Corc Bul

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Corc Bul
ing. George Boole
George Boole.jpg
Doğum tarixi: 2 noyabr 1815(1815-11-02)
Doğum yeri: Linkoln, İngiltərə

Corc Bul — riyaziyyatçı

2 noyabr 1815-ci ildə Linkolnda ziyalı ailəsində anadan olan Corc Bul sadə bir sənətkar oğlu idi. Atası Corcu yaxşı çəkməçi kimi böyütməyə çalışsada, Corcun marağı riyaziyyata idi. Ancaq qaydalara görə bu dahi insan yüksək təbəqələrin oxuduğu məktəblərdə oxuya bilməzdi. Ona görə də atası Corca cüzi təhsil verdi.

Boolean, iyirmi yaşına gəlincə bir xüsusi məktəb açdı. Burada riyaziyyat öyrətməsi lazım idi. Atasından aldığı dərslərin faydasını gördü. O zamanın əl kitablarını nəzərdən keçirdi. Abel və Galois kimi böyüklərin kitablarını oxudu. Çox bir riyaziyyat məlumatı olmayanların oxuyub anlayamacağı qəti olaraq bilinən Laplace'in "Göy Mexanika" ni heç kimin köməyi olmadan oxuyub anladı. Lagrange'ın "Analitik Mexaniki" adlı əsərini tam anladı. Artıq, özünün yolunu çəkmişdi. İlk elmi çalışması olan dəyişmə hesabı nəşr olundu. Yenə tək başına işinin məhsulu olan invaryantları kəşf etdi. Onsuz da bu invaryantlar olmasaydı; rölativite (bağlılıq) qaydası olmazdı. Cəbri denklemlerdeki boşluqları doldurdu.

Boole'un yaşadığı dövrdə, bir jurnalda adamın olmadığı müddətcə bir işin yayınlatılması qeyri-mümkün idi. Boolean, bu baxımdan şanslı idi. Çünki, 1837-ci ildə, İskoçya'lı DF Gregory adında bir riyaziyyatçı, "Cambridge Mathematical Journal" adında bir jurnal çıxarırdı. Boolean, jurnalın müdirinə işlərinin bir neçəsini verdi. Qreqori bu işlərin orijinallığının və yazış formasını çox beğendi. Yazıları nəşr etdi. Beləcə, iki riyaziyyatçı arasında dostca bir yoldaşlıq və mektuplaşmalar həyatı boyunca davam etdi.

Müasir cəbr anlayışı, tovuz quşu, Herschel, De Morgan, dabbağ, Gregory və Boolean sayəsində yerini aldı. Boolean, simvol və əməliyyatları istifadə etdi. də Morganın həm pərəstişkarı və həm də böyük bir dostu idi. İngiltərədəki böyük matematikçilerle ya özü birbaşa və ya məktubla haberleşiyordu. 1848-ci ildə "Məntiqin Riyaziyyat Analizi" adlı bir çalışması nəşr olundu. Bu əsər riyaziyyatda yeni bir cığır açmış və Boolean da qəti bir ünə qovuşmuşdu. Bu broşura, də Morganın da qərarlarını yığdı. Bu əsər, bundan altı il sonra ortaya çıxacaq olan bir işin müjdəçisi olacaqdı.

1849-ci ildə riyaziyyat professoru olan Boole'un 1854-ci ildə, məntiq və ehtimallar üzərinə böyük bir əsəri nəşr olundu. İki-qiymətli Aristotel məntiqin riyazi təməllərə yerləşdirən simvolik məntiqi yaratmışdır. Buna Boolean məntiqi, Boolean cəbri, riyazi məntiq, simvolik məntiq, və s adlar verilir.

Corc Bulun erkən yaşlarında həyatdan getməsinə baxmayaraq elmdə əldə etdiyi nailiyyətlərə görə onu böyük elm xadimi kimi Böyük Britaniya ensiklopediyasına daxil etdilər.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]