Dyoma rayonu (Ufa)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Rayon
Dyoma rayonu
rus. Дёмский район
başq. Дим районы
Location of Ufa 01.svgRayonun xəritəsi
Gerb

54°42′ şm. e. 55°49′ ş. u.


Ölkə Rusiya
Başqırdıstan Respublikası
Daxildir Ufa şəhər dairəsi
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılma tarixi 1887-ci il, 1944-ci il
Saat qurşağı UTC +6
yayda UTC +7
Əhalisi
Əhalisi 74,701 nəfər (2017)
Milli tərkib Ruslar, başqırdlar
Dini tərkib Xristiyanlar, müsəlmanlar
Rəqəmsal identifikator
Telefon kodu +7 347
Dyoma rayonu xəritədə

Dyoma rayonu (rus. Дёмский район, başq. Дим районы) — Rusiyanın subyektlərindən biri olan Başqırdıstan Respublikasının paytaxtı Ufa şəhərinin yeddi şəhər rayonundan biri. Dyoma rayonu Ufa şəhərinin cənub-qərbində, Ağidel çayının sol sahilində, Dyoma çayının mənsəbində yerləşir. Rayonun adı, rayonda başlayan Dyoma çayından götürülüb. Rayonun ərazisində Rusiyanın ən iri dəmir yolu stansiyalarından biri olan, Dyoma stansiyası yerləşir.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Rayonun şimalında Lenin rayonu, qərbində Kirov rayonu, şərqində və cənubunda isə, Ufa şəhər dairəsinin sərhədləri yerləşir. Rayonun sahəsi 56,37 km²-dır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Dyoma rayonunun panaroması

6 mart 1944 tarixində RSFSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı İlə, Dyoma qəsəbəsinə rayon statusu verilmişdir. Qəsəbənin yaranması və inkişafı, rayonun ərazisindən keçən dəmiryolu nəqliyyatı ilə bağlıdır. 1887-ci ildə Samara-Zlatoust dəmir yolunun tikinti layihəsinə əsasən, üç trans-boşaltma yolundan və şpallar emprenye zavodundan ibarət idi. Böyük Vətən müharibəsi dövründə Dyoma rayonunda yerləşən dəmir yolu qovşağının əhəmiyyəti çoxalmışdı. Polad şəbəkəsinin işçiləri Üçüncü Reyx üzərində qələbəyə layiqli bir töhfə vermişdilər. 1941-ci ildə Dyoma rayonunda qurulan 112-ci Başqırd Atlı diviziyası müharibədə çox böyük bir müvəffəqiyyət göstərmişdir. 1940-cı illərdə işləyən kəndin sahəsi təxminən 17,000 , əhalisi isə 5 min nəfər idi. Demək olardı ki, əhalinin hamısı öz şəxsi evlərdə yaşayırdı. Ümumi sahəsi 10,500 olan 700 ev və bir neçə iki mərtəbəli binalar var idi.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Əhalinin sayı
2002[1] 2003[2] 2004[2] 2005[2] 2006[2] 2007[2] 2008[2]
53,002 52,906 52,749 52,913 53,108 53,254 53,484
2009[3] 2010[4] 2013[5] 2014[6] 2015[7] 2016[8] 2017[9]
54,112 64,294 68,028 70,365 71,588 73,019 74,701

2002-ci ildə keçirilən Ümumirusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, rayonun əhalisi 53,089 nəfərdir, bunlardan 34,800 nəfər əmək qabiliyyətli və işsiz, 25,100 nəfəri əmək qabiliyyətli və işlidir.[qeyd 1] Məktəbə şagirdlərinin sayı 5,519 nəfər, təqaüdçülərin sayı isə 12,313 nəfərdir.[1]

2002-ci ildən 2010-cu ilə qədər Dyoma rayonun əhalisi 11,217 nəfər və ya 21.1% artmışdır ki, bu da Ufa şəhərinin bütün rayonlarındaki, ən böyük əhali artımıdır.[1][2][3][4]

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Rayonun xarakterik xüsusiyyətlərindən biri Ufa şəhərinin kommunal sistemindən olan muxtariyyətidir. Bunlara qazanxanalar, təmizləyici qurğular və iki su anbarı daxildir. Dyoma-Zaton su kəmərinin işə salınması, rayonda kütləvi yaşayış binalarının tikintisinə başlamağa imkan verir.

Rayonda əhəmiyyətli istehsal, elmitexniki iş potensialı var. İqtisadiyyatın əsas şöbəsi dəmiryolu nəqliyyatıdır.

İdman[redaktə | əsas redaktə]

29 nömrəli idman məktəbində güləşdöyüş sinifləri var idi. 104-cü sinif məzunu olan Reqina Uralovna Şarafütdinova, Rusiya kuboklarında güləş üzrə 48 kq-a qədər çəki kateqoriyasında iştirak edir.[10]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Qeydlər[redaktə | əsas redaktə]

  1. Fərdi əmək fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxsləri nəzərə alaraq.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более  (rus.). 3 fevral 2012 tarixində Arxivləşdirilmişdir.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Подготовка к проведению всероссийской переписи населения на территории городского округа г. Уфа  (rus.)
  3. 3,0 3,1 Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года  (rus.). 2 yanvar 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 2 yanvar 2014 tarixində Arxivləşdirilmişdir.
  4. 4,0 4,1 Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан  (rus.). 20 avqust 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 20 avqust 2014 tarixində Arxivləşdirilmişdir.
  5. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов)  (rus.). 16 noyabr 2013 tarixində yoxlanılmışdır. 16 noyabr 2013 tarixində Arxivləşdirilmişdir.
  6. Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года  (rus.). 2 avqust 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 2 avqust 2014 tarixində Arxivləşdirilmişdir.
  7. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года  (rus.). 6 avqust 2015 tarixində yoxlanılmışdır. 6 avqust 2015 tarixində Arxivləşdirilmişdir.
  8. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года  (rus.)
  9. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (31 iyul 2017). 31 iyul 2017 tarixində yoxlanıldı. 31 iyul 2017 tarixində Arxivləşdirildi.
  10. Демская спортсменка вернулась с победой  (rus.)

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]