Epikür məktəbi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Merge-arrows.svg Bu məqalə Epikürçülük məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.

E.ə IV əsrin sonu - VI əsrin əvvəllərində Qədim Yunanıstanda Epikürün təşkil etdiyi "Epikür bağı" adlı materialist fəlsəfi məktəb. Bu məktəb öz inkişafənda üç mərhələ keçmişdir. 1) Ellinizm dövrü Epikür məktəbi; 2) Yunan-Roma epikürçülüyü e.ə. I-II əsrləri əhatə edir; 3) Roma epikürçülüyü I-VI əsrlər Roma imperiyası dövrünü əhatə edir. Birinci mərhələyə Epikürün və onun ən yaxın dostlarının - Lampasklı Metrodor və riyaziyyatçı Poliyenin və Mitilenli Ermarxın yaradıcılığı aiddir. İİkinci mərhələ Epikür məktəbinin nümayəndələri Filonid, Afinalı Appllodor, Sidonlu Zenon, Lakonlu Demetri, induktiv məntiq məsələlərini işləyib hazırlamış Qadaralı Filodemdir. Üçüncü mərhələ əsasən Roma qulldarlıq cəmiyyəti ilə bağlıdır. Bu dövrdə Kay Amafini, İtaliyaya köçmüş Qadaralı Filodem (antik atomistika təlimini Romada yaymışdır) fəaliyyət göstərmişlər. Roma epikürçülüyünün çiçəklənmə dövrü Lukretsininin yaradıcılığı ilə bağlıdır. Epikür məktəbində demokratizm hökm sürmüşdür. Məktəbin nümayəndələri içərisində qadınlar və hətta qullar da var idi. Burada başlıca tədris metodu söhbətlər və yazışmalar olmuşdur. Epikürün və onun ardıcıllarının təşkil etdikləri "axşam yığıncaqlarında" fəlsəfi və siyasi mövzuda söhbətlər aparılırdı. Epikür məktəbi e.ə. I əsrin axırlarında imperator Domisian tərəfindən bağlanmışdı. Lakin eikürçülərin təlimi davam etmişdir. İmperator Mark Avreli II əsrin ikinci yarısında Epikür məktəbini bərpa etmişdi. Epikürçülüyun geniş yayılması onun təhrifinə də səbəb olmuşdur. Yuxarı təbəqələrin nümayəndələri epikürçülüyü qeyri-məhdud həzz almağa çağırış kimi başa düşürdülər. Şairlərdən Horatsi, Vergili, Ovidi də epikürçülüyün təsiri altında olmuşlar. Lukian vulqarlaşdırılmış epikürçülüyə qrşı çıxmışdır.

Mənbələr[redaktə | əsas redaktə]

  • Асмус В.Ф. Античная философия, М., 1976
  • Джохадзе Д.В. Оснавные этапы развития античной философии, М., 1977