Edip Cansevər

Edip Cansevər
Edip Cansevər
Doğum tarixi	8 avqust 1928
Doğum yeri	İstanbul, Türkiyə;
Vəfat tarixi	28 may 1986 (57 yaşında)
Vəfat yeri	İstanbul, Türkiyə;
Dəfn yeri	Aşiyan qəbiristanlığı;
Fəaliyyəti	şair
Təhsili	İstanbul liseyi[d];

Edip Cansevər tam adı ilə Ömər Edip Cansevər (8 avqust 1928, İstanbul^[1] – 28 may 1986, İstanbul) – Türk şairi.

Həyatı

1928 - ci ilin 8 avqustunda İstanbulun Fateh rayonunda dünyaya gəlib. Ailədə üç bacı bir qardaş olublar. İstanbulda 56-cı İbtidai məktəbdə ibtidai təhsilini alıb.^[2] 1946 - cı ildə İstanbul oğlan litseyində orta təhsilini tamamlayıb. "Yüksək ticarət məktəbi" nə qeydiyyata düşüb. Eyni ildə atasının Qapalı çarşıdakı mağazasında işləyib. 1947 - ci il aprelin 12-də ailə dostlarının tanış etdiyi Mefharet xanımla ailə qurub. Bu evlilikdən Nuran və Ömər adlı iki övladları dünyaya gəlib.^[3]

1950-ci ildə ehtiyat zabit olaraq hərbi xidməti tamamlayıb. Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra Qapalı çarşıda atadan qalan dükanında turistik əşyalar və xalça satıb.^[4] 1954-cü ildə baş verən Qapalı çarşı yanğını zamanı dükanının yanması səbəbindən Jak Salhoşvili ilə ortaq olaraq asma mərtəbəli başqa bir dükana keçib. Ortağı alqı-satqı işlərini idarə edərkən, Cansever bütün vaxtını oxuyub şeir yazmağa sərf edib.^[5] Edip Cansever, Qapalı çarşıda otuz ilini keçirib və bu zaman ərzində doqquz şeir kitabı nəşr etdirib.

1964-cü ildə o, mövcud siyasəti anlamadığını əsas gətirərək üzv olduğu "Türkiyə Fəhlə Partiyası" -dan ayrılıb.^[6] 1975-ci ildə Qapalı Çarşıdakı antikvar dükanını satıb və kommersiya karyerasına son qoyub. Ömrünün bundan sonra qalan illərində qışları İstanbulda, yayları isə Aralıq dənizi sahillərində keçirib. Aralıq dənizi sahillərində yaşadığı dönəmlərdə oranın təbiətinin həm ruhuna, həm də sənətinə müsbət təsiri sayəsində 1986-cı ildə Bodruma köçüb. Lakin Bodruma köçdükdən sonra cəmi iyirmi gün sonra beyninə qan sızması keçirməsi səbəbindən İstanbula gətirilib. Əməliyyat heç bir nəticə verməyib və 28 may 1986-cı ildə İstanbulda vəfat edib. O, 30 may 1986-cı ildə Aşiyan qəbiristanlığında dəfn edilib.

Yaradıcılığı

Orta məktəb illərində Fatihdəki Millət Kitabxanasında köhnə sənət jurnallarını oxuyub qeydlər aparmaqla başlayan şeir yazmaq həvəsi, İstanbul Oğlanlar Liseyində oxuduğu illərdə də daha da artıb. Təhsil Nazirliyi tərəfindən nəşr olunan kitablar vasitəsilə o, yunan və latın klassiklərini, eləcə də dünya ədəbiyyatının klassiklərini oxuyub. Həyatının son illərində marksizm və solçu düşüncə ilə tanış olub. Onun ilk şeiri 1944-cü ildə "İstanbul" jurnalında dərc olunub. Edip "Fikirlər", "Ədəbiyat Dünyası" və "Qaynaq" jurnallarında çap olunan ilk şeirlərini "İkindi Üstü" adlı kitabda toplayıb. Bu şeirlərdə, əsasən, hər şeyə həyat eşqi ilə baxan bir gəncin qayğısız hərəkətləri və hissləri təsvir olunub. O, 1951-ci ildə "Nöqtə" jurnalını təsis edib. Bu jurnal sayəsində onun gənc şair və yazıçılarla tanış olma imkanı olub. İlk kitabından yeddi il sonra nəşr olunan "Dirlik Düzenlik" (Nizam və Harmoniya) bu dövrdə yazılıb.

1957-ci ildə nəşr olunan "Yerçekimli Karanfil" (Cazibə Qərənfil) əsəri ilə özünəməxsus poetikada yenilik edib. Türk poeziyasında İkinci Yeni Hərəkatın orijinal nümunələrini təqdim edib. O, "Yenilik", "Bazar postu" və "Yeni Jurnal" kimi dövrün bədii nəşrlərində poetik canlılığı bəsləyən şairlərdən biri olub. Onun yaradıcılığında sevinc kədərlə əvəz olunub. O, yeni yanaşmalara müraciət edib. "Nerde Antigone", ("Antiqona hardadır"), "Tragedyalar" ("Tragediyalar"), "Çağrılmayan Yakup" ("Çağırılmayan Yaqub") bu dönəmdə yazdığı əsərlər olub. Dərin mənalı şeirlər yazmağa yönəlib. Poeziyasında fərqli obrazlardan istifadə etsə də, şeirin məğzindən heç zaman çıxmayıb. O, təkcə şeirləri ilə deyil, həm də reaksiyaları və həyat tərzi ilə özünə ad qazanıb. Daim yazıb nəşr edən şair kimi, o, həmişə diqqəti öz üzərində saxlayıb. Edip Cansevərin sağlığında nəşr olunmuş son kitabı "Otellər Şəhəri" olub. 1985–1986-cı illər arasında yazdığı, lakin nəşr olunmamış şeirləri, bəzi nəsr yazıları, haqqında yazılmış məqalələr və bəzi çıxışları ölümündən sonra "Ovcumda gül fırlanır" (1988) adı altında dərc edilib.

Şeir kitabları və əsərlər

1947: Günortadan sonra

1954: Nizam və Harmoniya

1957: Qravitasiya Qərənfili
1958: Ümidsizlərin Parkı
1959: Neft
1961: Antiqon haradadır?
1964: Tragediyalar
1966: Dəvət olunmamış Ceykob

1970: Çirkli Avqust
1974: Sonrası qalır
1976: Mən Ruhi, necəyəm?
1977: Sevgi və Məhəbbət
1980: Şairin Gündəliyi
1981: Yenidən
1984: Yaz Şikayətçiləri
1985: Otellər Şəhəri
2005: Sonradan nə qalır I, Bütün şeirlər
2005: Sonradan nə qalır II, Bütün şeirlər
2008: Mən Gəldim

Nəsr əsərləri

1987: Əlimdə gül fırlanır (Ölümündən Sonra)
2009: Şeiri Şeirlə Ölçmək: Şeir Haqqında Esselər, Müsahibələr və Araşdırmalar. Devrim Dirlikyapan tərəfindən redaktə edilib. Yapı Kredi Nəşrləri.

Mükafatları

1958: Yedditəpə Poeziya Mükafatı — Cazibəli Qərənfili^[7]
1977: Türk Dili Dərnəyi Şeir Mükafatı — Mən necəyəm, Ruhi Bəy^[8]
1981: Sedat Simavi Ədəbiyyat Mükafatı — Yenidən təsis edilib^[9]

Həmçinin bax

Xarici keçidlər

İstinadlar

1 2 Katalog der Deutschen Nationalbibliothek (alm.).
↑ {{https://www.worldcat.org/oclc/965253132|başlık=Edip'in lastik topu : dostlarının ve ailesinin anlatımıyla Edip Cansever|yer=İstanbul|seri=1. baskı|soyadı=Uluırmak, Ülkü, 1939-|isbn=978-975-08-3739-5|oclc=965253132}}
↑ https://www.worldcat.org/oclc/858455430|başlık=Bir şair, bir antigonist tavır : Edip Cansever|tarih=2013|yer=Kızılay, Ankara|yayıncı=Akçağ|seri=1. baskı|soyadı=Öcal, Oğuz.|isbn=978-605-342-031-6|oclc=858455430}}
↑ https://www.worldcat.org/oclc/1072353712|başlık=Gül dönüyor avucumda|erişimtarihi=|tarih=1998|dil=|sayfa=|sayfalar=25–32|çalışma=|yer=İstanbul|yayıncı=Adam|seri=4. basım|soyadı=Cansever, Edip 1928–1986|isbn=975-418-253-1|oclc=1072353712
↑ https://www.worldcat.org/oclc/1072353712|başlık=Gül dönüyor avucumda|erişimtarihi=|tarih=1998|dil=|sayfa=|sayfalar=25–32|çalışma=|yer=İstanbul|yayıncı=Adam|seri=4. basım|soyadı=Cansever, Edip 1928–1986|isbn=975-418-253-1|oclc=1072353712
↑ Şablon:Kitap kaynağı
↑ Şablon:Kitap kaynağı
↑ Şablon:Kitap kaynağı
↑ Şablon:Kitap kaynağı

[_fe199bad3c9d72a7-1] 1 2 Katalog der Deutschen Nationalbibliothek (alm.).

[2] {{https://www.worldcat.org/oclc/965253132|başlık=Edip'in lastik topu : dostlarının ve ailesinin anlatımıyla Edip Cansever|yer=İstanbul|seri=1. baskı|soyadı=Uluırmak, Ülkü, 1939-|isbn=978-975-08-3739-5|oclc=965253132}}

[3] ttps://www.worldcat.org/oclc/858455430|başlık=Bir şair, bir antigonist tavır : Edip Cansever|tarih=2013|yer=Kızılay, Ankara|yayıncı=Akçağ|seri=1. baskı|soyadı=Öcal, Oğuz.|isbn=978-605-342-031-6|oclc=858455430}}

[4] ttps://www.worldcat.org/oclc/1072353712|başlık=Gül dönüyor avucumda|erişimtarihi=|tarih=1998|dil=|sayfa=|sayfalar=25–32|çalışma=|yer=İstanbul|yayıncı=Adam|seri=4. basım|soyadı=Cansever, Edip 1928–1986|isbn=975-418-253-1|oclc=1072353712

[5] ttps://www.worldcat.org/oclc/1072353712|başlık=Gül dönüyor avucumda|erişimtarihi=|tarih=1998|dil=|sayfa=|sayfalar=25–32|çalışma=|yer=İstanbul|yayıncı=Adam|seri=4. basım|soyadı=Cansever, Edip 1928–1986|isbn=975-418-253-1|oclc=1072353712

[6] Şablon:Kitap kaynağı

[7] Şablon:Kitap kaynağı

[8] Şablon:Kitap kaynağı

[9] Şablon:Kitap kaynağı

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]