Cəlal Şəngör

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Cəlal Şəngör
Ali Mehmet Celâl Şengör
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
24 mart 1955 (1955-03-24) (63 yaş)
Doğum yeri İstanbul, Türkiyə
Vətəndaşlıq Türkiyə Cumruhiyyəti
Milliyyəti Türk
Elm sahəsi Geologiya
İş yeri İTU(İstanbul Texniki Universiteti),Kaliforniya Texnologiya Institutu,Collège de France
Elmi dərəcəsi professor
TəhsiliRobert College,State University of New York at Albany
Elmi rəhbəriJohn Frederick Dewey,Kevin Burke
TanınırTürkiyə və Asiyanın tektonikası
MükafatlarıArthur Holmes Medal,Bigsby Medal,Gustav-Steinmann-Medaille
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Akademik fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

24 Mart 1955-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdur. 1973-cü ildə Robert Kollecindən məzun oldu. 1978-ci ildə “State University of New York at Albania” –dan geoloq olaraq məzun oldu və 1979-cu ildə eyni universitetin magistraturasını bitirdi. 1981-ci ildə İstanbul Texniki Universiteti Mədən Fakültəsi , Ümumi Geologiya labaratoriyasında assistent olaraq fəaliyyət göstərməyə başladı. 1982-ci ildə də “State University of New York at Albania” –nın doktoranturasını bitirdi. 1984 -ci ildə London Geologiya Cəmiyyətinin Başçılıq Mükafatını , 1986-cı ildə TÜBİTAK Elm Mükafatını aldı. Eyni il İstanbul Texniki Universiteti Mədən Fakültəsi Ümumi Geologiya Kafedrasında dosent oldu. 1988-ci ildə Neuchâtel Universiteti Fən Fakültəsindən şərəf elm doktoru ( Docteur ES sciences honoris causa ) payesi aldı. Academia Europaea'ya 1990-cı ildə qəbul edildi və cəmiyyətin ilk Türk üzvü oldu. Eyni il Avstriya Geologiya Service müxbir üzvü , 1991-ci ildə isə Avstriya Geologiya Dərnəyi şərəf üzvü oldu. Yenə 1991-ci ildə Mədəniyyət Nazirliyinin Məlumat Çağı Mükafatını qazandı. 1992-ci ildə İstanbul Texniki Universiteti Mədən Fakültəsi Ümumi Geologiya Fundamental elm sahəsindən professor elmi dərəcəsinə yüksəldildi. 1993-cü ildə Türkiyə Elmlər Akademiyası ən gənc qurucu üzvü oldu və Akademiya Şurasına seçildi. Eyni il TÜBİTAK Elm heyəti üzvü oldu. 1994-cü ildə Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının üzvlüyünə , Fransız və Amerikan geologiya dərnəkləri şərəf üzvlüyünə seçildi. Ayrıca özünə Fransız Fizika Cəmiyyəti və École Normala supérieur Vəqfi tərəfindən Rammal Medalı verildi. Şəngör 1997-ci ildə , Fransız Elmlər Akademiyası tərəfindən yer elmləri budağında böyük mükafat ( Lutaud Mükafatı) ilə təltif edildi. 1998 May ayı içərisində Şəngör , College də France'da qonaq professor olaraq bir kürsü işğal etdi. Burada " XIX Əsrdə Tektoniğin inkişafına Fransız geoloqlarının Qatqısı " mövzulu bir dərs verdi və 28 May 1998də College də France'ın medalını aldı. 1999-cu ildə London Geologiya Cəmiyyəti özünə Bigsby medalını tevcih etdi. 2000-ci ilin Aprel ayında Amerika Birləşmiş Ştatları Milli Elmlər Akademiyası xarici üzvlüyünə seçilən ilk Türk oldu . Rus Elmlər Akademiyasına Fuad KÖPRÜLÜnün sonra seçilən ikinci Türkdür . Həmçinin 2013-ci ildə Leopoldina Təbiət Tədqiqatçılar Akademiyası üzvlüyünə seçilmişdir. Şəngör , geoloji xüsusilə struktur yerbilim və tektonik budaqlarındakı işləri ilə məşhurlaşmışdır. Lent qitələrin dağ kuşaklarının quruluşuna təsirini ortaya qoymuş və Kimmer Qitəsi adını verdiyi bir lent qitə kəşf etmişdir. Orta Asiyanın geoloji quruluşunu ortaya çıxarmış , Qitə - qitə vuruşmasının ön ölkələri necə təsir məsələsini həll etmişdir. Yücel Yılmaz ilə birlikdə , Şəhadət tektoniği içində Türkiyənin yerini qiymətləndirən və istinad klassiyi halına gələn bir məqalə yazmışdır. ]Geologiya və tektonik mövzularında 6 kitab , 175 elmi məqalə , 137 təbliğ özeti, bir çox məşhur elm məqaləsi , tarix və fəlsəfə ilə əlaqədar də iki kitab və 300-ə yaxın sınaq yazısı nəşr etmişdir. 86 ölkənin Elmlər Akademiyasına üzv olan Şəngör'ün nəşr 1826 məqaləsi vardır və bu məqalələrə 12658 istinad edilmişdir. Bunların 1997-1998 illəri arasında Respublika Elm Texniki jurnalındakı " zümrüddən axın" küncündə çıxmış olanları Yapı Kredi Yayınları tərəfindən 1999-cu ildə " Zümrütnâme " başlığı altında kitaplaştırılmıştır .

Fransa , İngiltərə , Avstraliya və United States qonaq müəllim olaraq işlərdə olan Şəngör , COLLEGE de France xaricində İngiltərədə Oxford (Royal Society araşdırıcı təqaüdüylə ) , ABŞ-da California Institute of Technology ( Moore Distinguished Scholar olaraq ) və Avstriya ' da Salzburg Lodron -Paris Universitetində qonaq professorluq etmişdir. Şəngör ayrıca bir çox beynəlxalq jurnalda redaktor , köməkçi redaktor və nəşr heyəti üzvlüyü etmişdir və etməkdədir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Şəngör 1986-cı ildə Oya Maltepe ilə evlənmişdir. Tək uşağı olan oğlu HC Asim Şəngör 1989-cu ildə dünyaya gəlmişdir. " Şəngör Gayrimenkul İnvestisiya Sənaye və Ticarət Anonim Şirkəti " adlı bir şirkəti də vardır.

İşlədiyi universitetlər[redaktə | əsas redaktə]

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

  • " Zümrütname " (Yapı Kredi Yayınları , 1999)
  • "Həsən Əli Ucal və Türk işıqlanması " (TÜBİTAK Yayınları , 2001)
  • "Həyatın Təkamülü " (İstanbul Texniki Universiteti Yayınları , 2004)
  • "99 Səhifədə İstanbul Zəlzələsi " ( İş Bankı Mədəniyyət Nəşrləri , 2006)
  • " Zümrüd Ayna : Elmi Düşüncə Üzərinə Dənəmələr " (Yapı Kredi Yayınları , 2003)
  • "Bir elm adamının macərası - Cəlal Şəngör Kitabı" ( Söyleşi : Sefa Kaplan ) ( İş Bankı Mədəniyyət Nəşrləri , 2010 )
  • " Piri Rəis 1513 Dünya Xəritəsi" ( Ölçü Nəşriyyat , 2013)
  • " Dahi Diktator " (Ka Kitab, 2014)
  • " Axmaqı Tanımaq" (Ka Kitab, 2015)
  • " Newton Niyə Türk Deyildi?" (Ka Kitab, 2015)

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • Xaricdə bir çox universitetdə tapılmış olan Prof. Şəngör , bir çox beynəlxalq mükafatın da sahibidir . Ayrıca , TÜBİTAK Elm *Mükafatını qazanan ən gənc elm adamıdır. Mükafatlarının bəziləri:
  • London Geologiya Cəmiyyəti , Başçılıq Mükafatı 1984
  • TÜBİTAK , Elm Mükafatı 1986
  • Neuchâtel Universiteti Fən Fakültəsi , Şərəf Elm Doktoru ( Docteur ES sciences honoris causa ) 1988
  • Mədəniyyət Nazirliyi , Elm Əsri Mükafatı 1991
  • Fransız Fizika Cəmiyyəti və École Normala supérieur Vəqfi , Rammal Medalı 1994
  • College de France Medalı 1998
  • London Geologiya Cəmiyyəti , Bigsby Medalı 1999
  • Guztav - Steinman Medalı 2010

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]