Daşlıq dələsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Daşlıq dələsi
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
İnfratip:Ağızçənəlilər
Sinifüstü:Dördayaqlılar
Sinif:Məməlilər
Yarımsinif:Vəhşi heyvanlar
İnfrasinif:Plasentalılar
Dəstəüstü:Lavrazioterilər
Dəstə:Yırtıcılar
Fəsilə:Dələkimilər
Növ: Daşlıq dələsi
Elmi adı
Martes foina Erxleben, 1777
Areal
şəkil
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 LC.svgen:Least Concern
Az qayğı tələb edənlər
Least Concern (IUCN 3.1)
BTTSMB 14021
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  180554
MBMM  36239

Daşlıq dələsi (lat. Martes foina) dələlər fəsiləsinə (lat. Mustelidae) aid olan yırtıcı məməlidir.

Qısa təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Bədənin uzunluğu 45-54 sm, quyruğun uzunluğu 25-35 sm-dir. Çəkisi 1700 – 1800 qramdır. Xarici görünüşcə meşə dələsinə çox oxşayır. Lakin meşə dələsinin boğazının altı bütünlüklə narıncı-sarı rəngdə olduğu halda, daşlıq dələsinin boğazının altındakı tamamilə ağdır. Ona görə də bu dələyə ağdöş dələ deyrilər.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Daşlıq dələsinin hazırki arealı Qərbi Avropa, Ön, Orta, Mərkəzi və Şərqi Asiya ölkələrinin ərazisini əhatə edir. Dəniz səviyyəsindən 3000 m-dək yüksəkliklərə qalxırlar. Xəz-dərili heyvan kimi ABŞ Viskonsiya ştatına introduksiya edilmişdir. Azərbaycan ərazisəndə meşə dələsinə nisbətən daşlıq dələsi geniş yayılmışdır. Hazırda əsasən Böyük və Kiçik Qafqaz sıra dağlarının qayalıqlarında, Naxçıvan MR-da, Talış dağlarının dağ və dağətəyi, eləcə də meşəlik sahələrində yayılmışdır. Ən çox Böyük və Kiçik Qafqazın dağətəyi fıstıq və qarışıq meşələrində təsadüf olunur[1]

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Həyat tərzi meşə dələlərində olduğu kimimdir, laki meşə dələlərindən fərqli olaraq, yaşayış məntəqələrindən çox da uzağa getmirlər. Qayalıq yerlərə üstünlü verirvə yuvasını yarğanlarda və ağac köklərinin arasında düzəldir. Çevikliyi, cəldliyi, uzunsov bədən quruluşuna malik olması sahəsində dar dəliklərdən və deşiklərdən asanlıqla keçir.

Qidalanması[redaktə | əsas redaktə]

Əsasən gecə yırtıcısı olub, xırda gəmiricilərlə, quşlar, sürünənlər və suda-quruda yaşayan heyvanlarla, az hallarda isə bəzi meyvələrlə qidalanırlar[2].

Çoxalması[redaktə | əsas redaktə]

İyul ayında cütləşirlər. 236-274 gün davam edən boğazlıq dövründə sonra ana dələ 8-ə qədər bala doğur. Balalrın sayı çox vaxt 3-4-dür[3]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Маммедов А.Л. К изучению биоэкологии каменной куницы (Martes foina nehringi Sat.) в Азербайджане. Уч. Зап. АГУ им С.М.Кирова, серия биол. наук, №1, 1968.
  2. Верещагин Н.К. Каталог зверей Азербайджана. Изд-во Аз ФАН Азерб. ССР, 1942.
  3. Новиков Г.А. Хищные млекопитающие СССР, Бюлл., Моск. Общ. испыт. прир. отд. биол., т. XVII, вып. 6, 1962.