Dədəli (Xaçmaz)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
DƏDƏLİ
A-Xacmaz.PNG
Xaçmaz rayonu
Ölkə Azərbaycan
Region Şimal
Rayon Xaçmaz
Koordinatlar 41°34′25″ şm. e. 48°46′35″ ş. u. / 41.57361° şm. e. 48.77639° ş. u. / 41.57361; 48.77639Koordinatlar: 41°34′25″ şm. e. 48°46′35″ ş. u. / 41.57361° şm. e. 48.77639° ş. u. / 41.57361; 48.77639
Saat qurşağı UTC+04:00
Poçt indeksi AZ 2713
Xəritəni aç/bağla
Dədəli (Xaçmaz) (Azərbaycan)
Red pog.png

DədəliAzərbaycan Respublikası Xaçmaz rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Bu kəndin adının mənası: Dədəli, Babalı – yəni köklü, tarixi çox olan kənd deməkdir. Digər tərəfdən rəvayətlərə görə güman edilir ki, 10 dəli" deməkdir; "dəh"- fars dilində 10 olduğu üçün güman edilir ki, Koroğlunun 10 dəlisi bu kənddən olmuşdur. Tarixçilərin rəyinə görə, qədim Azərbaycan xanlarından olan Hacı Davud Xan bu kənddə doğulmuş, bu kənddə yaşamışdır. Bu kəndin ərazisində yerləşən böyük bir torpaq sahəsi, indi də kənd sakinləri tərəfindən "Davud yerləri" adlandırılır. Rəvayətlərə görə, Övliya Çələbi ömrünün sonlarını bu kənddə yaşamış və bu kənddə də dəfn edilmişdir. Onun dəfn olunduğu güman edilən qəbiristanlıq hal-hazırda Dədəli kəndi ərazisindədir və "Çələbilər qəbiristanlığı" adlandırılır. Azərbaycanda olan ziyarətgahlardan biridir.

Mədəniyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə kitabxana, tibb məntəqəsi, mədəniyyət klubu vardır.

Kəndin mərkəzində Məscid yerləşir. Bu məscid çox da böyük olmayan, orta ölçülü kənd məscididir. XX əsrin sonlarında, kənd dindarlarından olan Kamran Cabarov tərəfindən inşa edilmişdir. Təxminən 100-150 nəfərlik məsciddir.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Dədəli kəndi Xaçmaz və Xudat şəhərlərinin arasında yerləşir. Xəzər dənizindən 8 km məsafədə, Qusarçay çayının sol sahilində yerləşir.

Təhsildə vəziyyət[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin, çox böyük tarixi kökləri olan "Qürbət Mövlanov adına Dədəli kənd Orta Məktəbi" vardır. Bu orta məktəbin hər il 20-25 məzunu olur ki, onlardan da 8-12 nəfəri ali məktəblərin tələbəsi olur. Onlardan bəziləri Türkiyə, Rusiya ali məktəblərinin tələbəsi olur. Bu məktəbin məzunlarından bütün sahələrdə çalışan mütəxəsislər vardır. Qarabağ müharibəsində bu məktəbin 9 məzunu şəhid olmuşdur və bu məktəb onlardan birinci şəhid olan Mövlanov Qürbət Zakir oğlunun adını daşıyır. Xüsusilə qeyd elemek lazımdır ki, bu mektəbin bir məzunu Texniki Elmlər Doktorudur, bir məzunu Filologiya Elmləri Namizədidir, bir məzunu Filologiya Elmləri Doktoru, bir məzunu isə fizika üzrə Fəlsəfə Doktorudur.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin əhalisi əsasən azəri tükləridir, bir neçə ləzgi, tat, qırızlı ailəsi vardır. Bütün əhali müsəlmanlardır. 320-dən artıq yaşayış evi vardır.

90-cı illərdə Qarabağ Müharibəsində bu kəndin genc oğullarının hamısı müharibəyə getmişdirlər. Hamısı mərdliklə vuruşmuşdurlar. Onlardan 4 nəfəri – Mövlanov Qürbət Zakir oğlu, Yusifov Natiq Əzizulla oğlu, Əhmədov Şeyda Ziyəddin oğlu və Həsrətov Bahadur İkram oğlu – şəhid olmuşdurlar. Həsrətov Bahadur İkram oğlu döyüş zamanı erməni mərmisiylə partladılmış, onun cəsədi ələ gəlməz hala düşmüş, döyüş davam etdiyi üçün oradan çıxarıla bilməmişdir. Dədəli kəndinin mərkəzində onların xatirəsinə abidə ucaldılmışdır. Bundan başqa kənddə 10-larla müharibə əlili vardır.

Bu kəndin əhalisi, II Dünya müharibəsində də fəal iştirak etmişdir. 10-larla şəhid ailəsi, əlil, itkin düşmüş adamlar var.

Kəndin tanınmışları[redaktə | əsas redaktə]

Abdulmanaf Xəlilov - Filologiya elmləri doktoru

Azər Həsrət - Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Jurnalisti

Sakin Cabarov - Fizika üzrə fəlsəfə doktoru

Rəfael Mahmudov - Hərbi Diplomat, Şimali Atlantika  Müqaviləsi Təşkilatı üzrə ekspert.

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Son illərdr kənd yüksək sürətlə inkişaf etməkdədir. Artıq, çayxanalar, bərbərxanalar, iri həcmli dükanlar, təmir məntəqələri vardır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]