Fəlsəfənin əsas məsələsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Fəlsəfənin birinci məsələsiideyanın (ruhun), yoxsa materiyanın (cismin) ilkinliyi ilə bağlı mübahisə.

Fəlsəfənin əsas məsələsi, şuurun "olana", düşüncənin cismə, təbiətə ikili baxışı: birincisi əzəli (öncə) olan hansıdır - ruh, yoxsa təbiət, cism, yoxsa şüur - və ikincisi dünya barədə biliyin dünyaya yanaşması necədir, ya da başqa cürə şuur dünyaya uyğundurmu, onu doğru əks etməyə qadirdimi. Fəlsəfənin əsas məsələsinin həlli bu iki tərəfin ardıcıl həlli ilə mümkündür. Materializm tərəfdarları olan filosoflar birinci təbiətin, olanın olduğunu, şuurun isə ikinci olduğunu və şuurun xarici aləmin subyektə olan təsiri nəticəsində əmələ gəldiyini iddia edirlər. İdealis-filosoflar isə iddia edirlər ki, birinci ruhdur, şuurdur və bundan kənar dünyada heç nə yoxdur. Onlar deyirlər ki, dünyanın öyrənilməsi insanın öz şuurunun və daxilinin öyrənilməsidir, özünüdərk və yaxud mütləq ideyanın dərk olunmasıdır. Bu iki düşərgədən başqa müxtəlif keçici və ardıcıl olmayan mövqeni tutan dualizm, aqnostisizm və sairə nəzəriyyələr tutur.