Dra-dra göycəqarğa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
?Dra-dra göycəqarğa
European roller.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Yarımaləm: Eumetazoylar
Bölmə: İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə: Sonağızlılar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinif: Quşlar
Növ: Dra-dra göycəqarğa
Elmi adı
Coracias garrulus (Linn., 1758)
uselang=az}}
[{{fullurl:commons:Special:Search/Coracias garrulus (Linn., 1758)|uselang=az}} Şəklin VikiAnbarda
axtarışı]

Dra-dra göycəqarğa (lat. Coracias garrulus) — Qağayılar fəsiləsinə aid quş növü.

Statusu[redaktə | əsas redaktə]

Adi saylıdır.

Genefond əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan faunasında fəsilənin tək növüdür.

Qısa təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Sığırçından iridir. Ümumi rəngi yaşıl-göydür. Bel tərəfi qəhvəyi gil rənginə çalır. Quyruğu və qanadları üzərində tünd göy rənglər var. Boğazı ağdır. Adi səsi kəskin cırıltıdır “rak-rak”, lakin reproduksiya dövrünün əvvəlində tez-tez “kra-kra-kra-kra” edir. Qarğa kimi ləng uçur [1].

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Avropa, AsiyaAfrikanın Şimal-Qərb hissəsində yayılıb. Qışlamaq üçün hamısı Afrikaya köçür. Azərbaycana reproduksiya üçün gəlir. Arandadağətəyində məskunlaşır [2].

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Polibiont quşdur. Seyrək meşəni, köhnə ağac olan meyvə bağlarını, yarğanqobular olan yarımsəhrabozqırları, eləcə də seliteb sahələri mənimsəyir. Örtülü şəraitdə nəsil verir (ağac koğuşunda, yarğanda və tirələrdə, torpaqda qazılmış boş dəliklərdə, tikililərin çardağı altında və s.). May ayında 4-5 ağ yumurta verir, 18-19 gün kürt yatıb bala çıxarır, onları 27-28 gün yuvada yemləyib pərvaz edir. Əsas yemi çəyirtkə, şala, böcək və b. həşəratdır. Müəyyən qədər kərtənkələ, qurbağasiçan da yeyir [3]. Faydalı quşdur.

Sayı[redaktə | əsas redaktə]

Adi saylıdır. XIX əsrin axırı, XX əsrin əvvəllərində düzənlik rayonlarda çoxsaylı olub dağa tərəf getdikcə azalıb [4][5]. Hazırki vaxtda düzənlikdə çox yerdə adi saylı, bəzi sahədə isə hətta nadirdir.

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Kürqırağı tuqay meşələrinin 1950-ci illərdən sonra kəskin azalması (əsas yuva yeri), meyvə bağlarında köhnə (koğuşlu) ağacların qırılması və quruyub aradan çıxması, aqrar təsərrüfat sahələrində ziyanvericilərə qarşı kimyəvi mübarizənin intensiv tətbiq edilməsi. Ona görə də indiki dövrdə yarğanlarda nəsil verən qruplar üstünlük təşkil edir [6].

Əhali üçün əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Həşəratsiçan yeməsi fayda verir.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

İUCN-in, BernBonn konvensiyalarının siyahısına daxildir. Lakin Azərbaycanda xüsusi mühafizə statusu yoxdur, yalnız “faydalı faunaya” daxildir. Əhali tərəfindən qorunur [7].

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməli, zooloji maarifçilik daha çox yayılmalıdır.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Böyük əyridimdik
Böyük oxcüllüt
Bozqır haçaquyruğu
Ortaboy tənbəlcüllüt
Kiçik əyridimdik

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Coracias garrulus

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Mustafayev Q.T., Sadıqova N.A. Azərbaycanın quşları. Bakı, “Çaşıoğlu”, 2005, 419 s.;
  2. Mustafayev Q.T., Sadıqova N.A. Azərbaycanın quşları. Bakı, “Çaşıoğlu”, 2005, 419 s.;
  3. Mustafayev Q.T., Sadıqova N.A. Azərbaycanın quşları. Bakı, “Çaşıoğlu”, 2005, 419 s.;
  4. Радде Г. Орнитологическая фауна Кавказа. Тифлис, изд. Кавказ-ского музея, 1884, 451 с.;
  5. Сатунин К.А. Материалы к познанию птиц Кавказского края. Изв. Кавказк. Отд. РГО. Тифлис, 1907, 144 с.
  6. Mustafayev Q.T. Təbiətin qorunması. Bakı, ADU, 1970, s. 144;
  7. Mustafayev Q.T. Təbiətin qorunması. Bakı, ADU, 1970, s. 144;

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

1. Mustafayev Q.T., Babayev İ.R. Quşların qorunması (monoqrafiya). Bakı, "Elm", 2012, 255 s.