Eldar armudu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Pyrus еldаricа
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozidlər
Sıra:Gülçiçəklilər
Fəsilə:Gülçiçəyikimilər
Növ: Pyrus еldаricа
Elmi adı
Pyrus еldаricа
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
IPNI  ???
Eldar armudu

Eldar armudu - (lat. Pyrus eldarica Grossh.). Gülçiçəklilər – (Rosaceae Juss.) fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Kritik təhlükə həddində olanlar” kateqoriyasına aiddir –CR A2abc; C1. Azərbaycanın nadir növüdür. Qafqaz endemikdir[1][2]

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | əsas redaktə]

1m-ə qədər boyunda qollu-budaqlı, sıx çətirli koldur. Yarpaqları tərs –neştərvari, uzunsov, 2-3,5 sm uzunluğunda və 0,8-1,3 sm enində, ütsdən nazik xırda tükcüklü və ya çılpaqdır, alt hissədən seyrək torvari keçətükcüklü, solğun –yaşıl rənglidir. Yuxarı hissədə azacıq xırda iti dişcikli, aşağı hissəə isə tamkənarlıdır; saplağı nazik olub, təxminən yarpaq ayasının uzunluğuna bərabərdir. [1]

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Aprel ayında çiçəkləyir. Meyvələri avqust-sentyabr aylarında yetişir. Tozlanması-entomofildir. Toxumla və kök pöhrələri ilə çoxalır. Arid seyrək meşəliklərdə, dəniz səviyyəsindən 300-600 m yüksəkliklərdə, quru, qayalı yamaclarda eldar şamı və ardıclarla birlikdə bitir. Quru dağ yamaclarının yaşıllaşdırılması üçün əlverişli bitkidir.[3][4]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Bozqır yaylası (Samux rayonu- Ellər oyuğu dağı, Qabırrı çayının sağ sahilində).[5]

Sayı və tendensiyası[redaktə | əsas redaktə]

İtmə təhlükəsi altında olan yeganə lokaliteti mövcuddur, populyasiyanın sayı sürətlə azalır. Bitmə şəraitinin ağır olması təbii bərpanı çətinləşdirir.[6]

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Meyvəsi vəhşi heyvan və quşlar tərəfindən yeyilir.

Mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Eldar şamı Dövlət Təbiət Qoruğunda mühafizə olunur. Təbii bərpaya yardımı, mövcud ağacların mühafizəsinə diqqəti artırmaq lazımdır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

http://dendrologiya.az/?page_id=112

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabı Nadir və nəsli kəsilməkdə olan növlər. 2-ci nəşr. Bakı-2013
  2. http://redbook.az/?options=project&id=Eldar%20armudu
  3. Azərbaycanın ağac və kolları, 1970
  4. Səfərov İ.S., Əsədov K.S. 1984
  5. Azərbaycan SSR-in Qırmızı kitabı, 1989
  6. Schtaz G., Shulkina T., Solomon J., 2013