Denali Milli Parkı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Denali Milli Parkı
Denali National Park and Preserve
Mount McKinley Alaska.jpg
BTMB kateqoriyası — Ia (Ciddi Təbiət Qoruğu)
WLE blue Logo (no text).svg
Sahəsi 88,4 min. hektar
Yaradılma tarixi 26 fevral 1917
Yerləşməsi
39°06′06″ şm. e. 49°00′55″ ş. u.
Ölkə ABŞ ABŞ
Region Şimali Amerika
nps.gov/dena/inde…​ (ing.)
Denali Milli Parkı xəritədə
Denali Milli Parkı
Denali Milli Parkı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Denali Milli Parkı (İngilis dilində: Denali National Park and Preserve) Amerika Birləşmiş Ştatları, Şimali Amerika qitəsinin ən yüksək zirvəsi olan 6194 m hündürlüyü olan Denali (dağ)nı özündə cəmləşdirən, ABŞ Milli Park Xidmətləri tərəfindən idarə olunan Alanya əyalətindəki Denali Boroughda, Milli Park və qoruma sahəsidir.

Denali Milli Parkı 24500 km²-dən çox ərazini əhatə edir, bunun 19120 km² federal dövlət mülkiyyətidir. Denali qoruma sahəsi ümumi sahəsi 5430 km²-dir. Bunlardan 5278 km² federal əyalətə aiddir. 2 dekabr 1980-ci ildə milli park daxilində 8677 km² ərazi daha əhatəli qorunmaya məruz qalan "Denali Səhrası" olaraq quruldu.

Danalı yaşayış yerləri qarışıq, yarpaqlı, ən aşağı hündürlükdəki bölgələrdəki meşələrə aiddir. Tundra orta hündürlükdən qorunma zonasında da var. Daha yüksək hündür ərazilərinə buzlaqlar, qayalı dağlıq ərazilər və qarla örtülü ərazilər daxildir. Bu milli parkda və qorunma bölgəsindəki ən uzun buzlaq 71 km uzunluğunda "Kahiltna buzlağı" Makkinli dağının cənub-qərb yamaclarında yerləşir.

Bu milli parka gələnlərin illik sayı 400 min nəfərdir. Ziyarətçilər bu parka səhra, alpinistlik və kürək çantası yükü ilə seyr etmək üçün gəlirlər. Qış aylarında xizək və qarlı motorlu nəqliyyat vasitələridən istifadə etmək də mümkündür.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Park 1917-ci ildə vəhşi təbiət, heyvan və bitki sığınacağı olaraq qurulmuşdur. Buraya Şimali Amerikanın ən yüksək nöqtəsi olan MakKinli dağı və ətrafı daxil idi. Park təsis edildikdə həm Makkinli dağının, həm də Amerika Birləşmiş Ştatlarının 25-ci prezidenti Villiam MakKinlinin şərəfinə "Makkinli Milli Park" adlandırıldı. Sahə 1980-ci ildə ABŞ Konqresi tərəfindən verilən "Maraqlı Torpaqların Qanunu Milli Qorunması" (ANILCA) ilə 24500 km²-ə qədər artırıldı. "Denali Səhralı Bölgəsi" keçmiş "Makkinli Dağ Milli Parkı" nın sərhədlərini əhatə edir və heç bir inkişaf qəbul edilmədən orijinal vəhşi torpaq kimi idarə olunur. Bu torpaqlarda ov tamamilə qadağandır. "Denali Milli Parkı" inzibati bölgəsi 1980-ci ildə əlavə edilmiş ərazilərin çoxunu ehtiva edir. Bu torpaqların yalnız yerli insanların istehlak ehtiyaclarını ödəmək üçün çox ciddi icazəsi ilə ovlanmasına icazə verilir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Denali Milli Parkı və Qoruma Bölgəsi, Alyaska silsiləsinin mərkəzi və ən yüksək hissələrini, bu silsilələrdən cənuba qədər uzanan buzlaqları və buzlaq dərələrini əhatə edir. Milli Parkın şimal hissəsində və Qoruma Bölgəsində "McKinley çayı", "Toklat çayı" və "Foraker çayı" dərələri və Kantisha dağ silsiləsi və Vayominq dağ silsiləsi var. "Corc Parks Magistral yolu" parkın şərq tərəfində yerləşir və əsas yol "Çuliytna çayı" ilə "Nanana çayı" arasındakı dərələrdən keçir. Parkın girişi "Hili" adlı kiçik bir şəhərdən 18 km cənubdadır. "Denali Ziyarət Mərkəzi" və parkın idarəetmə mərkəzi bu girişdən dərhal sonra park daxilində yerləşir. Parkdakı magistral yol 148 km "Alyaska silsiləsi" ilə paralel gedir və Kantişadakı mədən düşərgəsində bitir. Torpağın davamlı dondurulması və dondurma-ərimə mövsümü ilə əlaqədar il ərzində asfalt yola təmir xərcləri çox olacağı üçün bu yolun yalnız kiçik bir hissəsi asfaltdır. Ziyarətçilərə bu yolun ilk 24 km-də öz nəqliyyat vasitələrindən istifadə etmək icazə verilir. Yolun arxasında parka məxsus və ya özəl sektordan icarəyə götürülmüş müntəzəm avtobus xidmətləri var.

Mühafizə Zonası iki hissədən ibarətdir, hər ikisi parklanma zonasının qərb tərəfində. Birinci hissəyə Highpower dərəsi və Müddy çayındakı göllər daxildir. İkinci hissə yüksək Alyaska sıradağ silsiləsinin cənub-qərbini təşkil edən Dall dağı ətrafında əmələ gəlir. Tüfəng ovu ümumiyyətlə Milli Parkın ərazilərində qadağandır.[1]

Qaleriya[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Denali National Park Improvement Act" (ingilis). congress.go. (#archive_missing_date) tarixində orijinalından arxivləşdirilib.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]