Esmira Məmmədrzayeva

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Esmira Məmmədrzayeva
Esmira Tapdıq qızı Məmmədrzayeva
Esmira Məmmədrzayeva.jpg
Doğum tarixi 8 aprel 1960 (1960-04-08) (59 yaş)
Doğum yeri Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR, Ucar rayonu Lək kəndi
Vətəndaşlıq Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Elm sahəsi biologiya
İş yeri AMEA Zoologiya İnstitutu
Elmi dərəcəsi Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi adı böyük elmi işçi
Təhsili ali

Esmira Tapdıq qızı MəmmədrzayevaAMEA Zoologiya İnstitutu, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, böyük elmi işçi

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Esmira Tapdıq qızı Məmmədrzayeva 8 aprel 1960-cı ildə Ucar rayonunun Lək kəndində anadan olmuşdur. Atası T.M.Məmmədrzayev Ucar rayonunun Lək kəndində direktor vəzifəsində işləmişdir, anası Həvva Qulu qızı Məmmədrzayeva ibtidai sinif müəllimi vəzifəsində çalışmışdır. Esmira Tapdıq qızı Məmmədrzayeva 1968-ci ildə Kəlbəcər rayonunun Dalqılınclı kəndində 1-ci sinfə daxil olmuşdur. 1978-ci ildə Qazax şəhəri 2 saylı orta məktəbin 10-cu sinfini bitirmiş, həmin ildə Ali məktəbə imtahan vemiş, amma müsabiqədən keçə bilməmişdir.1978-ci ildə Qazax rayonu Cəfərli kəndində tinglik sovxozunda fəhlə işləmişdir.1979-cu ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin biologiya fakultəsinə daxil olmuş, 1984-cü ildə həmin fakultəni bitirərək, Zoologiya İnstitutunun Teriologiya laboratoriyasına təyinatla laborant vəzifəsinə daxil olmuş, 1988-ci ildə baş laborant, 1993-cü il, kiçik elmi işçi, 2003-cü il elmi işçi vəzifəsində işləmişdir. O, 2004-cü il, "Şərqi Zaqafqaziyada adi çöl siçanının populyasiya dəyişkənliyi" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmiş, 2007-ci ildə böyük elmi işçi vəzifəsinə keçmişdir. Hal-hazırda həmin vəzifədə çalışır.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

E. T. Məmmədrzayeva 40-dan çox məqalənin müəllifidir Azərbaycan Qırmızı Kitabına daxil edilən iki növün tərtib olunmasında iştirak etmişdir. İlk dəfə olaraq, kompleks (ekoloji, morfoloji, morfofizioloji, morfometrik və sitogenetik) metodları tətbiq etməklə, adi çöl siçanı növü tətbiq etməklə, (Microtus arvalis Pallas, 1779) üç coğrafi vilayətdə (Böyük Qafqaz, Kiçik QafqazTalış) tədqiq edilmişdir. Müəyyən olunmuşdur ki, növ daxili dəyişkənliyi aşkar etmək üçün morfometrik, fenetik və sitogenetik parametrlər ən mühüm göstəricilərdir. Tədqiq edilmiş 40 morfometrik parametrdən əsasən 11-də populyasiyalar arasında statistik dürüst fərqlər üzə çıxmışdır.”Windows statistica-5” proqramının köməyilə diskriminant analiz nəticəsində müəyyən olunmuşdu ki, 7-10 kranioloji göstəriciyə görə fərqlər statistik dürüstdür. Hər üç populyasiya arasında yuxarı azı dişinin morfotipinə görə fərqlər mövcuddur. Alın-təpə şırımının formasına görə Zuvand populyasiyası daha çox fərqlənir. Sümük iliyinin lövhələrində və toxumluqda Y-xromsomunun morfologiyasına, Y- və autosomun heteroxromatin tərkibinə, nüvəcik əmələgətirən rayonların lokalizasiyası və sayına görə fərqlər mövcuddur. Zuvandda yayılmış adi çöl siçanı populyasiyasının müstəqilliyi müəyyən edilmişdir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Kitabları və monoqrafiyaları[redaktə | əsas redaktə]

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. E.T.Məmmədrzayeva. Pirqulu qoruğunda yayılmış çöl siçanlarının (Microtus arvalis Pallas,1778). Çoxalma xüsusiyyətləri. / N.İ.Qasımova // Ekologiya və həyat fəaliyyətinin mühafizəsi, III beynəlxalq konfransın materıalları, Sumqayıt, 2000, səh. 28-29.
  2. E.T.Mammadrzayeva. Cytogenetic pecularities of Mikrotus arvalis living in Azerbaijan. // VI international Congress of Vertebrate Morphology. Jena, 2001, p.51.
  3. E.T.Məmmədrzayeva. Azərbaycanda yayılmış çöl siçanının (Microtus arvalis Pallas,1778) karioloji xüsusiyyətləri. //“ Ekologiya və həyat fəaliyyətinin mühafizəsi” IV Beynəlxalq konfransın materialları. Sumqayıt, 2002, səh..208
  4. E.T.Məmmədrzayeva. Adi çöl Sicanının (Microtus arvalis, Microtinae, Rodentia) kariotipi. / N.İ.Qasımova // “ХХ əsrin sonunda heyvanlar aləminin öyrənilməsi və qorunması”. M.Ə.Musayevin 80 illik yubileyinə həsr olunmuş konfransın materialları,”Elm”,Bakı, 2001, 326-328.
  5. E.T.Məmmədrzayeva. Şərqi Azərbaycan və ona həmsərhəd rayonlarda gəmiricilərin növ tərkibi və onların ekoloji xüsusüyyətləri. / N.İ.Qasımova, N.Ə.Həsənov, E.K. Əskərov // “ Ekologiya və həyat fəaliyyətinin mühafizəsi” IV Beynəlxalq konfransın materialları. Sumqayıt, 2002, səh.114.
  6. Е.Т.Мамедрзаева. Современное состояние и распространение грызунов восточного Азербайджана. / Н.И.Касумова, Е.К.Аскеров, Т.О.Мамедов // Териофауна России и сопредельных территорий // материалы междунар.совещания, Москва, 2003, стр.187.
  7. Е.Т.Мамедрзаева. Микроскопическая морфология мейотических хромосом (Microtus arvalis). / Н.И.Касумова // Териофауна России и сопредельных территорий // материалы междунар.совещания, Москва, 2003, стр.152-153.
  8. Е.Т.Мамедрзаева. Некоторые морфофизиологические особенности обыкновенных полевок (Microtus arvalis) Азербайджана. / Н.И.Касумова // Ekologiya, fəlsəfə, mədəniyyət, Elm, Bakı, 2003, səh.107-109.
  9. E.T.Məmmədrzayeva. Çoxsaylı gəmirici növləri və onlarla mübarizə tədbirləri. / N.İ.Qasımova // Azərbaycan respublikasinin prezidenti Heydər Əlirza oğlu Əliyevin anadan olmasının 80 ıllıyinə həsr olunmuş “Təbii sərvətlərin qiymətləndirilməsi və təbiətdən istifadə” mövzusunda elmi-praktik konfrans. 2003, səh.269-271.
  10. Е.Т.Мамедрзаева. Особенности строения головок сперматозоидов у Microtus arvalis из различных регионов Азербайджана. / Н.И.Касумова // AzərbaycanZooloqlar Cəmiyyətinin I Qurultayının Materialları,Bakı, Elm, 2003, с.431-437
  11. E.T.Məmmədrzayeva. Chionomus roberti kariotipinin Ch.nivalis və Ch.qud kariotipləri ilə müqayisəsi (Crisetidae,Rodentia). // Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyətinin I Qurultayının Materialları,Bakı,Elm, 2003, səh.459-463
  12. E.T.Məmmədrzayeva. Çoxsaylı gəmirici növləri və onlarla mübarizə tədbirləri. / N.İ.Qasımova // Azərbaycan respublikasinin prezidenti Heydər Əlirza oğlu Əliyevin anadan olmasının 80 illiyinə həsr olunmuş “Təbii sərvətlərin qiymətləndirilməsi və təbiətdən istifadə” mövzusunda elmi-praktik konfrans. 2003, s.
  13. Е.Т.Мамедрзаева. К цитогенетическому изучению Microtus sosialis в Азербайджане. / Н.И.Касумова // Сборник “Млекопитающие как компонент аридных экосистем” Тезисы международного совещан. саратов 2004 с.78-79
  14. Е.Т.Мамедрзаева. Экологическая, морфологическая и цитагннетическая характеристика Зувандской популяции (Талыш) Microtus arvalis. / Н.И.Касумова // Сборник “Млекопитающие как компонент аридных экосистем” Тезисы международного совещан. саратов 2004 с.78-79
  15. Е.Т.Мамедрзаева. Эколого-морфологическая характеристика общественной полевки Microtus socialis низменных и горных регионов северо-восточного Азербайджана. / Н.И.Касумова // Zoologiya institunun əşərləri ХХХI-tom, Bakı, 2006, səh. 396-404
  16. Е.Т.Мамедрзаева. Лесная соня- Dryomus nitedula северо-восточного Азербайджана / Н.И.Касумова, Е.К.Аскеров // Zoologiya institunun əsərləri ХХХI-cild, Bakı, 2006, səh. 692-700
  17. E.T.Məmmədrzayeva. Azərbaycanda yayılmış bəzi gəmirici növlərinin təkamül aspekti. / N.İ.Qasımova //
  18. E.T.Məmmədrzayeva. Tarla siçanının(Apodemus agrarius Pall.) ekoloji xüsusiyyətləri. «Tətbiqi biologiyanın problemləri» / N.İ.Qasımova // Respublika Elmi konfransın Materialları, Bakı,BDU,2007,səh. 227-228
  19. E.T.Məmmədrzayeva. İctimai çöl siçanlarınınının (Microtus socialis Pall.,1771) sitogenetik analizi. / N.İ.Qasımova, A.Q.Quliyev // Respublika Elmi konfransın Materialları,Bakı,BDU, 2007, səh. 229-230
  20. Е.Т.Мамедрзаева. Морфологические и экологические исследование Mus musculus Северо Восточного Азербайджана. / Н.И.Касумова // Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyəti,Bakı,2008, səh. 655-659.
  21. E.T.Məmmədrzayeva. Tarla siçanlarının bəzi ekoloji xüsusiyyətləri. / N.İ.Qasımova // Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyəti,Bakı,2008, səh. 693-697
  22. E.T.Məmmədrzayeva. Müasir ekoloji şəraitdə məməlılər faunasının əsas problemləri. / İ.K.Rəhmətulina, S.M.Quliyev, N.İ.Qasımova, E.K.Əskərov, N.Ə.Həsənov // Akademik Həsən Əliyev və Azərbaycanda ekologiya elmi Az. Resp.Ekologiya elmi və Təbii Sərvətlər Nazirliyi.Çaşıoğlu, 2007: 140 -143.
  23. E.T.Məmmədrzayeva. Azərbaycanda yayılmış adi çöl siçanlarının təcrid olunmuş populyasiyalarının sitogenetik xüsusiyyətləri. / N.İ.Qasımova // Bakı Dövlət Universitetinin 90 illik yubileyinə həsr olunmuş «Biologiyada elmi nailiyyətlər» mövzusunda elmi konfransın materialları. 22-23 may, Bakı, 2009, səh.384
  24. E.T.Mammadrzaeva. Rsdioprotektive action of vegetable extracts on ratsРадиопротеътиве аътион оф веэетабле ехтраътс он ратс. / N.İ.Qasımova, A.A.Rzayev, E.N.Shamilov, A.S. Abdullayev, A.G.Gazıyev, İ.V.Azizov // Ужгородский национальний университет, Ужгород, 15-18 вересня 2009.стр..122-123
  25. Е.Т.Мамедрзаева. Цитогенетические изменения облученных крыс подвоздействием растительных биокомплексов. / А.А.Рзаев Э.Н.Шамилов, А.С.Абдуллаев, Н.И.Касумова, А.Г.Газиев, И.В.Азизов // Известия Академии наук Грузии. Биологическая серия,2009, №5-6, стр. 393-400.
  26. Е.Т.Мамедрзаева. Кариологический анализ результатов экпериментальной гибридизации трех видов лесных мышей рода Sylvaemus (S.uralensis,S.fulvipectus,S.ponticus) и обыкновенной полевки (Microtus arvalis) Большого и Малого Кавказа Азербайджана. / Н.И.Касумова // Российская Академия Наук, Животный мир горных территорий,Материалы Международное Конференции, Москва, 2009,стр.317-322
  27. Е.Т.Мамедрзаева. Лесные мыши (Sylvaemus,Rodentıa) Северо-Восточного Азербайджана и их видовая принадлежность. / Н.И.Гасымова, И.Д.Намазов, Л. Магеррамова // AzərbaycanPedoqoji Dövlət Universitet xəbərləri .Təbiət elmlər seriyası, Bakı-№2-2010 ,səh. 63-68.
  28. Е.Т.Мамедрзаева. Цитогенетика лесных мышей Азербайджана (Rodentia, Muridae, Sylvaemus) / Н.И.Касумова // Zoologiya institunun əsərləri. 2010. Bakı. Səh. 936-942
  29. Е.Т.Мамедрзаева. Цитогенетические исследования лесных мышей (Rodentia, Muridae, Sylvaemus) Азербайджана. / Н.И.Касумова // Териофауна России и сопредельных территорий. 2011. Москва. стр 206
  30. Е.Т.Мамедрзаева. Экологическая и цитогенетическая характеристика лесных мышей (Sylvaemus, Rodentia) Исмаиллинского района Азербайджана. / Н.И.Гасымова, И.Д.Намазов, Л. Магеррамова // Azərbaycan Pedoqoji Dövlət Universitet xəbərləri. Təbiət elmlər seriyası, Bakı-№2-2011 ,səh. 79-86.
  31. Е.Т.Мамедрзаева. Комплексные исследования лесных мышей центральной части южного склона Большого Кавказа Азербайджана. / Кулиев Г.Н., Касумова Н.И., Намазов И.Д. // AMEA Zoologiya institunun əsərləri. Cild 29. Bakı. “Elm”. 2011. s. 390-397.
  32. Е.Т.Мамедрзаева. Современная видовое разнообразия лесных мышей (Rodentia, Muridae, Sylvaemus) Азербайджана. / Кулиев Г.Н., Касумова Н.И. // Вiснiк Запорiзького нацiонального унiверситету. Бiологiчнi наукi. Запорiжжя. 2012, № 1, c. 50-59.
  33. Мамедрзаева Э.Т. Исследование Радиозащитного эффекта экстрата Crocus sativus L. / Шамилов Э.Н., Абдуллаев А.С., Рзаева И.А., Касумова Н.И., Азизов И.В. // Вiсник Украiнського товариства генетикiв i селекцiонерiв, т.10, 1, 2012, 95-99.[1]
  34. E.T.Məmmədrzayeva. Azərbaycanda yayılmış adi çöl siçanının (Microtus arvalis Pall., 1779) (Rodentia,Microtinae) çoxalma xüsusiyyətləri. / Q.N. Quliyev., N.İ.Qasımova // Azərbaycan zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri, cild 4, № 1, 2012. s. 150-154
  35. E.T.Məmmədrzayeva. Kəsəyən dağ siçancığı (Calomyscus uraratensis Vorontsov et kartavtseva 1979). // Azərbaycan Respublikasının qırmızı kitabı. Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi.Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Fauna, II nəşr. Bakı-2013, səh. .444-445
  36. E.T.Məmmədrzayeva. Çənubi Qafqaz dağ korçası (Ellobius lutessens Thomas, 1897) / Guliyev G.N.) // Azərbaycan Respublikasının qırmızı kitabı. Azərbaycan Respublikası Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi.Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Fauna, II nəşr. Bakı-2013, səh. 446-447
  37. E.T.Mаmmаdrzaeva. İntraspecifik spontaneous chromosomal mutations in same rodents distributed in Azerbaijan, their indukction by ionizing radioyionj and correction (Azərbaycanda yayılmış bəzi gəmiricilərdə növdaxili spontan xromosom mutasiyaları və onların ionlaşdırıcı şüalanma ilə yaradılması və korreksiyası) / Şamilov E.N., Abdullayev A.S., Quliyev Q.N., Əzizov İ.V. // Вiсник Украiнського товариства генетикiв i селекцıонерiв. T.12, 1.2014, c. 90-97.[2]
  38. Е.Т.Мамедрзаева. КАРИОТИПЫ MICROTUS OBSCURUS В ТЕРРИТОРИИ АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ РЕСПУБЛИКИ / АЗИЗОВ И.В., КУЛИЕВ Q.N., ШАМИЛОВ Э.Н., АБДУЛЛАЕВ А.С., ШАМИЛЛИ В.Э., КУЛИЕВ А.Г. // IX мiждiнародноi науковоi конфоронцıi. “Фактори експериментальноi” еволюцıi органıзмıв. Уман-2014, стр. 1-5
  39. Məmmədrzayeva E.T. Azərbaycanda yayılmış bəzi gəmirici növlərinin təbii şəraitdə və radiasiya ilə induksiya olunmuş xromosom dəyişiklikləri (RODENTİA) / Şamilov E.N., Abdullayev A.S., Quliyev Q.N., Şamilli V,E., Əzizov İ.V.// Azərbaycan Respublikası, Azərbaycan zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri. Ç-6, № 1, 2014, s132-140.
  40. Мамедрзаева Е.Т. Кариотип Microtus sosialis и родственные связи видов рода Chionomys и подрода Terricola обитающих в Азербайджане. / Кулиев Г.Н., Керимова З.К., Кулиев А.Г., Шамилов Э.Н., Гасымова Г.Э. Абдуллаев А.С. //
  41. Esmira Məmmədrzayeva. Təbii və süni şualanma şəraitində bəzi gəmirici növlərində yaranan xromosom zədələnmələri və zədələnmələrin aradan qaldırılması. / Elşən Şamilov, Asim Abdullayev, Qiyas Quliyev, İbrahim Əzizov // Azərbaycan Respublikası Fövqəladə hallar Nazirliyinin yaradılmasının 10 illik yübeliyinə həsr olunmuş “Fövqəladə hallar və təhlükəsiz həyat” mövzusunda elmi-praktiki konfrans 10 dekabr 2015-ci

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Zoologiya İnstitutu

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Исследование радиозащитного эффекта экстракта Crocus sativus L.
  2. Zoologiya İnstitutunun əməkdaşları ekspedisiyada olmuşlar Исследование радиозащитного эффекта экстракта Crocus sativus L.