Cəlal Şəngör

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Cəlal Şəngör
türk. Ali Mehmet Celâl Şengör
Ali Mehmet Celâl Şengör.jpg
Doğum tarixi 24 mart 1955(1955-03-24) (67 yaş)
Doğum yeri
Vətəndaşlığı
İş yeri
Təhsili
Üzvlüyü
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Əli Məhmət Cəlal Şəngör[1] (24 mart 1955, İstanbul) — türk akademik, geoloqalim.[2] Hazırda İstanbul Texniki Universitetinin Avrasiya Yer Elmləri İnstitutunda fəaliyyət göstərir.[3]

Şəngör ABŞ Milli Elmlər Akademiyası, Amerika Fəlsəfə Cəmiyyəti və Rusiya Elmlər Akademiyasının üzvüdür. Professor Mehmed Fuad Köprülüdən sonra Rusiya Elmlər Akademiyasına seçilən ikinci türk professordur. Şəngör Alman Geologiya Cəmiyyəti tərəfindən Gustav Şteinman Medalına layiq görülmüşdür.[4] Fransa, İngiltərə, AvstriyaAmerika Birləşmiş Ştatlarında qonaq professor olaraq çalışan Şəngör, başda geologiya, xüsusən də struktural yer elmi və tektonika sahəsindəki çalışmalarıyla tanındı. 1988-ci ildə Nevşatel Universitetinin Elm Fakültəsindən fəxri elmlər doktoru dərəcəsi aldı. Şəngör 1990-cı ildə Avropa Akademiyasına qəbul edildi və həmin ildə Avstriya Geologiya Xidmətinin müxbir üzvü, 1991-ci ildə Avstriya Geologiya Cəmiyyətinin fəxri üzvü oldu. 1991-ci ildə Mədəniyyət Nazirliyinin "Bilgi Dövrü" mükafatını aldı.[5] 1992-ci ildə İstanbul Texniki Universitetinin Mədən Fakültəsinin Ümumi Geologiya Bölümü professoru oldu.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

1955-ci il 24 martda İstanbulda dünyaya gəlib. İbtidai təhsilə Şişli Terakki İbtidai məktəbində başlamışdır. 5-ci sinifdə müəllimini təhqir etdiyinə görə məktəbdən qovulduqdan sonra Beyazıt İbtidai məktəbinə getdi.[6] Orta məktəb təhsilini İşık Liseyində başladı. Sonra Robert Kollecinə keçdi və orada orta məktəb təhsili başa vurdu.

1973-cü ildə Robert Kollecini bitirib. 1978-ci ildə Nyu-Yorkdakı Dövlət Universitetini geologiya bölümünü və 1979-cu ildə də eyni universitetin magistr pilləsini bitirmişdir.

1981-ci ildə İstanbul Texniki Universiteti Mədən fakültəsinin ümumi geologiya şöbəsində köməkçi kimi işə başladı. 1982-ci ildə Nyu-York Dövlət Universitetində doktorluq dərəcəsi aldı. 1984-cü ildə London Geologiya Cəmiyyətinin Prezident Mükafatını və 1986-cı ildə TÜBİTAK Elm Mükafatını aldı. Elə həmin il İstanbul Texniki Universitetinin Mədən fakültəsinin ümumi geologiya kafedrasında dosent oldu. 1988-ci ildə Nevşatel Universiteti Elm Fakültəsindən Fəxri Elmlər doktoru olmuşdur. 1990-cı ildəAvropa Akademiasına qəbul edildi və cəmiyyətin ilk türk üzvü oldu. Elə həmin il Avstriya Geologiya Xidmətinin müxbir üzvü, 1991-ci ildə isə Avstriya Geologiya Birliyinin üzvü oldu.

1992-ci ildə İstanbul Texniki Universiteti Dağ-mədən fakültəsinin ümumi geologiya kafedrasında professor vəzifəsinə yüksəldi. 1993-ci ildə Türkiyə Elmlər Akademiyasının ən gənc qurucu üzvü oldu və akademiya Şurasına seçildi. Elə həmin il TÜBİTAK Elm Şurasının üzvü oldu. 1994-cü ildə Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının üzvü və Fransa və Amerika geoloji birliklərinin fəxri üzvü seçildi. Fransız Fizika Cəmiyyəti və Paris Ali Normal Məktəbi tərəfindən də "Ramm" Medalına layiq görülmüşdür. 1997-ci ildə Şəngör Fransa Elmlər Akademiyası tərəfindən yer elmləri sahəsində böyük bir mükafata (Lutaud Mükafatı) layiq görülmüşdür. 1998-ci ilin may ayında Şəngör, Fransa Kolecinin ziyarətçi professoru ldu. Burada "Fransız geoloqlarının 19-cu əsrdə tektonikanın inkişafına verdiyi töhfə" mövzusunda dərs verdi və 1998-ci ilin 28 mayında ildə Fransa Kollecinin medalını aldı. 1999-cu ildə London Geologiya Cəmiyyəti ona "Bigsby" medalı verdi. 2000-ci ilin aprel ayında ABŞ-ın Milli Elmlər Akademiyasının xarici üzvü seçilmiş ilk türk oldu. Fuad Köprülüdən sonra Rusiya Elmlər Akademiyasına seçilən ikinci türkdür. 2013-cü ildə Leopoldina Təbiət Tədqiqatçıları Akademiyasının üzvü seçildi.

Şəxsi həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ailəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Cəlal Şəngör 1986-cı ildə evlənmişdir. H.C.Asım adlı oğlu 1989-cu ildə dünyaya gəlib.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. http://www.nasonline.org/member-directory/members/3010034.html (#bare_url_missing_title). 2 Mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 fevral 2016. (#parameter_ignored)
  2. . hurriyet.com. 2 mart 2018 https://www.hurriyet.com.tr/gundem/celal-sengor-kimdir-40758883 (#bare_url_missing_title). (#archive_missing_date) tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 fevral 2020. (#parameter_ignored)
  3. "Prof. Dr. A. M. Celâl Şengör". itu.edu.tr. 4 avqust 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 fevral 2020.
  4. AWI-Tiefseeforscherin Antje Boetius mit Gustav-Steinmann-Medaille ausgezeichnet. Alfred-Wegener-Institut (awi.de); abgerufen am 2. Oktober 2014.
  5. "BİLGİ ÇAĞI ÖDÜLÜ'NÜN SAHİBİ: CELAL ŞENGÖR" (türk). iyi haber. 2018-05-02.
  6. "'Atatürk akılcılığına sıkı sıkı sarılalım'" (türk). Şalom. 20 noyabr 2019.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]