Cismin çəkisi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Cismin çəkisi — Yerin cazibəsi nəticəsində cismin yerləşdiyi asqıya və ya dayağa göstərdiyi təsir qüvvəsidir. Üfüqi dayaq və ya şaquli asqıdakı cismin çəkisi P=mg düsturu ilə hesablanır və vektorial kəmiyyətdir.Burada g=9,8N/kq qravitasiya sahəsinin intensivliyi,m -cismin kütləsidir. ,Bu halda çəkinin qiyməti və istiqaməti ağirlıq qüvvəsinin qiymət və istiqamətinə bərabərdir.Ancaq ağırlıq qüvvəsi cismin kütlə mərkəzinə,çəki isə asqının ucuna və ya dayağa tətbiq olunur.BS-də ölçü vahidi Nyuton-dur. Şaquli yuxarı təcillə hərəkət edən cismin çəkisiP=m(g+a) düsturu ilə hesablanır.Yəni çəki artır. Təcillə şaquli aşağı a təcili ilə hərəkət edən cismin çəkisiP=m(g-a) düsturu ilə hesablanır.Yəni çəki azalır.Hər iki halda ağırlıq qüvvəsi sabit qalır və F=mg düsturu ilə hesablanır. Əlavə yüklənmə-cismin çəkisinin ağrlıq qüvvəsinə olan nisbətinə deyilirvə n=P/mg=m(g+a)/mg=1+a/g düsturu ilə hesablanır Yaylı tərızi(və ya dinamometr)-cismin çəkisini ölçən cihazdır.Yaylı tərəzi adətən Nyutonla yox,texniki çəki vahidi-1kQ=9,8N ilə dərəcələnir. Texniki çəki vahidi-kütləsi 1kq olan və şaquli asqıdan asılmış cismin asqıya göstərdiyi təsir qüvvəsidir və P=9,8N-dur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • M. Murquzov və b. VIII sinif üçün dərslik Fizika BAKI NƏŞR 2005.