Məzmuna keç

Beşdişicikli yemişan

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Crataegus oxyacantha var. pentagyna səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Beşdişicikli yemişan
Elmi təsnifat
Beynəlxalq elmi adı

Beşdişicikli yemişan (lat. Crataegus pentagyna) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin yemişan cinsinə aid bitki növü.

Botaniki xarakteristikası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Hündürlüyü 5-6 (8) m olan ağac və ya hündür koldur. Budaqlarının qabığı boz rənglidir. Cavan budaqları xovlu tüklüdür, bəzən demək olar ki, çılpaqdır. Tikanları nazik, çoxsaylı, uzunluğu 5-10 mm-dir. Yarpaqları üst tərəfdən tünd-yaşıl rəngli, parıldayan, tüklüdür, alt tərəfdən daha açıqdır, qismən tüklüdür, bəzən, yumşaq keçə tüklüdür, nadir halda tamamilə çılpaqdır, qaidə hissəsi pazşəkilli kəsilmiş, görünüşünə görə yumurtaşəkillidir, 3-5 (7) bölümlüdür; bölümləri enli, küt və ya sivriləşmişdir, uc hissəyə yaxın sivri-dişlidir. Çiçəkləri mürəkkəb çoxçiçəkli qalxan çiçək qrupunda toplanmışdır. Çiçək qrupunun budaqları, saplaq, çiçək yatağı qismən tüklüdür, bəzən keçə-tüklüdür. Tac ağ rəngdədir, diametri 13-17 mm-dir. Meyvələri şarşəkilli, qara rəngli, göyümtül təbəqəlidir və qırmızımtıl lətlidir, uc hissədə quru, düzduran kasa yarpaqlıdır. Çəyirdəyi 3-5 ədəddir, demək olar ki, hamardır. May ayında çiçəkləyir, sentyabr-oktyabr (noyabr) aylarında meyvə verir.

Azərbaycanda yayılması

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Samur-Şabran oval., BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, Alazan - Əyriçay, Kür-Araz oval., Kür düz., KQ şimal, KQ cənub, KQ mərkəzi, Lənk. dağ., Lənk. oval. Ovalıqdan orta dağ qurşağına qədər.

Yaşayış mühiti

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İşıqlı meşələrdə, meşə kənarında, kollu cəngəlliklərdə. Qrup halında və səpələnmiş halda rast gəlinir

Homotipik sinonimləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Crataegus oxyacantha var. pentagyna (Waldst. & Kit. ex Willd.) Sanio
  • Mespilus pentagyna (Waldst. & Kit. ex Willd.) F.Dietr.
  • Phaenopyrum pentagynum (Waldst. & Kit. ex Willd.) M.Roem.

Yarımnövləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]