Dərbənd xanlığı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Dərbənd xanlığı

1747 — 1806




Azerbaijani khanates in the 18th-19th centuries.png
Azərbaycan xanlıqları XVIII — XIX əsrlərdə
Paytaxt Dərbənd
Dil(lər) Azərbaycan
Din İslam, şiəlik
İdarəetmə forması Monarxiya
Sülalə Əfşarlar
Xan

Dərbənd xanlığı - Əfşarlar dövlətinin süqutu nəticəsində yaranmış Azərbaycan xanlıqlarından biri.[1][2]. Xanlığın əsası 1747-ci ildə Məhəmmədhəsən xan tərəfindən qoyulmuşdur.[3] Dərbənd xanlığı 1806-cı ildə Rusiya İmperiyası tərəfindən işğal olunmuşdur.[4] Rusiyaya birləşdirilərkən Dərbənd xanlığının sahəsi 7 min kv. km. idi. [5]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

XVIII əsrin əvvəlində Səfəvilər dövlətinin zəifləməsi nəticəsində Azərbaycan əsasən qapalı həyat sürən çoxsaylı xanlıqlara parçalandı. Bu xanlıqlardan biri də Dərbənd xanlığı idi. Quba xanı Fətəli xan qonşu xanlıqları, Qubaya ilhaq etmək üçün çox çalışdı. Bu çalışmaların nəticəsində Dərbənd xanlığı Qubaya birləşdi. Fətəli xan Qafqaz sıra dağlarını və Xəzərin qərb sahilərindəki ərazini Samur çayına qədər və Dərbəndi fəth etdi. Dərbənd xanı Məhəmmədhüseyn xan Dərbəndini iki gözünü kör etdi. Onu birinci Qubada sonra isə Bakıda həbsə etdirdi. Bir müddət sonra Məhəmmədhüseyn xan Bakıda vəfat etdi.

1759-cu ildə Fətəli xan yerli əhalinin xahişi ilə Dərbəndə yürüş edərək onu Quba xanlığına birləşdirdi.Bundan sonra Dərbənd Quba xanlığının mühüm ticarət, sənətkarlıq və iqtisadi mərkəzlərindən biri oldu.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы. III ҹилд: Гаjыбов – Елдаров. Баш редактop: Ҹ. Б. Гулиjeв. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксиjасы, 1979, сəhифə 413.
  2. Tadeusz Swietochowski. Russian Azerbaijan, 1905—1920: The Shaping of National Identity in a Muslim Community. Cambridge, UK, Cambridge University Press, 2004.
  3. Dərbənd şəhəri
  4. Dərbənd xanlığı
  5. Qan yaddaşımız

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]