Civa

Civa (sanskr. जीव, jīva^IAST), Civatman və ya civa-bhuta — Hinduizm və Caynizm ənənələrində ruh anlayışının qarşılığı. Söz Sanskrit dilində "yaşamaq" mənasına gələn jīv feil kökündən törəmişdir. Civa anlayışı Bhaqavat Gita və Upanişadlar kimi müxtəlif mənbələrdə tərif olunmuşdur.

Təriflər

Bhaqavat-Gitada civa haqqında ətraflı izahlar mövcuddur. Gita-nın 2-ci fəslində birbaşa "civa" sözü işlədilməsə də, civanın xüsusiyyətləri aydın şəkildə sadalanır.

न जायते म्रियते वा कदाचि-

न्नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।

अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो

न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥ २० ॥

"Ruh heç vaxt doğulmur və heç vaxt ölümə məhkum olmur. O, heç vaxt yaranmayıb və gələcəkdə də yox olmayacaqdır. O, doğulmamış, əbədi, əzəli və ilkindir — bədən məhv edildikdə o ölmür."

— Bhaqavat Gita, 2.20

Bhaqavat-Gita ruh anlayışından iki dəfə jīva-bhūta (canlı varlıq) kimi bəhs edir [7.5, 15.7].

7-ci fəslin 5-ci şlokasında jīva-bhūta Allahın ali təzahürü kimi səciyyələndirilir:

अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।

जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत् ॥ ५ ॥

"Bu Mənim aşağı təbiətimdir, ey Qüdrətli! Lakin dünyanı yaşadan ali təbiətimi, yəni canlı varlığı da tanı."

— Bhaqavat Gita, 7.5

15-ci fəslin 7-ci şlokasında isə jīva-bhūta əbədi varlıq və Allahın bir hissəsi (təzahürü) kimi təsvir olunur:

ममैवांशो जीवलोके जीवभूत: सनातन: ।

मन:षष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥ ७ ॥

"Maddi aləmdə Mənim əbədi hissəmdən başqa bir şey olmayan canlı varlıq, altıncısı zəka olan maddiyyata bağlı hissələri idarə edir."

— Bhaqavat Gita, 15.7

Ədəbiyyat siyahısı

• Sangave, Vilas Adinath, Jain Community: A Social Survey (2nd), Bombay: Popular Prakashan, 1980, ISBN 978-0-317-12346-3