Dağıstan azərbaycanlıları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Dağıstan azərbaycanlıları — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasında yaşayan Azərbaycanlılar. Yerli azsaylı xalq statusuna malikdirlər.[1]

Məskunlaşma[redaktə | əsas redaktə]

2010-cu ildə həyata keçirilmiş siyahıyaalınmaya əsasən rəsmi sayları 130.919 nəfər, 2002-ci ilə olan qeyri-rəsmi təxminlərə əsasən 200.000[2] nəfərdir. Rəsmən Dağıstan əhalisinin 4,50%-ni təşkil edirlər. Kompakt halda Dərbənd, Dağıstan İşıqları, MahaçqalaQızılyar şəhərlərində, Dərbənd, Tabasaran, Qızılyar, MəhərrəmkəndRutul rayonlarında yaşayırlar.

Siyahıyaalınmlara əsasən Dağıstanın inzibati vahidlərində azərbaycanlıların sayı [6][7]

İnzibati
vahid
Ərazi 2002-ci il 2010-cu il
Ümumi azərbaycanlı % Ümumi azərbaycanlı %
Dağıstan respublikası 50,278 km² 2 576 531 111 656 4.33% 2 910 249 130 919 4.50%
Dərbənd rayonu 821[8] km² 86 494 50 247 58.09% 99 054 57 476 58.02%
Dərbənd şəhəri 69,6[9] km² 101 031 32 064 31.74% 119 200 38 523 32.32%
Tabasaran rayonu 801 km² 54 732 8 896 16.25% 52 886 9 731 18.40%
Dağıstan İşıqları şəhəri 9,3[10] km² 26 346 6 917 26.25% 27 923 6 465 23.15%
Mahaçqala şəhəri 498[11] km² 545 258 6 750 1.24% 696 885 6 333 0.91%
Qızılyar rayonu 3047 km² 57 748 1 506 2.61% 67 287 1 584 2.35%
Məhərrəmkənd rayonu 654,6 km² 58 694 539 0.92% 62 195 1 021 1.64%
Qızılyar şəhəri 32,3[12] km² 51 024 892 1.75% 51 707 804 1.55%
Kaspiysk şəhəri 32,9[13] km² 77 650 676 0.87% 100 129 797 0.80%
Xasavyurd şəhəri 38,5[14] km² 121 817 765 0.63% 131 187 795 0.61%
Rutul rayonu 2170 km² 23 503 603 2.57% 22 926 359 1.57%
Buynaksk şəhəri 20,95[15] km² 61 437 403 0.66% 62 623 344 0.55%
İzberbaş şəhəri 22,9[16] km² 40 987 395 0.96% 55 646 274 0.49%
Tarumov rayonu 3020 km ² 28 587 266 0.93% 31 683 225 0.71%
Qızılyurd şəhəri 23,7[17] km² 47 679 94 0.20% 43 421 128 0.29%
Qayakənd rayonu 640 km² 52 739 57 0.11% 54 089 88 0.16%
Kumtorqala rayonu 1270 km² 21 053 83 0.39% 24 848 60 0.24%
Yujno-Suxokumsk şəhəri 91,7[18] km² 9 777 52 0.53% 10 035 56 0.56%
Qaytaq rayonu 678,24[19] km² 26 870 23 0.09% 31 368 37 0.12%
Xasavyurd rayonu 1425 km² 125 454 42 0.03% 141 232 33 0.02%
Qarabudaqkənd rayonu 1460 km² 60 620 38 0.06% 73 016 29 0.04%
Babayurd rayonu 3262,3[20] km² 41 331 24 0.06% 45 701 24 0.05%
Doqquzpara rayonu 376,9[21] km² 14 330 22 0.15% 15 357 23 0.15%
Süleyman-Sital rayonu 666,3 km² 54 036 8 0.01% 58 835 23 0.04%
Kurax rayonu 740 km² 15 206 124 0.82% 15 434 22 0.14%
Serqoqala rayonu 528,4 km² 29 665 12 0.04% 27 133 22 0.08%
Qızılyurd rayonu 524 km² 70 440 36 0.05% 61 876 20 0.03%
Xiv rayonu 620 km² 20 747 17 0.08% 22 753 18 0.08%
Levaşi rayonu 830 km² 64 371 8 0.01% 70 704 18 0.03%
Buynaksk rayonu 1842,09 km² 65 018 10 0.02% 73 402 18 0.02%
Noqay rayonu 9000 km² 21 685 12 0.06% 22 472 15 0.07%
Novolak rayonu 218,2 km² 22 019 7 0.03% 28 556 15 0.05%
Kazbek rayonu 583,8[22] km² 33 140 1 0.01% 42 752 15 0.04%
Botlix rayonu 687,9[23] km² 50 469 3 0.01% 54 322 14 0.03%
Axtı rayonu 1120[24] km² 31 592 8 0.03% 32 604 13 0.04%
Dahadayev rayonu 760,4[25] km² 38 359 4 0.01% 36 709 7 0.02%
Unsukul rayonu 560 km² 27 460 18 0.07% 29 547 6 0.02%
Lak rayonu 750 km² 12 382 4 0.03% 12 161 3 0.02%
Qunib rayonu 609,5[26] km² 25 106 13 0.05% 25 303 3 0.01%
Ağul rayonu 793,5[27] km² 11 290 3 0.03% 11 204 2 0.02%
Çaroda rayonu 1010 km² 11 792 0 0.0% 11 777 2 0.02%
Tlyaratin rayonu 1611,5 km² 22 108 9 0.04% 22 165 2 0.01%
Kuli rayonu 649 km² 10 760 0 0.00% 11 174 1 0.01%
Gergebil rayonu 341,9[28] km² 18 366 1 0.01% 19 910 1 0.01%
Şamil rayonu 920 km² 26 053 1 0.01% 28 122 1 0.01%
Xunzax rayonu 551,91 km² 30 203 2 0.01% 31 691 1 0.01%
Akuşa rayonu 622,8 km² 52 455 0 0.00% 53 558 1 0.01%

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. О коренных малочисленных народах Республики Дагестан
  2. Ayna qəzetinin internet versiyası - Ayna.az: Azərbaycan Milli Strateji Təhqiqatlar Mərkəzinin eksperti Ənvər Börüsoy :Dərbənddəki varlığımıza qarşı mənhus planlar--yayınlanma tarixi 03.10.2009
  3. Официальный сайт администрации Табасаранского района :Населенные пункты
  4. Журнал научных публикаций – Этнокультурный потенциал дагестанских азербайджанцев и пути его использования в преемственности межпоколенных отношений (на примере субэтнической группы терекеменцы)
  5. Общественно-политический еженедельник "ЧЕРНОВИК" : статья---Наш Шахсей-Вахсей---Автор статьи: Марко Шахбанов, дата публикации:2 Февраля 2007 года.
  6. Dagestan Statistics, Федеральная Служба Государственной Статистики РФ «Всероссийская перепись населения. Национальный состав и владение языками, гражданство. Книга 1, том 4», г. Москва, 2004 :Население Дагестана (2002 г.)
  7. Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа :Население Дагестана (2010 г.)
  8. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Дербентский район
  9. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Дербент
  10. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Дагестанские Огни
  11. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Махачкала
  12. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Кизляр
  13. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Каспийск
  14. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Хасавюрт
  15. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Буйнакск
  16. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Избербаш
  17. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Кизилюрт
  18. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Южно-Сухокумск
  19. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Кайтагский район
  20. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Бабаюртовский район
  21. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Докузпаринский район
  22. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Казбековский район
  23. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Ботлихский район
  24. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Ахтынский район
  25. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Дахадаевский район
  26. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Гунибский район
  27. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Агульский район
  28. Правительство РД: Муниципальные районы и городские округа » Список районов » :Гергебильский район