Etik hakerlik

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ağ şlyapalar (ing. White Hats), Etik hakerlər (ing. Ethical Hackers) və ya Samuray hakerlər (ing. Samurai Hackers) – yaradıcı kompüter bacarıqlarından zәrәrli mәqsәdlәr üçün deyil, cəmiyyətin faydası üçün istifadə edәn hakerlər. Məsələn, 1990-cı illərin ortalarında haker cəmiyyətinin Kiber Mələklər kimi tanınan anti-kriminal istiqaməti meydana çıxmışdı. O vaxtdan bәri Kiber Mələklər gündə 24 saat, həftədə yeddi gün ümumdünya hörümçəyini skanlayaraq uşaq pornoqrafiyasına və kiber-təqibə qarşı mübarizә aparırlar. Haker cəmiyyətində başqa Ağ Şlyapa nişanları da geniş yayılmışdır. Məsələn, Ağ Şlyapa Etikası ilə yaşayan elit hakerlər məlumatı qəsdən mәhv etmәmәyә,kompüter sistemlərinə və ya şəbəkələrə ziyan vurmamağa çalışırlar. Sistemin təhlükəsizliyini yoxlamaq üçün əxlaqlı hakerlər öz “məsləkdaşlarının” metodlarından istifadə edirlər, ancaq aşkarladıqları boşluqlardan istifadə etmək əvəzinə, bu haqda rəhbərliyi məlumatlandırırlar. Etik hakerlik “soxulma sınağı”, “müdaxilə sınağı” və “qırmızı birlik” kimi də tanınır. Əxlaqlı hakerləri bəzən ağ şlaypa adlandırırlar; termin əski Qərb filmlərindən qaynaqlanır, belə ki, həmin filmlərdə “yaxşı oğlanlar” başlarına ağ şlyapa, “pis oğlanlar” isə qara şlyapa qoyurdular.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı