Dəniz Baykal

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
DƏNİZ BAYKAL
türk. Deniz Baykal
Dəniz Baykal, 18 May 2008 günü İskilip'te
Dəniz Baykal, 18 May 2008 günü İskilip'te

Doğum tarixi
20 iyun 1938 (1938-06-20) (80 yaş)
Doğum yeri Antalya, Türkiyə
VətəndaşlıqFlag of Turkey.svg Türkiyə
Peşəsidiplomat, SiyasətçiVəkil
TəhsiliAnkara University, Law School
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Dəniz Baykal (türk. Deniz Baykal, 20 iyun 1938 Antalya) – Türkiyə siyasətçisi və hüquqşünas. Cümhuriyyət Xalq Partiyasının keçmiş rəhbəri, Millət vəkili.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Dəniz Baykal 1938-ci il iyun ayının 20-də Türkiyənin Antalya şəhərində anadan olub. Atası əslən Çərkəz , anası Türkiyədəndir.[1] 1959-cu ildə Ankara Universitetinin Hüquq fakültəsinindən məzun olan Dəniz Baykal 1960-cı ildə eyni universitetin Siyasi Elmlər fakültəsində assistent kimi fəaliyyətə başlayıb.

Siyasi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1963-cü ildə doktorluq işini bitirdikdən sonra Rokfeller Fondunun təqaüdü ilə ABŞ-a yollanan Dəniz Baykal iki il müddətində Kolumbiya və Berkli universitetlərində təhsilini davam etdirib. 1960-cı ildə Türkiyə Demokrat Partiyasının iqtidarına qarşı baş qaldıran tələbə hərəkatında iştirak etməklə siyasi arenaya qədəm qoyan Baykal 1973-cü ilin oktyabr ayında TBMM-yə keçirilən seçkilərdə CXP-dən Antalya millət vəkili seçilib.

D. Baykal 1974-cü ildə qurulan Ecevit hökumətində Maliyyə naziri, 1978-ci il Ecevit hökumətində isə Energetika və Təbii Sərvətlər naziri olub. Bu dövrdə Baykal partiya məclisi və mərkəzi idarəetmə heyətinin üzvü, baş katib köməkçisi kimi vəzifələri də icra edib. Baykal həmin ilin sentyabr ayının 12-də baş verən hərbi çevrilişdən sonra bir müddət Ankarada Ordu Dil Məktəbində nəzarət altında saxlanıb.

1982-ci ildə qəbul edilmiş konstitusiyanın 5 il müddətinə siyasətlə məşğul olmağı qadağan etdiyi siyasətçilər arasında yer alan Baykal 1983-cü ildə siyasi partiyaların qurulmasına icazə verildikdən sonra "siyasətdən uzaqlaşdırılmasına baxmayaraq, fəaliyyətini davam etdirdiyinə" görə bir qrup qabaqcıl CXP-li və AP-li siyasətçilər ilə birlikdə Çanaqqala Zəncirbozan hərbi bazasında ikinci dəfə nəzarət altına alınır.

1987-ci ilin sentyabr ayında Türkiyə parlamentinə keçirilən seçkilərdə yenə doğma şəhəri Antalyadan millət vəkili seçilir. SHP-də baş katib vəzifəsini icra edən Baykal 1990-cı ildə vəzifəsindən istefa edir. Bununla yanaşı, Dəniz Baykal millət vəkili kimi Türkiyə-Avropa Birliyi birgə Parlamentlərarası Komitəsinin həmsədri vəzifəsini icra edib. Avropa Şurasının Parlamentarilər Məclisinə daxil olan Dəniz Baykal eyni zamanda TBMM-in Xarici İşlər Komissiyasının da üzvü olub.

1992-ci ilin iyul ayında bağladılmış siyasi partiyaların yenidən açılmasına icazəni nəzərdə tutan qanunun verdiyi imkanla 1992-ci il sentyabr ayının 9-da CXP-nin sədri seçilib. 1995-ci ildə formalaşan DYP-CXP koalisiya hökumətində Xarici İşlər naziri vəzifəsini icra edib.

1995-ci ilin 24 dekabrında növbəti parlament seçkilərində yenə Antalyadan millət vəkili seçilir. Seçkilərdən sonra 53-cü hökumətin qurulması ilə Xarici İşlər naziri və baş nazirin köməkçisi vəzifəsindən istefa edən Baykal yenidən CXP-nin sədri seçilir.

1999-ci ildə parlament seçkilərində CXP ilk dəfə parlamentdən kənarda qalır. Partiyasının seçkilərdə müvəffəqiyyətsizliyə uğramasından sonra Baykal partiya sədrliyi vəzifəsindən getdiyini bildirir.

2007-ci ildə yenə Baykalın liderliyindəki CXP Türkiyə parlamentinə keçirilən seçkilərdə səslərin 20,8 %-ini əldə edərək məclisdə ana müxalifət partiyasına çevrilir.

Dəniz Baykal Olcay Baykal ilə evlidir. Xanım Olcay Antalyada anadan olub. Maraqlıdır ki, Dəniz Baykal həyat yoldaşı ilə Akçakoca vilayətində gizli şəkildə evlənib.

Dəniz Baykal siyasətçi olmaqla yanaşı, dosentdir və çox yaxşı üzgüçüdür.

Bununla yanaşı, Baykal ölkədə demokratiyanı müdafiə edən, ancaq partiyadaxili demokratiyanı təmin edə bilməməklə ad çıxaran, eyni zamanda lideri olduğu CXP-nin diktatoru kimi tanınan bir şəxsdir. Digər tərəfdən, Baykal hər seçkidən sonra müxalifətə məhkum olan sonra da: "xalq bizi müxalifətə uyğun gördü" deyən kəsdir. Azərbaycandan olan jurnalist Vasif Həsənli ilə dostdurlar.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 8Sütun.com : Baykal’a Çerkez operasyonu....Kendisi de bir Çerkez olan Baykal, CHP’de tam bir Çerkez egemenliği kurdu. CHP’ye Çerkez Halk Partisi denilecek kadar gün yüzüne çıkan çekişmelerde, Deniz Baykal bugüne kadar diğer gruplar tarafından müzmin muhalefet olmakla suçlandı. Partinin iktidara gelmesinde en büyük engel olarak gösterildi. CHP’nin rengi haki olan derin devlet yapısıyla içli dışlı olmasının bir sebebi de MİT’e de, CHP’ye de, Askeri istihbarata da Çerkezlerin hakim olmasından kaynaklandığı belirtiliyor.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]