Dikson adası
| Dikson rus. Ди́ксон | |
| Yenisey çayının mənsəbində yerləşən Dikson adası. | |
| 73°30′25″N 80°32′47″E / 73.50694°N 80.54639°EKoordinatlar: 73°30′25″N 80°32′47″E / 73.50694°N 80.54639°E | |
| Akvatoriya | Şimal Buzlu okeanı Kara dənizi |
| Ölkə | |
| Vilayət | |
| Rayon | |
| Sahəsi | 25 km² |
| Hündür nöqtəsi | 48 m |
| Əhali | 1.100 nəf. |
| Əhali sıxlığı | 44 nəf./km² |
Dikson adası (rus. Ди́ксон) — Kara dənizində, Rusiyanın Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonunda (rus. Таймы́рский Долга́но-Не́нецкий райо́н), Yenisey çayının mənsəbinin yaxınlığında yerləşən ada. Adanın yaxınlığında Dikson şəhərtipli yaşayış məntəqəsi yerləşir və bu ərazidəki əsas liman və hidrometeorologiya mərkəzidir. Burada Dikson Hava Limanı fəaliyyət göstərir.
Mündəricat
Tarix[redaktə | əsas redaktə]
Dikson adası və yaxınlığında yerləşən eyniadlı yaşayış məntəqəsi isveçli Artika maqnatı Oskar Diksonun şərəfinə adlanıdırılmışdır.[1] Ada pomorlar tərəfindən keç edilməsindən sonra XVII əsrdə Dolqi ("uzun") və Kuzkin adları ilə tanınmışdır. 1875-ci ildə fin səyyah Adolf Erik Nordenşöld adaya əslən şotland olan, varlı İsveç maqnatı Oskar Diksonun adını vermişdir.[1] İngiliscə Oskar Dikson "Oscar Dickson" şəklində yazılsa da, daha sonra "c" hərfi düşmüş[1] və ingiliscə "Dikson" adından istifadə olunmağa başlanmışdır. 1884-cü ildə bu ad adanın rəsmi adı kimi qəbul olunmuşdur.[1] Oskar Dikson və Aleksandr Sibiryakov bir çox Artika ekspedisiyasının, eləcə də Nordenşöldün ekspedisiyasının da himayəçiləri idilər.
1915-ci ildə ada Rusiyanın Artikadakı ilk radio stansiyası olmuşdur. 1935-ci ildə burada dəniz limanı tikilmişdir, 1957-ci ildə buraya iki yaşayış məntəqəsi birləşdirilmişdir.[1]
Ada İkinci dünya müharibəsində, 1942-ci ilin avqustunda Vunderland əməliyyatı çərçivəsində "Admiral Scheer" kruyseri tərəfindən bombardıman edilmişdir.
1965-ci ildə Dikson şəhərtipli yaşayış məntəqəsinin 50 illiyi münasibəti ilə SSRİ-də poçt markası buraxılmışdır.
İqlim[redaktə | əsas redaktə]
Dikson adasında Artika iqlimi hakimdir. (Köppen iqlim klassifikasiyasına görə ET) İqlim (ən isti dövr avqust ayına təsadüf edir) çox xoşagəlməzdir. Diksonda qış 10 ay çəkir və 2 ay gün çıxmır.
| Dikson adasının iqlimi | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Göstərici | Yan | Fev | Mar | Apr | May | İyn | İyl | Avq | Sen | Okt | Noy | Dek | İl |
| Maksimum orta, °C | −21,2 | −21,7 | −18,1 | −13,3 | −5,3 | 2,3 | 7,9 | 7,9 | 3,3 | −5,3 | −14,2 | −19,4 | −8,1 |
| Orta temperatur, °C | −24,8 | −25,4 | −22,1 | −17,2 | −7,8 | 0,4 | 4,9 | 5,5 | 1,6 | −7,5 | −17,5 | −22,9 | −11,1 |
| Minimum orta, °C | −28,1 | −28,8 | −25,6 | −20,6 | −10,1 | −1,2 | 2,7 | 3,7 | 0,1 | −9,8 | −20,7 | −26,2 | −13,7 |
| Yağıntı norması, mm | 38 | 27 | 25 | 20 | 21 | 28 | 33 | 40 | 44 | 36 | 27 | 37 | 376 |
| Mənbə: İqlim (1981-2010) | |||||||||||||
İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]
Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]
- Yeri
- Edwards, Rob (September 9, 1995). Northern exposure. Yeni Alim.
- Uilyam Barr, The Last Journey of Peter Tessem and Paul Knutsen, 1919.
- Şəkil
- Artika ekspediyasiyalarında rusların rolu