Elbasan vilayəti
| Elbasan vilayəti | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Qarku i Elbasanit | |||||
 | |||||
|
|||||
|
41°00′ şm. e. 20°10′ ş. u.HGYO |
|||||
| Ölkə | |||||
| İnzibati mərkəz | Elbasan | ||||
| Tarixi və coğrafiyası | |||||
| Sahəsi |
|
||||
| Hündürlük | 1.229 m[1] | ||||
| Saat qurşağı | |||||
| Əhalisi | |||||
| Əhalisi |
|
||||
| Rəqəmsal identifikatorlar | |||||
| ISO kodu | AL-03 | ||||
| Rəsmi sayt | |||||
.svg) |
|||||
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |||||
Elbasan vilayəti (alb. Qarku i Elbasanit) — Albaniyanın 12 inzibati qraflığından biridir. Əhalisi 2023-cü il məlumatına görə 232,580 nəfərdir və ümumi sahəsi 3,199 km² təşkil edir. Vilayətin inzibati mərkəzi Elbasan şəhəridir.
İnzibati bölgü
[redaktə | vikimətni redaktə et]2000-ci ilə qədər Elbasan vilayəti dörd rayona bölünmüşdü:
Keçmiş rayonlar:
2015-ci ildə həyata keçirilən inzibati islahatdan sonra qraflıq aşağıdakı 7 bələdiyyədən ibarətdir:
Demoqrafiyası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Elbasan vilayətinin əhalisi 2023-cü il üzrə 232,580 nəfərdir. Etnik tərkib əsasən aşağıdakı kimidir:
- 89.9% albanlar
- 1.86% romanilər və Balkan misirliləri
- 0.23% cənub-slavyan mənşəli xalqlar (əsasən bolqarlar, həmçinin serblər, makedonlar və bosniaklar)
- 0.06% aromanlar
- 0.06% yunanlar
- qalan hissə qarışıq və ya qeyri-müəyyən etnik mənsubiyyətlidir
Din
[redaktə | vikimətni redaktə et]2011–2023-cü illər arasında dini mənsubiyyətdə müəyyən dəyişikliklər baş vermişdir:
- Sünni müsəlmanların payı 64.4%-dən 52.9%-ə enmişdir
- Bektaşi müsəlmanlar 0.5%-dən 1.4%-ə yüksəlmişdir
- katolik xristianlar 1.0%-dən 0.7%-ə azalmışdır
- pravoslav xristianlar sabit qalaraq 5.2% təşkil etmişdir
- evangelik xristianlar 0.1%-dən 0.3%-ə yüksəlmişdir
Dini olmayan əhali də əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır:
- ateistlər 3.3%-dən 4.4%-ə yüksəlmişdir
- dini mənsubiyyət göstərməyən inanclılar 10.2%-dən 17.5%-ə çatmışdır
Bundan əlavə, “qeyd edilməyən/digər” kateqoriyası da artaraq 17.5%-ə yüksəlmişdir.
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Elbasan vilayəti ərazisində insan məskunlaşmasının izləri qədim dövrlərə, o cümlədən Neolit dövrünə qədər uzanır. Antik dövrdə bu ərazilər İlliriya tayfalarının məskəni olmuşdur. Daha sonra region Roma imperiyasının tərkibinə daxil edilmiş və mühüm ticarət yolu olan Via Egnatia burada keçmişdir.
Orta əsrlərdə vilayət Bizans imperiyası və yerli alban feodal hakimiyyətləri arasında dəyişən nəzarətdə olmuşdur. XV əsrdə ərazi Osmanlı imperiyası tərəfindən fəth edilmiş və strateji əhəmiyyətli hərbi mərkəzə çevrilmişdir.
XIX əsrdə vilayət Albaniya milli oyanışı prosesində mühüm rol oynamışdır. 1909-cu ildə keçirilən Elbasan konqresi alban dilində təhsilin inkişafı üçün əhəmiyyətli hadisə olmuşdur.
1912-ci ildə Albaniyanın müstəqilliyi elan edildikdən sonra Elbasan yeni dövlətin tərkibinə daxil edilmişdir. 1944–1991-ci illərdə sosialist dövrdə vilayət sənaye mərkəzi kimi inkişaf etmiş, xüsusilə metallurgiya sahəsində irəliləyiş əldə olunmuşdur.
Müasir dövrdə Elbasan vilayəti Albaniyanın mühüm iqtisadi və mədəni bölgələrindən biri olaraq qalır.
