Fəxrəddin Razi

Fəxrəddin Razi
Fəxrəddin Razi
	ərəb. فخرُ الدين الرازي‎
Doğum tarixi	1150[…]
Doğum yeri	Rey, Böyük Səlcuq imperiyası;
Vəfat tarixi	1210[…] (59–60 yaşında)
Vəfat yeri	Herat;
Elm sahələri	kəlam, təfsir, islam fəlsəfəsi, Üsuli-Fiqh

Fəxrəddin Əbu Abdullah Məhəmməd ibn Ömər ər-Razi (ərəb. فخرالدین الرازی‎; 1150^[1]^[2]^[…], Rey, Böyük Səlcuq imperiyası^[3] – 1210^[1]^[2]^[…], Herat^[4]) — Əşari məktəbinin nümayəndəsi, altıncı mücəddid. Quri sultanlığında və Xarəzmşahlar dövlətində sarayda xidmət etmişdir. Yarımçıq olan məşhur "Məfatih əl-Qeyb" təfsiri ona məxsusdur. Bu təfsiri o, mötəzili olan əz-Zəmaxşərinin təfsirinə cavab olaraq yazmışdır.

Həyatı

Tam adı Əbu Abdullah Məhəmməd ibn Ömər əl-Hüseyn ət-Taymi əl-Bəkri ət-Təbaristani Fəxrəddin ər-Razi olan filosof 1149-cu ildə Reydə anadan olmuşdur. Atası Rey şəhərinin hatibi olmuşdur. Buna görə də onu İbn əl-Xətib (Xətibin oğlu) deyə çağırmışlar. Şafi fiqhi, üsul əl-fiqh sahəsində ilk təhsilini atasından və əl-Kamal əs-Simnanidən almışdır. Fəlsəfəni isə Məcduddin əl-Cilidən öyrənmişdir.

Ər-Razi Orta Şərq şəhərlərini gəzib dolaşmışdır. Quri sultanlığında və Xarəzmşahlar dövlətində sarayda xidmət etmişdir. O, Heratda mədrəsə qurmuş və həyatının son illərini elə bu mədrəsədə keçirmişdir.

Əsərləri

Məfatih əl-Qeyb
Əsas ət-təqdis
Cəmi əl-ölüm
ər-Risalə əl-kəmaliyə fil-həqaiq əl-ilahiyə
Cahardaq risalə
əl-Məbahis əş-şərqiyə
Lübub əl-işarət
əl-Ərbəin fi üsul əd-din
Etiqadat firəq əl-müslimin vəl-müşrikin
Mühəssəl əfkar əl-mütəqəddimin dəl-Mütəahhirin

Tələbələri

Yetişdirdiyi tələbələrdən bəziləri:^[6]

Qütbəddin əl-Misri
Zeynəddin əl-Keşşi
Şərəfəddin əl-Hərəvi
Əsirəddin əl-Əbhəri
Tacəddin əl-Urməvi
Siracəddin əl-Urməvi
Şəmsəddin Xosrovşahi
Əbu Əhməd əl-Beyləqani^[7]

İstinadlar

1 2 3 4 RĀZĪ FAKHR AL-DĪN AL- // Encyclopædia Universalis. Encyclopædia Britannica Inc., 1968.
1 2 3 4 Haywood J. A. Fakhr ad-Din ar-Razi // Encyclopædia Britannica (ing.).
1 2 Haywood J. A. Fakhr ad-Dīn ar-Rāzī // Encyclopædia Britannica (ing.).
1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
↑ Arnaldez R. Fakhr al-Dîn al-Râzî: commentateur du Coran et philosophe (fr.). Librairie philosophique J. Vrin, 2002.
↑ Yavuz, Y. Şevki. "Fahreddin er-Râzî". TDV İslâm Ansiklopedisi. 1995. Archived from the original on 2025-10-17. İstifadə tarixi: 13.11.2025.
↑ Zəhəbi. Aləmün-Nubəla (ərəb). 6581.

Ədəbiyyat

Наймов Н. Фахриддин Рази. // Из философского наследия народов Ближнего и Среднего Востока.— Ташкент, 1972,— С. 199–233.
Кулматов Я. Фахриддин Рази.— Душашбе, 1980.

[_1dc86cd1fc239d87-1] 1 2 3 4 RĀZĪ FAKHR AL-DĪN AL- // Encyclopædia Universalis. Encyclopædia Britannica Inc., 1968.

[_c5df5b4e70348b30-2] 1 2 3 4 Haywood J. A. Fakhr ad-Din ar-Razi // Encyclopædia Britannica (ing.).

[_635acfe8e3414204-3] 1 2 Haywood J. A. Fakhr ad-Dīn ar-Rāzī // Encyclopædia Britannica (ing.).

[_4a1c3a1fed820d69-4] 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.

[_e2666bbb8f30c38c-5] Arnaldez R. Fakhr al-Dîn al-Râzî: commentateur du Coran et philosophe (fr.). Librairie philosophique J. Vrin, 2002.

[6] Yavuz, Y. Şevki. "Fahreddin er-Râzî". TDV İslâm Ansiklopedisi. 1995. Archived from the original on 2025-10-17. İstifadə tarixi: 13.11.2025.

[7] Zəhəbi. Aləmün-Nubəla (ərəb). 6581.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]