Dome Fuci

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Yaponiyanın Antarktidada yerləşən stansiyalar

Dome Fuci (yap. ドームふじ, ing. Dome Fuji və ya ing. Dome F) — Antarktidanın Kraliça Mod Torpağı ərazisinin şərqində yerləşən buz silsiləsi üzərində yerləşir. Yaponiyaya məxsus qütb stansiyası 77°30′ c. e. 37°30′ ş. u. koordinatlarda yerləşir.

Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 3810 metr təşkil edir. Bu stansiya Şərqi-Antarktika buz silsiləsinin üzərində yerləşən hündürlüyü yüksək olan ikinci stansiyadır.

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Stansiyanın yerləşdiyi ərazinin yüksəkliyi səbəbindən dünyanın ən soyuq bölgələrindən biridir. Yayda stansiyanın yerləşdiyi ərazidə yayda -30°S, qışda isə hətta -80°S qədər enir. Orta illik temperatur 54,3°S olur, bu göstərisi 3° Vostok stansiyasından isti göstəricidir. Əlçatmazlıq qütbündən isə 3,5° yuxarıdır. İyul ayında orta temperatur -74°S, dekabr və yanvar aylarında isə -35°S təşkil edir. Stansiya soyuq səhra ərazisində yerləşir. İllik yağıntının miqdarı cəmi 25 mm-dir. Yağıntı əsasən kristal buz şəklində düşür

8 dekabr 2013 ildə stansiya tərəfindən bir açıqlama verilmişdir. Bura deyilirdi ki, 3 avqust 2004-cü ildə stansiya Dünyada ən aşağı temperaturu qeydə almışdır. Bura havanın temperaturu -91,2°S təşkil etmişdir. Bu isə ən aşağı temperatur kimi qeydə alınan -89,6°S temperaturdan 2° aşağı olmuşdur[1]. -89,6°S temperaturu Sovet alimləri tərəfindən Vostok stansiyasında 21 iyul 1983 ildə qeydə alınmışdır[2][3]. Bununla belə bu temperaturun qeydiyyatı birbaşa deyil sputnikdən əldə edilmiş məlumatlar əsasında bildirilmişdir. Rusiya Antarktika ekspedisiyasının rəhbərliyi bu temperaturun ən aşağı temperatur kimi,qeydə alınmasını düzgün hesab etməmişlər[4].

Stansiya Fuci[redaktə | əsas redaktə]

Antarktik stansiya (yap. ドームふじ基地 1995-ci ilin yanvarında «„Dome Fuci“ müşahidə bazası» kimi (ing. Dome Fuji observation base, yap. ドームふじ観測拠点 təşkil edilmişdir. 1 aprel 2004-cü ildən isə «„Dome Fuci“ stansiyası» adlandırılır. Stansiyanın coğrafi koordinatları: 77°19′ c. e. 39°42′ ş. u.. Stansiyadan 1000 km aralıda Yaponiyanın Şova qütb stansiyası yerləşir. Ümumilikdə Yaponiyanın Antartidada 5 stsnsiyası fəaliyyət göstərir. Stansiya 3796 metr hündürlükdə yerləşməsi ilə dünyanın bü göstərici baxımından ikinci stansiyasıdır.

Qlyasioloji araşdırmalar[redaktə | əsas redaktə]

1995-ci ilin avqust ayından başlanan buzun qazilması 1996 ilin avqust ayına qədər davam etmişdir. Burada buzun qalınlığı 2503 m təşkil edir. Dib buzunun yaşı 340 min il qiymətləndirilir[5][6][7]

İkinci dəfə buzun dərininə qazılması 2003-cü ildən başlanılır. Ancaq qazılmalar ancaq yay ayları aparıldığından dibə 2007 ildə çatılır. Bu dəfə dərinlik 3035,22 m təşkil edirdi. Dibdən çıxan buzun yaşı 720 min il olaraq qiymətlədirilir[8]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Будрецкий, А. Б. (1984). "Новый абсолютный минимум температуры воздуха". Информационный Бюллетень Советской Антарктической Экспедиции (rus). Ленинград: Гидрометеоиздат (105).
  2. The Sunday Times. Found: the coldest spot on Earth
  3. НТВ. Antarktidada dünyanın ən aşağı temperaturu qeydə alındı
  4. Alimlər: Yer kürrəsində yeni rekord minimum temperaturun qeydiyatı olmamışdır
  5. Dome-F Deep Coring Group (1998). "Deep ice-core drilling at Dome Fuji and glaciological studies in east Dronning Maud Land, Antarctica". Annals of Glaciology. 27: 333–337.
  6. Kawamura, K. (2007). "Northern Hemisphere forcing of climatic cycles in Antarctica over the past 360,000 years". Nature. 448 (7156): 912–916. doi:10.1038/nature06015. PMID 17713531. Unknown parameter |coauthors= ignored (kömək)
  7. Watanabe O, Kamiyama K, Motoyama H, Fujii Y, Shoji H, Satow K (1999). "The paleoclimate record in the ice core at Dome Fuji station, East Antarctica". Annu Glac. 29 (1): 176–8. doi:10.3189/172756499781821553. Unknown parameter |month= ignored (|date= suggested) (kömək)
  8. Motoyama, H. (2007). "The second deep ice coring project at Dome Fuji, Antarctica". Scientific Drilling. 5: 41–43.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]