Ceyms Vatson

Ceyms Vatson
ing. James Dewey Watson
Doğum adı	James Dewey Watson
Doğum tarixi	6 aprel 1928(1928-04-06)[…]
Doğum yeri	Çikaqo, Kuk[d], İllinoys, ABŞ
Vəfat tarixi	6 noyabr 2025(2025-11-06) (97 yaşında)
Elm sahələri	biokimya, Genetika, Molekulyar biologiya, Molekulyar genetika
İş yerləri	Harvard Universiteti, Kembric Universiteti, Milli Səhiyyə Agentliyi, Kaliforniya Texnologiya İnstitutu (1953–1955)
Təhsili	Çikaqo Universiteti (1943–1947), Bluminqton İndiana Universiteti (1948–1950)
Üzvlüyü	Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası, Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyası (1957-ci ildən), ABŞ Milli Elmlər Akademiyası (1962-ci ildən), Danimarka Kral Elmlər və Ədəbiyyat Akademiyası (1962-ci ildən), London Kral Cəmiyyəti (1981-ci ildən), Rusiya Elmlər Akademiyası (1988-ci ildən), SSRİ Elmlər Akademiyası (1988-ci ildən), Avropa Akademiyası (1998-ci ildən)
Mükafatları
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Ceyms Votson (ing. James Watson, 6 aprel 1928^[…], Çikaqo, İllinoys – 6 noyabr 2025) — 1950-ci illərdə Fransiz Krik ilə apardığı araşdırma ilə DNT-nin cüt spiral quruluşunu aşkar edərək Nobel Mükafatını almış amerikalı məşhur elm adamı, bioloq.

Həyatı və kəşfləri

Çikaqo Universiteti zoologiya üzrə təhsil aldıqdan sonra 1950-ci ildə İndiana Universitetində maqistatura oxumuşdur. 1950–1953-cü illərdə öncə Kopenhagendə, sonra da Kembric Universitetidə DNTnin quruluşunu çıxarma üzərində araşdırmalar aparmışdır. Kembric Universitetidə Fransiz Krik ilə girişdiyi analizlər nəticə vermiş və 1953-cü ildə Nature jurnalında qısa, sadəcə 900 sözdən ibarət məqalələrinin nəşri elm adına önəmli bir qaranlıq bölüm aydınlanmış oldu. Məqalə belə başlıyırdı: "Dezoksiribonuklein (DNT) üçün bir quruluş təklif etmək istəyirik…"

Ancaq bu kəşfdə Rosalind Franklinin də payı böyükdür. Əgər 38 yaşında xərçəngdən ölməsəydi o da veriləcək Nobel Mükafatını paylaşa bilərdi. DNT-nin cüt spiral quruluşunun olduğunun tapılmasında Rosalind Franklinin Rentgen şüaları rəsmləri önəmli rol oynamışdır. Ancaq özü Rentgen şüalarıının rəsimlerini doğru şərh etməmişdir.

Nailiyyətləri

Ceyms Uatson 1956'da Harvard Universitetinde Molekulyar Biyoloji və Biyokimya Professorluğuna gətirildi.

1962 yılında Dr. Crick'lə DNT'nin 3D quruluşunu kəşf etdiyinə görə Nobel mükafatına layiq oldular.

1967 ilində isə The Double Helix: A Personal Account of the Discovery of the Structure of DNA (İkili spiral : DNT quruluş həlli öyküsü) adlı, DNT'nin ətraflı həlli öyküsünü ehtiva edən kitabını yazdı.

Nobel mükafatını satdı

Ceyms Uatson, 1962-ci ildə DNT-nin cüt spiral quruluşunu kəşf etdiyi üçün aldığı Nobel mükafatını satışa çıxardaraq 4,8 milyon dollara satmışdır. Beləcə tarixdə ilk dəfə həyatda olan bir Nobel laureatı mükafatı satmışdır. BBC-nin xəbərinə görə, Nyu-Yorkdakı Christie's hərrac evində satışa təqdim edilən qızıl medalın 2,5 −3,5 milyon dollara satılması gözlənilirdi. 86 yaşındakı Votsonun mükafatını maddi çətinliklər səbəbiylə satışa çıxardığı bildirilib.

Həmçinin bax

• Laynus Polinq