Coberti Vinçenso

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Coberti Vinçenso
ing. Vincenzo Gioberti
La Italia-309.jpg Coberti Vinçenso
Sardiniyanın 5-ci Baş Naziri
16 Dekabr 1848 — 21 Fevral 1849
Sələfi Ettore Perron San-Martino
Xələfi Aqostino Çiodo
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 5 aprel 1801(1801-04-05)
Doğum yeri Turin, Sardiniya krallığı
Vəfat tarixi 26 oktyabr 1852 (51 yaşında)
Vəfat yeri Paris, İkinci Fransa İmperiyası
Dəfn yeri
  • Monumental Cemetery of Turin[d]
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Coberti Vinçenso (5.4.1801, Turin – 26.10.1852, Paris) — italyan filosofu, publisist, dövlət xadimi, Risorcimentonun başlıca ideoloqlarından biri.[1]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Turin Universitetinin ilahiyyət fakültəsini bitirmişdir (1823). 1825-ci ildən keşiş, 1826-cı ildən Pyemontda saray kapellanı olmuşdur. Gizli cəmiyyətlə əlaqədə şüb həli bilinərək 1833-cü ildə həbs edilmiş və Pyemontdan sürgün edilmiş, Parisdə və 183445-ci illərdə əsas əsərlərinin buraxıldığı Brüsseldə yaşamışdır. Onun İtaliyanın milli dirçəlişi və papanın başçılığı altında dövlətlər federasiyasında birləşməsi proqramından ibarət “İtalyanların mənəvi və sivil birinciliyi haqqında” (“Del primato morale e civile degli Italiani”, 1843) və “Müasir yezuit” (“Il gesuita moderno”, vol. 1–7, 184647) əsərləri, həmçinin dini-fəlsəfi kitabları çox geniş populyarlıq qazanmışdı.[1]

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1911 İtaliya mülki yenilənməsi

İtaliyaya zəfərlə qayıdışı Cobertinin Pyemontun deputatlar palatasına deputat seçilməsi (1848), onun prezidenti olması ilə başa çatmışdı; 1848-ci ilin dekabrından 1849-cu ilin fevralınadək nazirlər kabinetinə başçılıq etmişdir. Avstriya ilə müharibədə Pyemontun məğlubiyyətindən (1849) sonra Parisdə könüllü sürgündə olmuş, başlıca fəlsəfi əsəri “Protologiya”nın (“Della Protologia”; tamamlanmamışdır, 1857-ci ildə nəşr edilmişdir) üzərində işləmişdir. “İtaliyanın sivil bərpasına dair” (“Del rinno vamento civile d`Italia”, vol. 1–2, 1851) siyasi traktatında gələcəyin İtaliyası unitar dünyəvi dövlət kimi təsəvvür edilmişdir. “Fəlsəfənin öyrənilməsinə giriş” (“İn -troduzione allo studio della filosofia”, vol. 1–4, 1840) əsərində dində (protestantizm) və fəlsəfədə “psixologizm”in tənqidi ilə çıxış edən Coberti xristian platonizmi ənənəsinə əsaslanaraq “ontologizm” prinsipini ona qarşı qoymuşdur. Cobertinin fəlsəfi sisteminin mərkəzində yaratma ideyası durur, onun düsturu: “Var olan mövcud olanı yaradır” (L`Ente crea l`esistente). Var olanın (yəni Tanrının) mövcudiyyətlə eyniləşdirilməsi panteizmə, yaxud hətta materializmə aparıb çıxarır. “İkinci yaradıcı tsikl” insanın mənən başqa şəklə düşməsi prosesi və onun Tanrıya yetməsidir. Cobertinin əsərləri Vatikan tərəfindən “Yasaqlanmış kitablar indeksi”nə daxil edilmişdi. C. Centilinin aktual idealizminə və M.F. Şakkanın dini spiritualizminə Cobertinin təsiri olmuşdur.[1]

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Epistolario. Firenze, 1927-1937. Vol. 1-11;
  • Edizione nazionale delle opere… Mil.;Padova, 1938-1977. Vol. 1-31.[1]  

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 Coberti// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V  cild. — Səhifələrin sayı:  592. — Səh.: 372. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]