Div

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Rüstəm Zalın Ağ Divlə vuruşması
Nizami Gəncəvinin "Yeddi gözəl" poemasındakı div

Div - Azərbaycan nağıllarının personajlarından biri. Yarım heyvan, yarım insan nəhəng, azman əfsanəvi varlıqdır. Nağıllarda divin növləri də var: Ağ Div, Qara Div, Zili div və s.

Xüsusiyyətləri[redaktə]

Divler nağıllarda insanları yerlər. Böyük qulaqlı, böyük dişli, böyük ağızlı dəyişik növləri vardır. Böyük qulaqlı nəhənglər yer altında yaşayırlar. Bəzən alt dodağı yerdə, üst dodağı göydə bir zənci olaraq görünürlər. Əlində çox vaxt heyvan başlı bir çubuğu və ya toppuzu tapılar. Bu topuza çoxmar (çoqmar) deyilir. Yeraltında qaranlıqlar içində, dağlardakı böyük mağaralarda və sularda oturarlar. Nəhəng anaları bir sinələrini çiyinlərinə atarlar. İnsan və qoyun yeməyi sevərlər.[1] Ruhları başqa bir yerdəki bir şüşədə və ya sandıqda blogçuya məxsusdur.

Nağıllara görə yaşadıqları yerlər[redaktə]

Araşdırılan nağıllarda divlerin yaşadıqları yerlər fərqli fərqli formalarda izah edilməkdədir:

  1. Suda yaşarlar: Bu sular qaynaq suları, çaylar, göllər və dənizlər olaraq müxtəlif nağıllarda yer alır.
  2. Meşələrdə yaşarlar: İnsan ayağı dəyməmiş, tez bölgələrdə, insanlardan uzaq evlərini, saraylarını qurarlar. Daha çox ovlanaraq dolanarlar.
  3. Dağlarda yaşarlar: Dağlardakı mağara, nəhənglərin yaşadıqları yerlərdən biridir. Mağaralar kimi zaman nəhənglərin evlərinə, saraylarına gedən yolun ağızı sayılar. Kimi nağıllarda mağaralar çox genşitir.
  4. Su, meşə və dağ bir yerdə: Kimi nağıllarda sayılan bu üç xüsusiyyətin bir yerdədir. Yəni su kənarındakı meşənin içindəki mağarada yaşayarlar.[2]

Ana Div / Div Anası[redaktə]

Nağıllarda nəhəng anaları çox iri məməli molarak təsvir edilirlər. Məmələrinin birini sol çiyininə, birini sağ çiyininə atarlar. Qəhrəman gizlicə gəlib nəhəng anasının arxasına atdığı məməsindən südünü əmir. Beləcə nəhəng anasının "oğlu" (və ya "qızı") olar, nəhəng anası da ona bir daha toxunmaz. Div anaları nağıllarda müsbət xarakterlər olaraq da iştirak edə bilərlər. Məsələn:

"Bir az istirahət etmək üçün mağaraya girincə küncdə bir div anası görmüş. Div anası sağ məməsini sol çiyininə, sol məməsini sağ çiyininə atmış, xəmir yoğururmuş."[3]

Baba Div / Div Atası[redaktə]

Kişi nəhənglərin çoxu tək başlarına, mağaralarda, qızıl köşklərində ya da görkəmli saraylarında yaşayarlar. Ümumiyyətlə pis xarakterli olaraq təsvir edilirlər. İnsanlara daim pisliklər edər, zərər verirlər. Qəhrəmanın bacarması lazım olan işlərin önündəki ən böyük maneə bu çox vaxt nəhənglərdir. Qəhrəman ümumiyyətlə nəhənglərin axmaqlığından və ya ağılsızlığından və ya zəifliklərindən faydalanaraq onları yener. Məsələn:

"Yuxarı çıxar, bir qapını açar. Bir də nə görsün; yarı belindən yuxarısı çılpaq, böyük bir nəhəng. Qız dərhal qaçar; "Atacan" deyə divin boynuna sarılır, əllərini öpər. Div qıza deyir ki: Qız əgər sən mənə ata demeseydin mən səni dərhal burada yerdim. İndi sən mənim övladım oldun."[4]

Həmçinin bax[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0) (türk.)]
  2. Masal Metinlerine Göre Devler, Nuri Taner
  3. Ignacz Kunos, Türk Masalları, (Çev: Necmi Seren) İstanbul, 1975, "Öküz Kız", s.33
  4. Pertev Naili Boratav, Az Gittik Uz Gittik, Ankara, 1969, Can Kuşu - Çor Kuşu", s.136