Daur durnası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Daur durnası
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
Sinif:Quşlar
Dəstə:Durnakimilər
Fəsilə:Durnalar
Cins:Durna
Növ: Daur durnası
Elmi adı
Grus vipio
(Pallas, 1811)
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 VU.svgen:Vulnerable species
Həssas növlər
Vulnerable (IUCN 3.1)
BTTSMB 106002789
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Daur durnası (lat. Grus vipio) — Durna cinsinə aid olan quş növü. Bu növ durnalar Şərqi Asiya ərazisində yayılmışdır. Nadir növ sayılır. Ornitoloqların hesablamalarına görə onların sayı 4900—5300 başdır. Beynəlxalq və yerli qanunlarla qorunur.

Təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Quşun uzunluğu 190 sm, çəkisi 5,6 kq. Ayağında çəhrayı nöqtələr və boynunda az zolaqlar olan yeganə durna növüdür. Göz ətrafında qırmızı həlqə vardır. Erkək və dişi fərdlər arasında kəskin fərqlər olmasada erkəklər nisbətən iri olur.

Cavan fərdlərin baş və boyun nahiyələri pas rəngində olur. Qanad və quyruq lələkləri isə tünd bozdur.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Bu növ durnalar Asiya qitəsində yayılmışdır. Onların təbii arealı Dauriya adlı tarixi bölgədir. Dairiyaya Çinin şimal-şərqi, Monqolustanın şimal-şərqi, Rusiyanın cənub-şəq bölgələroi daxildir.

Qış dönəmində 2000 başdan ibarət bir dəstə Şimali və Cənubi Korteyanın demillitarizasiya olunmuş zonasına uçurlar[1][2]. Bundan əlavə 300 başdan ibarət olan kiçik bir qrup isə Yaponiyada yerləşən İdzumi gölü ətrafına köç edir. Hətta bir dəfə bu quşlara Tayvanda belə radt gəlinmişdir[3]. 3000 başdan ibarət qərb populyasiyası Çinin Yansızı və Xuanxe çayları hövzəsinə miqrasiya edirlər[4][5]

Əvəllər Daur durnalarınıbn sayı indikindən dəfələrlə çox olmuşdur. Areal baxımından da geniş ərzidə yayılmışlar. Xüsusi ilə İkinci Dünya müharibəsi və Koreya müharibələri sayının azalmasında böyük təsir göstərmişdir[6][7]

Çoxalması[redaktə | əsas redaktə]

Daur durnaları yetkinliyə 3-4 yaşlarında çatırlar. Monoqamdırlar. Yəni Çütlüklər ömürlərinin sonlarına qədər birgə yaşayırlar.

Dişi adətən iki yumurta qoyur. Nadir hallarda bir ola bilir. Əgər balalar müəyyən səbəbdən tələf olarsa Dişi ikinci dəfə yumutlayıb qırt yata bilər. Yumurtalar 9,45×5,43 sm ölçüyə malik olurlar[8]. İnkubasiya dövrü 28-32 gündür. Balalar 70—75 gündən sonra uça bilirlər.

Qidalanması[redaktə | əsas redaktə]

Daur durnaları həy şeylə qidalanırlar. Qıdalarına bataqlıq bitkiləri, düyü, buğda, qarğıdalı, molyusklar, suda-quruda yaşayanlar, balıqlar və kiçik gəmiricilər daxildir.

Təhlükə və qorunma[redaktə | əsas redaktə]

Növ hazırda qorunur. Rusiyanın Qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Son zamanlar ümumi götürdükdə saylarında artım müşahidə edilsə də bəzi atreallarda say baxımından azalma müşahidə edilir.

Onların sayına təsir göstərən amillər onların yayılma areallarındakı torpaqların əkinə cəlbi, su hövzələrində su anbarlarının inşası ilə geniş qamışlıqların suyun altında qalması, dambaların inşası və sairdir. Digər təhlükə isə Cənubi Koreya ilə Çimali Koreya arasında başlaya biləcək istənilən münaqişədir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Higuchi, H., Ozaki, K., Golovushkin, K., Goroshko, O., Krever, V., Minton, J., Ueta, M., Andronov, V., Ilyashenko, V., Kanmuri, N., and Archibald, G. 1994. The migration routes and important rest sites of cranes satellite tracked from south-central Russia. The Future of Cranes and Wetlands:15-25.
  2. Kaliher, F. 1993. Population and distribution of wintering and migratory cranes in South Korea, Winter 1992-93. Unpubl. rept. to ICF. 41 pp.
  3. http://www.rdb.or.id/view_html.php?id=60&op=grusvipi
  4. Yang Ruoli, Xu Jie, and Su Liying. 1991. The distribution and migration of the White-naped Crane. Forest Res. 4(3):253-256.
  5. Harris, J. T., Goroshko, O., Labutin, Y., Degtyarev, A., Germogenov, N., Zhao, J., Zeng, N., and Higuchi, H. 1995. Results of Chinese-Russian-American investigation of cranes wintering at Poyang Lake Nature Reserve, China. Cranes and Storks of the Amur Basin:57-72.
  6. Flint, V. 1978. Strategy and tactics for the conservation of rare birds. Priroda 756 (8):14-29.
  7. Won, P. O. 1981. Status and conservation of cranes wintering in Korea. Crane Research Around the World:61-65.
  8. Searchable Ornithological Research Archive

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]