Elmlər doktoru

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Elmlər doktoru — elmlə məşğul olan, bu sahədə hər hansı bir problemi tək başına mövcud vasitələrin və üsulların köməyi ilə həll edə bilən şəxslər. SSRİ-də ən yüksək elmi dərəcə idi.

Orta əsrlərdən başlayaraq Qərb mədəniyyətində elmlə məşğul olanlar "Doktor" adını daşımışlar. İlk doktor elmi dərəcəsi, tarixi mənbələrə görə 12 iyul 1219-cu ildə Bolonyada Papa III Honori tərəfindən verilmişdir. Doktor sözü latın dilindəki doctus - "öyrədilmiş" sözündəndir. Doktor sözü latınca doctus, yəni öyrədilmiş mənasını verir. Bu, elm sahəsində verilmiş ən yüksək dərəcə sayılır.

Bu elmi dərəcəni almaq üçün namizəd hazırladığı dissertasiyanı (lat. dissertatio - "müzakirə etmək", "tədqiq etmək") açıq müzakirə zamanı mütəxəssislərin iştirakı ilə təşkil olunmuş şura və azad iştirakçıların qarşısında müdafiə etməli idi. Orta əsrlərdə müdafiə prosesi bir neçə andiçmə prosesindən ibarət idi. Bunlardan universitetin rektoru qarşısında andiçmə əsas sayılırdı. Bundan əlavə, namizəd bir gizli və bir açıq imtahan verməli idi. Gizli imtahan dissertasiyada qeyd olunan tezislərin fakültə professorları (magistri regentes) qarşısında, əksər hallarda açıq havada müdafiə olunmasından ibarət idi. İmtahanı verdikdən sonra namizəd açıq müzakirəyə, disputationa (lat. Disputationes - "mübahisə") buraxılırdı. Burada namizəd öz elmi yeniliklərini publika qarşısında müdafiə etməli idi. Bu mərhələdə professorlardan əlavə tamaşaçılar arasında əyləşən hər bir şəxs namizədə sual vermək hüququna malik idi. Müdafiədən sonra prosesin sonuncu və təntənəli hissəsi olan inauqurasiya (lat. Inauguro — "təyin etmək" (vəzifəyə)) keçirilirdi. Bu zaman namizəd simvolik əşyalarla təltif olunurdu. Buraya kitab, bir qızıl üzük və beret formalı doktor papağı daxil idi. Bu adət-ənənə illər keçsə də, Qərb məktəblərində öz ilkin formasını qoruyub saxlaya bilmişdir.

Maraqlı faktlar[redaktə]

  • Alman hüquqşünası və tərcüməçisi İohann Henrix Fridrix Karl Vitte-kiçik (1 iyul 18006 mart 1883) elm tarixində ən gənc elmlər doktorudur. O doktorluq dissertasiyasını 14 yaşı tamam olmamış müdafiə edib.

Həmçinin bax[redaktə]