Məzmuna keç

Emmanuel (burdon)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Emmanuel
Ölkə Fransa Fransa
Status Tarixi abidə
Şəhər Paris
Yerləşir Paris Notr-Dam kilsəsi
Material tunc[1]
Vəziyyəti Yaxşı
Fransa tarixi abidələri
Təyin edilib1944
İstinad nöm.PM75000689
KateqoriyaKilsə zəngi
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Emmanuel (fr. Emmanuel) — Paris Notr-Dam kafedralının böyük burdon zəngi. "Emmanuel", Parisin Monmartr ərazisindəki Sakre-Kyör bazilikasının zəng qülləsindəki Savoyard zəngindən sonra Fransanın ikinci ən böyük zəngidir.

Tarixi

[redaktə | vikimətni redaktə et]
1681-ci ildə "Emmanuel" zəngi (Paris Notr-Dam kafedralının böyük zənginin təsviri, Nikola Şapelin toplusu, Fransa Milli Kitabxanası, Qravür və Fotoşəkillər şöbəsi)

Jaklin adlı ilk zəng 1400-cü ildə Jan de Montaqu (yepiskop Jerar de Montaqun qardaşı) tərəfindən hədiyyə edilmiş və onun həyat yoldaşının şərəfinə adlandırılmışdır.[2] Zəng 1430-cu ildə yaradılmış, daha sonra isə 1681-ci ildə zəng tökən ustalar Jan Jiyo, Nikola Şapel, Fransua Moro və Floranten Lö Qe tərəfindən yenidən tökülmüşdür.[3] Bu zaman ona İsa Məsihin şərəfinə Emmanuel adı verilmişdir.[2] Lakin tökmə prosesi uğursuz alındığından zəng 1686-cı ildə yenidən hazırlanmışdır. Zəngin xaç atası və xaç anası XIV Lüdovik və onun həyat yoldaşı Avstriyalı Mariya Tereza olduqları üçün o, həmçinin Mariya Tereza adını da daşıyır.

1791-ci ildə Fransa inqilabı ölkənin kilsələrində, xüsusilə də Paris bölgəsindəki zənglərin əridilməsini əmr etdi. Paris Notr-Dam kafedralının bütün zəngləri əridildi; yalnız Emmanuel burdonu istisna təşkil etdi. O, cənub qülləsinin döşəməsinə endirilsə də, sındırıla bilmədi və bununla da inqilab dövründən salamat çıxdı.

Emmanuel burdonu 24 iyul 1944-cü ildə tarixi abidə kimi mühafizə siyahısına daxil edildi.[2] 2016-cı ildə onun yellənməsini təmin edən mühərrik yeniləndi, həmçinin 470 kiloqramlıq zəng dilinin yaratdığı çat təmir olundu. Burdon 15 aprel 2019-cu il yanğınında zərər görmədi.[4]

Emmanuel Fransa tarixinin bir sıra mühüm hadisələrini müşayiət etmişdir. Bunlara Fransa krallarının tacqoyma mərasimləri münasibətilə keçirilən Te Deum ayinləri, Roma Papasının səfərləri, Birinci və İkinci Dünya müharibələri kimi münaqişələrin başa çatması, eləcə də Berlin divarının sökülməsi kimi beynəlxalq əhəmiyyətli hadisələr daxildir.

Bu gün Emmanuel zəngini qorumaq məqsədilə o, yalnız böyük katolik dini bayramlarında və ya mühüm dövlət və ictimai hadisələr münasibətilə səsləndirilir. Bunlara aşağıdakılar daxildir:

  • 2015-ci il: ümummilli matəm günü "Charlie Hebdo" redaksiyasına qarşı törədilmiş terror aktının qurbanlarının xatirəsinə Emmanuel matəm zəngi (Ölüm zəngi) çalmışdır.[5]
  • 2019-cu il: Fransa Respublikasının keçmiş prezidenti Jak Şirakın dəfn mərasimi zamanı, tabutun Əlillər evindən çıxarılması anında Emmanuel matəm zəngi çalmışdır. Bu, Notr-Dam kafedralında baş vermiş yanğından sonra kafedral zənglərindən birinin ilk dəfə səslənməsi idi.[6] Kafedralda elektrik enerjisi olmadığından zəng əl ilə çalınmış, bu isə İkinci Dünya müharibəsinin sonundan bəri ilk belə hal olmuşdur.[6]
  • 2020-ci il: 15 aprel saat 20:00-da Emmanuel Notr-Dam kafedralındakı yanğının birinci ildönümünü qeyd etmək, eyni zamanda COVID-19 pandemiyası dövründə tibb işçilərinə ehtiramını bildirmək üçün səslənmişdir. Bu, ölkə üzrə saat 20:00-da pəncərələrdən alqış aksiyası ilə eyni vaxta təsadüf etmişdir. Elektrik enerjisi olmadığından zəng ip vasitəsilə dilini hərəkət etdirən bir nəfər tərəfindən əl ilə çalınmışdır.[7]
  • 2022-ci il: 3 mart saat 12:00-da Emmanuel, digər Avropa kafedrallarının zəngləri ilə birlikdə Ukrayna və Rusiyada sülhə çağırış məqsədilə səsləndirilmişdir.[8]
  • 2023-cü il: 5 yanvarda Romada keçirilən dəfn mərasimi münasibətilə emerit Papa XVI Benediktin xatirəsinə matəm zəngi çalmışdır.[9]
  • 2024-cü il: 7 dekabrda Paris Notr-Dam kafedralının yenidən açılışı münasibətilə səsləndirilmişdir.[10]
  • 2025-ci il: 13 noyabrda Parisdəki bütün kilsə zəngləri ilə birlikdə 13 noyabr 2015-ci il terror aktlarının onuncu ildönümünü anmaq üçün çalınmışdır.

Xüsusiyyətləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]
2019-cu il yanğınından əvvəl yazılmış "Emmanuel" burdon zənginin səs yazısı.

Emmanuel burdonunun ümumi çəkisi 13 320 kiloqramdır, yumşaq poladdan döyülərək hazırlanmış zəng dili isə 447 kiloqram ağırlığındadır.[11] Zəngin aşağı kənarındakı diametri 2,61 metrdir. Elektrik mühərriki ilə təchiz edilməzdən əvvəl onu çalmaq üçün səkkiz nəfər tələb olunurdu.[2]

Çox böyük çəkisinə baxmayaraq, zəng xüsusilə aşağı ton səsləndirmir; onun səsi fa diyez (Fa♯₂) notuna uyğundur. Bu səs Fransa kafedrallarının zəngləri arasında geniş yayılmışdır. Bununla belə, Emmanuel zənginin səsi son dərəcə təmizdir və onun musiqi keyfiyyəti beynəlxalq səviyyədə yüksək qiymətləndirilir.

Hazırda Emmanuel 2012-ci ildə tökülmüş və 2013-cü ildə onun yanında quraşdırılmış Mari zəngi ilə birlikdə səslənir. Mariya zənginin çəkisi 6,2 tondur və sol diyez (Sol♯₂) notunu verir.

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ base Palissy (fr.).
  2. 1 2 3 4 "Cloche (gros bourdon)". pop.culture.gouv.fr. 22 iyul 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2026.
  3. ↑ Gouriou, Hervé. L'art campanaire en Occident: histoire, facture et esthétique des cloches de volée le cas français. Paris: les Éd. du Cerf. 2006. səh. 266. ISBN 2-204-07612-0. (#accessdate_missing_url)
  4. ↑ "Incendie à Notre-Dame de Paris : la cathédrale ravagée, les ouvriers du chantier « entendus par les enquêteurs »". Ouest-France.fr (fransız). 15 aprel 2019. 16 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2026.
  5. ↑ "Charlie Hebdo : l'Eglise sonnera le glas à Notre-Dame de Paris". Le Figaro (fransız). 7 yanvar 2015. 22 iyul 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2026.
  6. 1 2 "Le bourdon de Notre-Dame sonne pour la première fois depuis l'incendie". Le HuffPost (fransız). 30 sentyabr 2019. 11 iyun 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2026.
  7. ↑ Bommelaer, Claire. "Le bourdon de Notre-Dame à l'unisson des Français le 15 avril pour saluer le personnel soignant". Le Figaro (fransız). 14 aprel 2020. 15 noyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2026.
  8. ↑ "Guerre en Ukraine : le bourdon de Notre-Dame sonnera à midi ce jeudi". France 3 Paris Ile-de-France (fransız). 3 mart 2022. İstifadə tarixi: 22 iyul 2026.
  9. ↑ "Notre-Dame de Paris a sonné le glas pour Benoît XVI". Aleteia (fransız). 4 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2026.
  10. ↑ "Sonnerie du bourdon, accueil du président Macron… Comment va se dérouler l'office de réouverture de Notre-Dame". 13 avqust 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2026.
  11. ↑ "Un nouveau battant pour le bourdon Emmanuel". 23 sentyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 iyul 2026.

Ədəbiyyat

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Emmanuel_(burdon)&oldid=9033003"