Dağlıq Şirvan iqtisadi-coğrafi rayonunun nəqliyyatı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Dağlıq Şirvan iqtisadi-coğrafi rayonunun nəqliyyatı - İqtisadi-coğrafi rayonda rayondaxili və rayonlararası nəqliyyat-iqtisadi əlaqələr lazımi qədər inkişaf etməmişdir. Magistral avtomobil yolunun bərpası, genişləndirilməsi və uzadılması Dağlıq Şirvan iqtisadi-coğrafi rayonu ərazisini şərqdən-qərbə getməklə ondan ayrılan rayondaxili yol-nəqliyyat infrastrukturunu genişləndirir, onun Bakı-Şamaxı hissəsi yenidən qurulur. Ölkəyə yardım strategiyasında nəqliyyatın təşkilinə dair layihədə Bakı-Qobustan-Şamaxı dairəvi yolları təzələnir. Nəqliyyatın, o cümlədən avtomobil yollarının infrastrukturlarının inkişafına ciddi fikir verilir. Bu məqsədlə regionların inkişafına dair Dövlət Proqramlarında əhalinin yaşayış səviyyəsini yaxşılaşdırmaq və infrastruktur xidmətlərindən istifadə səviyyəsini yüksəltmək nəzərdə tutulur [Ağakişiyeva.G.R., 2008].

Avtomobil yolları[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadi-coğrafi rayonda avtomobil yollarının ümumi uzunluğu 1989 km-dir ki, bunun da 658 km-i və ya 33,1%-i respublika, 1331 km-i və ya 66,9%-i yerli əhəmiyyətli yolların payına düşür [Məmmədov Z.S., 2002]. Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunun avtomobil yollarının quruluşunda asfalt yollar və ya 19%, qara örtüklü və ya 21%, çınqıl örtüklü və ya 51%, qrunt yollar və ya 9% təşkil edir (cədvəl 3.36 və 3.37). Cədvəl 3.36.

İqtisadi-coğrafi rayonda respublika və yerlı əhəmiyyətli yolların quruluşu, km. [Z.S.Məmmədova (2002) görə]

İnzibati rayonlar Cəmi avtomo

bil yolları

Xüsusi

cəkisi %-iə

Respublika əhə-

miyyətli yollar

Xüsusi cəkisi %-iə Yerli əhə- miyyətli yol Xüsusi

cəkisi %-lə

Şamaxı 501 37,4 246 37,4 255 19,1
İsmayıllı 586 20,6 136 20,6 450 33,8
Ağsu 592 25,2 166 25,2 426 32,0
Qobustan 310 16,8 110 16,8 200 15,1
Cəmi 1989 100 658 100 1331 100

Avtomobil nəqliyyatının tənzimlənməsi üçün Şamaxı rayonunda regional təşkilat yaradılmışdır. Ağsu rayonunda avtomobil yolları təmir edilmiş, Bakı-Şamaxı-Yevlax 144-181 km-lik arasında , Ağsu-Xanbulaq-Nüydü (23 km-lik), Zərqova, Padar-Rəhimli-Ərəbsarvan (), Çaparlı-Cəfərli (), Sanqalan (4 km-lik), Dilman-Xatman (), Bozavand yolunda (), İsmayıllı rayonunda (), Muğanlı-İsmayıllı (), Qaraməryəm-İsmayıllı-Şəki (), Basqal-Sulut (), Sərdahar-Tircan (), Gəraybəyli-Qubaxəlilli (), Qobustan ərazisində , Şamaxı rayonunda yol, Nəsimi-Qonaqkənd yolunda , Şamaxı-Zarat Xeybəri yolunda , Çuxuryurd-Qızmeydan-Pirbəyli (), Rəsədxana-Avaxıl (), Şamaxı-Çöl Göylər () yollar yenidən qurulmuşdur.

Dağlıq Şirvan inkişaf etmiş nəqliyyata malik olan və yaxşı mənimsənilmiş iqtisadi-coğrafi rayonlarından biridir. Lakin burada sənaye və sosial inrfastrukturlar yerli imkan və tələbatdan geri qalır. Yolların yaxşılaşdırılması məqsədilə körpülər tikilir, çay yataqlarında təmizləmə, seldən qoruyucu bəndlər çəkilir, sahil bərkitmə işləri görülür. Girdiman çayında 220 metrlik, Lahıc qəsəbəsində 550 metrlik qoruyucu bənd istifadəyə verilmişdir. Şərabçılığın və üzümçülüyün inkişafına əlverişli şərait yaratmaq məqsədilə dəmir yolunun Padar stansiyası ilə Çöl-Göylər kəndi arasında yerli əhəmiyyətli dəmir yolu xətti çəkilmişdir. Cədvəl  3.37

İqtisadi-coğrafi rayon üzrə avtomobil yollarının texniki vəziyyəti, km. [Z.S.Məmmədova (2002) görə]

İnzibati

rayonlar

Avtomobil

yollarının

uzunluğu

O cümlədən
Asfalt

örtüklü

Qara

örtüklü

Çınqıl

örtüklü

Qrunt

yollar

Şamaxı 501 105 102 256 38
İsmayyıllı 586 96 74 355 61
Ağsu 592 94 143 293 62
Qobustan 310 88 96 100 62
Cəmi 1989 383 415 1004 187

Nəqliyyat və rabitə sistemi[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadi-coğrafi rayonda müasir rabitə xidməti yeni texnika əsasında qurulur. Bu cəhətdən AzərPoçt platforması vasitəsilə kənd yerlərində maliyyə xidmətlərinin təmin edilməsinə başlanmışdır. Poçt şəbəkəsində qarşılıqlı əlaqə peyk platforması əsasına keçirilir. Xüsusilə kənd əhalisinin kommunal xidmətlərə - su, qaz, istilikrabitə ilə təminatının yaxşılaşdırılmasına dair ayrı-ayrı inzibati rayonlar üzrə proqramlar yerinə yetirilir (cədvəl 3.38).

İqtisadi-coğrafi rayonda nəqliyyat və rabitə sistemi

  2000 2005 2008 2011
Avtomobil nəqliyyatı ilə yük daşınması, min ton 1411 2536 3042 3568
Yük dövriyyəsi, mln.ton/km  121,3 235,8 279,9 329,9
Avtomobil nəqliyyatı ilə sərnişin daşınması, min nəfər 14716 17186 19453 25476
Sərnişin dövriyyəsi, mln sərnişin/km 55,9 58,6 66,2 80,0
Avtomobillərin sayı cəmi, ədəd 13682 13926 11581 12138
Yük avtomobilləri 2552 3147 2469 1995
Avtobuslar 344 437 338 290
Sərnişin minik 10335 9890 8398 9706
Şəxsi minik 10191 9639 8164 9502
Poçt şöbələrinin sayı, vahid 59 63 84 80
Hər 100 ailəyə düşən telefon aparatlarının sayı, ədəd 40 46 53 56
Şəhərdə 76 76 79 82
Kənddə 26 34 42 45

[Azərbaycanın regionları – 2012].

Telefon şəbəkəsində əsaslı təmir işləri aparılmışdır. Elektron tipli ATS-lə yüksək keyfiyyətli rabitə xidməti yaradılmışdır. Çətin relyefdə yerləşən kəndlərlə əlaqə üçün peyk avadanlığından istifadə edilir. Poçt, telefonteleqraf müəssisələrinin sayı artmış, hər 100 ailəyə düşən telefon aparatının sayı 56 ədəd, o cümlədən şəhərlərdə 82 ədəd, kəndlərdə isə 45 ədəd təşkil edir. Bununla əhali hətta uzaq yerlərlə də əlaqə saxlamaq imkanına malikdir.[1]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Respublikasının Coğrafiyası, III cild, Regional Coğrafiya, Bakı, 2015. səh 400 (Paşayev N.Ə., Ağakişiyeva G.R.)