Edvard Rıdz-Smiqlı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Edvard Rıdz-Smiqlı
pol. Edward Rydz-Śmigły
Rydz1939.jpg
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 11 mart 1886(1886-03-11)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 2 dekabr 1941(1941-12-02)[1] (55 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi ürək tutması
Vətəndaşlığı
Təhsili
Hərbi fəaliyyəti
Mənsubiyyəti Polşa Respublikası
Qoşun növü piyada
Xidmət illəri 1910-cu ildən
Döyüşlər
Təltifləri Knight Grand Cross of the Order of the White Eagle Cross of the Order of Lāčplēšis, 2nd class Müqəddəs Sava ordeni 1-ci dərəcəli "Doğan günəş" ordeni Order of the Iron Crown "Fəxri legion" ordeninin Böyük xaçı Fəxri Legion ordeninin yüksək rütbəli zabiti "Fəxri Legion" ordeni komandoru Azadlıq Xaçı Order of the Three Stars, 1st Class "Macarıstan qarşısında xidmətlərə görə" Böyük xaçı Grand Cross of the Order of the White Rose of Finland Grand Cross of the Order of Polonia Restituta Commander with Star of the Order of Polonia Restituta Commander of the Order of Polonia Restituta Army of Central Lithuania Cross of Merit Gold Cross of Merit‎ (Poland) "Ağ qartal" ordeni Cross of Independence Cross of Valour Cross of Merit Virtuti Militari kommandor xaçı ordeni Silver Cross of the Virtuti Militari War Cross for Military Valour Knight grand cross of the order of the crown of Italy Decade of Independence Regained Cross of Independence with Swords "Müharibə iştirakçısı (1918-1921)" medalı 2-ci dərəcəli Dəmir xaç 1st Class of the Order of the Cross of the Eagle Order of the White Star, Special Sash Dəmir tac ordeni kavaleri "Sadiq xidmətə görə" ordeni
Znak oficerski "Parasol".jpg
Cross of the 70th anniversary of the January Uprising
İmzanın şəkli
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Edvard Rıdz-Smiqlı (11 mart 1886, Berejanı[d], Sisleytaniya2 dekabr 1941[1], Varşava, Ümumi Hökumət[2]) — Polşa hərbi xadimi və siyasətçisi, Polşa Marşalı (1936-cı ildən), 1939-cu ildə ikinci dünya müharibəsində Polşa Ordusunun Baş Komandanı.

İkinci dünya müharibəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

1939-cu ilin martında Hitler Bohemiya və Moraviyanı işğal etdi və Slovakiya ərazisində peyk dövləti yaratdı. Rıdz Smiqlı Almaniya ilə qarşıdurmanın yaxınlaşmaq təhlükəsini açıq şəkildə görən hökumət üzvlərindən biri idi. Ancaq qalan vaxt Qərbdə mübarizə üçün yeni bir əməliyyat planı yaratmaq üçün çox qısa idi. 1939-cu ilin avqust ayında Moskvada aparılan danışıqlar zamanı Rıdz, Qərb dövlətlərinin Qırmızı Ordunun Polşadan keçib Qərbə keçməsi üçün Polşadan icazə almaq cəhdlərini rədd edərək dedi: "Sovetlərin həqiqətən bu işdə (müharibədə) fəal iştirak edəcəklərinə zəmanət yoxdur. Üstəlik, Polşa ərazisinə girdikdən sonra heç vaxt onu tərk etməyəcəklər. "

Rıdz Smiqlı, Polşanın müharibədən əvvəlki son hökuməti olan Felician Slavoy-Skladovski hökumət üzvləri arasında idi.

1 sentyabr 1939-cu ildə Rıdz Smiqlı Ali Baş Komandan təyin edildi. Ölkənin alman təcavüzünə qarşı müdafiəsinə rəhbərliyi məğlubiyyətlərin miqyası və ayrı-ayrı bölmələrlə əlaqə olmamasına görə son dərəcə mürəkkəb idi. Rıdz Smiqlının planına görə, Varşava və Modlin qalası ölkəni tamamilə işğaldan müdafiə etməli idi, Polşa ordusunun qalıqları Fransa və İngiltərə müttəfiqlərinin dəstəyini gözləyərək Rumıniya ilə sərhəd yaxınlığında müdafiəni saxlamalı idi. 7 sentyabrda Rıdz Smiqlı, hökumət üzvlərinin əksəriyyəti ilə birlikdə Varşavadan Brestə qaçdı. 11 sentyabrda Brestdən Varşavanı nəyin bahasına olursa olsun müdafiə etmək əmri verdi. Sovet İttifaqı qoşunlarının 17 sentyabrda Polşaya girdikdən sonra Rıdz Smiqlı bu əmri verdi: "Sovet İttifaqı torpağımızı işğal etdi. Ən qısa yollarla Macarıstan və Rumıniyaya ümumi bir geri çəkilmə əmri verirəm. Bolşeviklər tərəfdən bir hücum və ya dəstəni tərksilah etmək cəhdləri olmadığı təqdirdə döyüşməyin. Varşava və digər şəhərlərlə üzləşən müdafiə missiyası dəyişməz olaraq qalır. "Bu sərəncamdan sonra çox sayda Polşa əsgəri və pilotu Cənubi Avropaya, oradan Fransaya və ikincisinin Böyük Britaniyaya təslim olmasından sonra qaçdı. 18 sentyabr 1939-cu ildə Rumıniya sərhədini keçərək Rumıniya səlahiyyətliləri tərəfindən internatda qaldı. Polşa hökumətinin Rumıniya ərazisinə təhvil verilməsi, Polşanın rəsmi təslim olmasının qarşısını almağa imkan verdi, baxmayaraq ki, Ali Baş Komandan vəzifəsini nəzərə alaraq sərhədin Rıdz Smiqlı tərəfindən keçməsi mübahisələrə səbəb oldu. Özü də sadəlövhcəsinə Rumıniyanın Fransaya getməsinə icazə verəcəyinə və yenidən Polşa ordusunun başçısı olacağına inanırdı. 27 oktyabrda Rıdz Smiqlı Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı və Baş Müfəttiş vəzifəsindən istefa etdi. Bu funksiyalar Vladislav Sikorskiyə verildi. Rumıniyadakı təcrübəsi zamanı Rıdz Smiqlı Polşa podpolyasının (yeraltı hərbi hissəsinin) yaradılmasına təşəbbüs göstərmişdir. O, Piłsudskinin xatirəsinə sadiq olan zabitlərdən qurulmuşdur.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  2. 1 2 Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek, Österreichische Nationalbibliothek Record #118916882 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) (alm.). 2012—2016.