Eniko Bollobas
| Eniko Bollobas | |
|---|---|
 | |
| Doğum tarixi | 19 iyun 1952[1] (73 yaş) |
| Doğum yeri | |
| Təhsili |
|
| Fəaliyyəti | ədəbiyyat tarixçisi, universitet müəllimi, tərcüməçi |
| Mükafatları |
 |
| bollobaseniko.com | |
Eniko Bollobas (mac. Enikő Bollobás; 19 iyun 1952[1], Budapeşt) — Macarıstanlı feminist, ədəbiyyatşünas, Budapeştdəki Eötvöş Lorand Universitetinin (ELTE) İngilis və Amerika Araşdırmaları Məktəbinin fəxri professoru. O, Macarıstan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü[2] və Akademiyanın aylıq jurnalı olan "Magyar Tudomany" jurnalının baş redaktordur.[3]
Həyatı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Eniko Bollobas ədəbiyyatşünaslığa dair on bir kitabın, həmçinin çoxsaylı mədəni və tənqidi tədqiqatların müəllifidir. ELTE (Eötvöş Lorand Universiteti) məzunu olan Bollobas 1990-cı ildən bu təhsil müəssisəsi ilə (əvvəl dosent, sonra professor kimi) əməkdaşlıq edir. Həmin il o, həmkarları Zoltan Köveçeş və Dyula Kodolanyi ilə birlikdə Amerika Araşdırmaları kafedrasının həmtəsisçisi olub.
O, bir neçə dəfə ABŞ-da (Oreqon Universiteti, Yucin; Ayova Universiteti; Kaliforniya Universiteti, San-Dieqo) dəvət olunmuş professor və qonaq tədqiqatçı kimi fəaliyyət göstərib. Bollobas Kembric (İngiltərə), Yel Universiteti, Berkli Kaliforniya Universiteti, Stenford Universiteti, Corctaun Universiteti və Corc Vaşinqton Universiteti də daxil olmaqla müxtəlif ali təhsil ocaqlarında mühazirə oxumaq üçün dəvət edilib.
Onun tədqiqat və nəşr sahələrinə Amerika ədəbiyyatı və mədəniyyəti, Macar ədəbiyyatı, qadın araşdırmaları/gender tədqiqatları, yəhudi araşdırmaları və sosial məsələlər daxildir.
Siyasi fəaliyyəti
[redaktə | vikimətni redaktə et]1980-ci illərdə xanım Bollobas siyasi müxalifətin fəal üzvü olub. Transilvaniyada insan və azlıq hüquqları hərəkatlarında iştirak etdiyinə görə, Nikolae Çauşesku hakimiyyəti 1982-ci ildə onu Rumıniya Sosialist Respublikasından birdəfəlik qovub. Bu addım Macarıstan hakimiyyəti tərəfindən dərhal dəstəklənmiş və onlar Bollobasın hətta 'qırmızı pasportunu' (Varşava Müqaviləsi ölkələri üçün etibarlı olan pasport) geri alıb. İnsan hüquqlarına sadiqliyinin bir hissəsi olaraq, 1989-cu ildə o, Seqed şəhərində qadın məsələləri ilə məşğul olan ilk qeyri-kommunist təşkilat — 'Macar Feministləri' (Magyar Feministák) adlı siyasi müzakirə qrupunu təsis edib.
Dövlət xidmətində
[redaktə | vikimətni redaktə et]Rejim dəyişikliyindən sonra Bollobas dövlət idarəçiliyində çalışıb. Macarıstanın Vaşinqtondakı səfirliyində missiya rəhbərinin müavini və müvəqqəti işlər vəkili, həmçinin Budapeştdə Macarıstan Xarici İşlər Nazirliyinin Atlantika, Şimali Avropa və İsrail İşləri Departamentinin direktoru vəzifələrində xidmət edib. O, 1992–1996-cı illərdə Macarıstan Atlantika Şurasının sədr müavini və baş katibi olub, həmin dövrdə Macarıstanın NATO üzvlüyü üçün lobbiçilik fəaliyyəti yürüdüb.
Elmi fəaliyyəti
[redaktə | vikimətni redaktə et]Onun peşəkar maraqları modernizm və postmodernizm nəzəriyyələrindən, ABŞ müasir və postmodern ədəbiyyatından, eksperimentalizm və avanqard ənənələrindən, sərbəst şeir prosodiyasından (vəznindən) post-dekonstruksiya nəzəriyyələrinə, feminist nəzəriyyə və tənqidə, habelə Amerikaşünaslıq nəzəriyyələrinə qədər geniş bir sahəni əhatə edir. O, Amerika və macar ədəbiyyatına dair on bir kitab nəşr etdirib. Eniko Bollobasın əsas tədqiqat mövzuları aşağıdakılardır:
- Ədəbi Nəzəriyyə: Modernizmin klassik quruluşundan postmodernizmin mürəkkəb dünyasına keçid.
- Poeziya Texnikası: Sərbəst şeirin (free verse) ritmik və struktur özəlliklərini araşdıran prosodiya.
- Fəlsəfi Yanaşma: Dekonstruksiya (mətnin sökülməsi) sonrası yaranan yeni ədəbi təhlil metodları.
- Gender və Cəmiyyət: Feminist tənqid vasitəsilə qadın yazarların ədəbiyyatdakı rolunun yenidən qiymətləndirilməsi.
Fəxri adları və mükafatları
[redaktə | vikimətni redaktə et]- HUSSE "Ən Yaxşı Kitab" Mükafatı (Amerika Ədəbiyyatı Tarixi kitabı üçün), 2008
- Lalo Orsaq (László Országh) Mükafatı, 2010[4]
- Macarıstanın "Ləyaqət Ordeni"nin zabit xaçı, 2013
- Albert Sent-Dyördji (Albert Szent-Györgyi) Mükafatı, 2013
- "Irodalmi Jelen" esse mükafatı, 2016[5]
- Margit Kaffka Mükafatı, 2025[6]
- "Fulbright Hungary" Medalı, 2026[7]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- ↑ "Az MTA köztestületének tagjai - Bollobás Enikő". İstifadə tarixi: 7 aprel 2026.
- ↑ "Hungarian Science - Impressum". İstifadə tarixi: 7 aprel 2026.
- ↑ "László Országh Prize". İstifadə tarixi: 7 aprel 2026.
- ↑ "Díjátadó felhőszakadás után". İstifadə tarixi: 7 aprel 2026.
- ↑ "Kaffka Margit-díj díjazottak". İstifadə tarixi: 7 aprel 2026.
- ↑ "Celebrating Cultural Exchange: The Fulbright Program at 80 and the United States at 250". İstifadə tarixi: 7 aprel 2026.
Xarici keçidlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]
| ||||
