuz xidmətlərinə görə general A. P. Yermolov ştabs-kapitan Cəfərqulu ağaya bağışlamışdır.

1837-ci ildə əhali üsyan edərək Quba əyalətinin komendantı polkovnik Kimburqun və Müşkür mahalının naibi Cəfərqulu ağanın zülmündən cana gəldiklərini bildirərək onların cəzalandırılmasını tələb etmişlər. Cəfərqulu ağanın əmisi oğlanları və Abbasqulu ağanın qayınları, üsyanın yatırılmasında iştirak edən iki qardaşı, proporşiklər Əlipaşanı və Cavad ağanı öldürmüşlər. Quba əhalisinin haqlı tələblərini görən hökumət dairələri Kinzburqu və Cəfərqulu ağanı vəzifələrindən kənarlaşdırıb, xalqın ağzını yummaq məqsədi ilə Cəfərqulu ağanı bir müddət Şamaxıda və Bakıda həbsdə saxlamışlar. Az sonra həbsdən azad olunan Cəfərqulu ağa rus ordusunda hərbi xidmətə başladı. Müharibədən bir il sonra, 1829-cu il fevralın 8-də imperatorun sərəncamı ilə döyüşlərdə göstərdiyi qəhrəmanlığa görə mayor Cəfərqulu ağa Bakıxanov üçüncü dərəcəli bantlı "Müqəddəs Anna" ordeni ilə təltif olunur. Podpolkovnik Cəfərqulu Abbasqulu ağa Bakıxanov Quba üsyanı barədə 1837-ci ilin oktyabr ayının 19-da Qafqaz ordusunun baş komandanı baron V. Q. Rozenə verdiyi yazılı ızahatda üsyanın təşkilatcıları barədə məlumat verdi. Bu məlumatda Buduğ kəndinin kəndxudası Hacı Məhəmmədin, Tipi mahalının naibi mayor İsa bəy və onun qardaşı Mehdi bəy Həsən əfəndi oğlanlarının, Bakıda süvari qoşun toplanışına ciddi müqavimət göstərən podporuçik Qasım bəyin və digərlərinin adları çəkilirdi. Nəticədə mayor İsa bəy Sibirə sürgün edildi. Kədxuda Hacı Məhəmməd 1841-ci ildə Bakıda Hərbi-səhra məhkəməsinin hökmü ilə asıldı. Yüzlərlə Quba əhli həbsə, sürgünə göndərildi, çoxları da yurdunu, ev-eşiyini ataraq başqa əyalətlərə qaçdı. Cəfərqulu ağa isə rus qoşununun tərkibində 1853-cü ildə Krım müharibəsində döyüşdü, "igidliklər" göstərdi, "Müqəddəs Georgi" ordeni ilə təltif olundu və general-mayor rütbəsi aldı. İndi onun da adı bir zaman rus rütbəsi və çar bayrağı altında özünün türk, müsəlman qardaşlarına qarşı vuruşmuş, qardaş qanı axıtmış bir çox Azərbaycanlı rus generallarının sırasında "fəxrlə" çəkilir.

1856-cı ildə çar II Aleksandrın (1855-1881) tacqoyma mərasimində Bakının nümayəndə heyətinin başçısı kimi iştirak edən Cəfərqulu ağa Quba qəzasında ən böyük torpaq sahibkarı olmuşdu, bundan əlavə 1855-ci ildə 15 il müddətinə 150 desyatin xəzinə torpağını da icarəyə götürmüşdü. 1863-cü ildə orduda nümunəvi xidmətinə görə ona general-leytenant rütbəsi verildi. Cəfərqulu ağa Mirzə Məhəmməd xan oğlu Bakıxanov 1867-ci ilin sentyabr ayında 68 yaşında ikən Qubada öldü.[1]

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Həsən ağa (general), Əhməd ağa (general) və Məmmədrza bəy (musiqiçi) adlı oğlu və Nurcahan adlı qızı qalmışdı.

Ordenləri[redaktə | əsas redaktə]

  • "Müqəddəs Anna" (8 fevral, 1829-cu il),
  • "Müqəddəs Georgi" (1853).

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Babaxan Niyazlı, Bakı xanları və Bakıxanovlar, "Soy" dərgisi, 1 (9), 2008. səh. 28-46.