Damansk adası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Damansk adası
çin 珍宝岛,
49°29′08″ şm. e. 133°50′40″ ş. u. / 49.48556° şm. e. 133.84444° ş. u. / 49.48556; 133.84444Koordinatlar: 49°29′08″ şm. e. 133°50′40″ ş. u. / 49.48556° şm. e. 133.84444° ş. u. / 49.48556; 133.84444 (T)
Ölkə Flag of the People's Republic of China.svg ÇXR
Sahəsi 0,74 km²
Damansk adası (Çin)
Brown pog.svg
Commons-logo.svg Damansk adası Commonsda

Damanski adası (çin Çjenbao dao. draqosennıy adası) — sahəsi 0,74 km² olan kiçik ada, Ussuri çayında yerləşən adadır. Xabarovskdan 230 km cənubda, Luçeqorsk şəhərindən isə 35 km qərbdə yerləşir. Çay yatağında yerləşən adadır. 1888-ci ildə Transsibir magistral dəmir yolu inşa edilərkən mühəndis Stanislav Damanski fırtına zamanı Ussuri çayında boğularaq həlak olur. Sonradan onun cənazəsi adsız bir adada tapılır. Onun şərəfinə adsız adaya onun adı verilir[1]. 1969-ci ildə bu ada SSRİ və Çin arasında konfliktə səbəb olmuşdur.

1969-cu il sərhəd konflikti[redaktə | əsas redaktə]

Sərhəd konflikti SSRİÇin arasında Damansk asına görə baş vermişdir. 1969-cı ilin martında Çinin hərbi birləşmələri adaya hücum təşkil edir. Hədəf adanın qısa müddətdə ələ keçirilməsi olur. Bu zaman SSRİ-nin Uzaq şərq ordusunun hərbi birləşmələri Çin qüvvələrini geri atsalar da, çinlilər öz həmlələrini kəsmir və hədəflərinə çatmağa çalışırdılar. Bundan sonra SSRİ və Çin arasında danışıqlar başlayır. Danışıqların nəticəsində tərəflər tutduğu mövqelərdə qalmalı idilər. Bu ada isə Çinin nəzarətində qalır. 19 may 1991-ci ildə SSRİ ilə son anlaşmaya əsasən Damansk adası Çinin hüquqi nəzarətinə verilir.

İncəsənətdə[redaktə | əsas redaktə]

Sərhədyanı münaqişə ilə bağlı bir çox əsərlər yazılmış, şeirlər söylənilmiş və mahnılar bəstələnmişdir. Bu ada ilə bağlı Vladimir Vısovski «Kak-to raz, sitatı Мао proçitav…»[2] adlı şeir yazmışdır.

Konflikt haqqında hərbi-tarixçi, jurnalist Nauma Mara 1969-cu ildə isti izlərlə «Damansk adası. Mart. 1969» adlı kitabını dərc etdirmişdir. Bu əsər faktlar əsasında yazıldığından dünyada məşhurluq qazanmışdır. O, əsərində konfliktin başlamasında rus əsgərlərinin rolunu göstərmişdir.

1969-ci ildə İvan Nikolyokinin sözlərinə bəstələnmiş Mixail İordanskinin «Na octrove Damanskom» adlı mahnısı mövcuddur.[3] Damansk adası və Jalanaşkol gölü ilə bağlı konfliktdən irəli gələrək bir sıra mahnılar meydana gəlmişdir.[4]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Спецназ России ||| Наша История ||| Остров Инженера Даманского
  2. Марк Цыбульский О «китайских» песнях Владимира Высоцкого, 2003
  3. На острове Даманском. Музыка: Михаил Иорданский Слова: Иван Николюкин
  4. Песни о событиях на Даманском и Жаланашколе

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]