Ərgənə iyesi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Ergene iyesi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search

Ərgənə iyesi - Mədənin qoruyucu ruhu. Şaxta (Çahta) iyesi və ya Urkay (Urhay) iyesi olaraq da bilinər. Hər mədən üçün fərqli bir iye vardır. Bu iye, insan gözünə görünməz, lakin fit çalar, pişik kimi miyoldaması və körpə kimi ağlaması, it ulaması kimi səslər çıxarır. Çalışan işçilərə kömək edər, məsələn, mədən çökəcəyi zaman işçilərə "Gedin" deyə səslənərək onları qəzadan qoruyar. Türk işçilərin Ukrayna, Rusiya kimi ölkelərdə mədən işçiliyinə getdiklərində belə buralarda bu İyeye dua edərək kömək istədikləri bildirilir.

Etimologiya[redaktə | əsas redaktə]

(Ər/Er/Erk/Erh) kökündən törəmişdir. Çətinlik, güclük mənalarını saxlayar. Mədən deməkdir. Türklərdə sirli yerlerdendir. Erge sözü türkcənin bəzi ləhcələrində qapı, eşik və ya pillə deməkdir. Qorumaq mənasını da daşıyır. Monqollların müxtəlif ləhcələrindəki Ergenek / Erginek / Hergeneh / Ergeneg sözləri də bir şeyi qorumağa yarayan şkaf və ya sandıq deməkdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)