Məzmuna keç

Fəzail Ağamalı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Fəzail Ağamalı
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı
24 noyabr 1995 – 23 sentyabr 2024
Seçki dairəsiI — 39 saylı Sumqayıt ikinci
II — 30 saylı Yevlax
III, IV, V və VI çağırış — 60 saylı Salyan-Neftçala
Ana Vətən Partiyasının sədri
24 noyabr 1990 – 9 fevral 2026
ƏvvəlkiVəzifə təsis edilib
Azərbaycan Respublikası əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin birinci müavini
12 yanvar 1993 – 17 avqust 1994
NazirAkif Kərimov
Azərbaycan Respublikası sosial təminat nazirinin müavini
21 oktyabr 1992 – 17 dekabr 1992
NazirLidiya Rəsulova
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 26 avqust 1947(1947-08-26)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 9 fevral 2026(2026-02-09) (78 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Partiya
Təhsili
Fəaliyyəti siyasətçi
Uşağı 3 (Günay Ağamalı daxil olmaqla)
Elmi fəaliyyəti
Elmi dərəcəsi
Təltifləri "Şöhrət" ordeni — 2017 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni — 2022 "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı
"Sodrujestvo" ordeni
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Fəzail Rəhim oğlu Ağamalı (Ağamalıyev) (26 avqust 1947, Şıxlar, Sisian rayonu – 9 fevral 2026, Ankara) — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi və tarixçisi, tarix elmləri doktoru, professor, Ana Vətən Partiyasının sədri (1990–2026), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I–VI çağırış deputatı (1995–2024), Azərbaycan Respublikası əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin birinci müavini və nazir səlahiyyətlərinin müvəqqəti icraçısı (1993–1994).[1]

Həyatı

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Fəzail Rəhim oğlu Ağamalı 1947-ci il avqustun 26-da Ermənistan SSR Sisian rayonunun Şıxlar kəndində anadan olmuşdur. 1965-ci ildə Dəstəgird orta məktəbini bitirmişdir. 1966–1971-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsində təhsil almışdır. 1968-ci ildən, ali təhsilinin üçüncü kursundan etibarən Azərbaycana müstəqillik tələb edən "Azərbaycanın azadlığı və bütövlüyü uğrunda" gizli tələbə dərnəyinin fəal iştirakçılarından biri olmuşdur. Buradakı antisovet fəaliyyətinə görə SSRİ təhlükəsizlik orqanları tərəfindən 70-ci illərdə təqibə məruz qalmışdır.[2][3]

1972-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin aspiranturasına qəbul olunmuş və 1980-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.

1971–1972-ci illərdə Naxçıvan şəhər 1 saylı orta məktəbdə müəllim, 1973–1983-cü illərdə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitunda müəllim, baş müəllim vəzifələrində çalışmışdır. 1983–1988-ci illərdə Azərbaycan Texnologiya İnstitunda kafedra müdiri vəzifəsində çalışmış, 1988-ci ildə Milli Azadlıq Hərəkatında daha fəal iştirak etmək üçün ailəsilə birlikdə Bakı şəhərinə köçmüşdür. 1988–1990-cı illərdə Dövlət İqtisad İnstitunda dosent vəzifəsində çalışmışdır.[1] 1991-ci ildən Azərbaycan Əmtəəşünaslıq İnstitutunda, 2000-ci ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində dosent və professor kimi elmi fəaliyyət göstərmişdir.[4]

9 fevral 2026-cı ildə Ankarada vəfat edib.[5] 10 fevralda Sabunçu rayonu Ramana qəbiristanlığına dəfn olunub.[6]

Ailəli idi, 3 övladı (Elçin Ağamalı, Günay Ağamalı və Yalçın Ağamalı) var.[7]

Siyasi Fəaliyyəti

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Erkən fəaliyyəti

[redaktə | vikimətni redaktə et]

1989-cu ilin əvvəllərindən başlayaraq Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin yaradılması prosesinə qoşulmuş, onun nizamnamə və proqramının hazırlanmasında, təşkilatın formalaşmasında fəal iştirak etmişdir. AXC-nin 1989-cu ilin iyul ayında keçirilən təsis konfransının təşəbbüs qrupunun üzvü kimi iştirak etmiş və konfransda təşkilatın Səbail rayonu üzrə əlaqələndiricisi və Məclis üzvü seçilmişdir. 1990-cı ilin iyun ayına qədər AXC-də məclis üzvü kimi fəaliyyət göstərmiş, 1990-cı ilin 20 Yanvar hadisələrinə görə AXC rəhbərliyi ilə yaranmış ciddi fikir ayrılığına görə həmin təşkilatdan istefa vermişdir.[8]

1990-cı ilin sentyabrında hərəkatda iştirak edən həmfikirlərilə Ana Vətən Partiyasının təşəbbüs qrupunu yaratmış və 1990-cı ilin noyabr ayının 24-də partiyanın təsis qurultayında sədr seçilmişdir.[8]

1992-ci il martın 9-da AXC-nin qərargahında keçirilən Azərbaycan Demokratik Qüvvələr Birliyinin yığıncağında Heydər Əliyevin Naxçıvandan Bakıya dəvət edilməsi haqqında bəyanat vermiş,[9] 1993-cü ildə ölkədəki mürəkkəb situasiyanın fonunda geniş xarakter alan Heydər Əliyev hərəkatında fəal iştirak etmişdir.[10]

Nazirlər kabinetində

[redaktə | vikimətni redaktə et]

1992-ci ilin oktyabr–dekabr aylarında Azərbaycan Respublikası sosial təminat nazirinin müavini, 1993–1994-cü illərdə isə əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin birinci müavini olmuş və nazir səlahiyyətlərini müvəqqəti icra etmişdir. 1994-cü ilin avqustunda dövrün baş naziri Surət Hüseynovun tutduğu mövqeni sərt tənqid edərək, əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri əvəzi vəzifəsindən istefa vermişdir.[11]

Parlamentdə

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I, II, III, IV, V, VI çağırış deputatı seçilmişdir. Milli Məclisin Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin üzvü, İntizam komissiyasının sədr müavini və Azərbaycan – Türkmənistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri olmuşdur.[4][12]

2024-cü ildə Azərbaycanda prezident seçkiləri zamanı İlham Əliyevi dəstəklədiyini açıqlamışdır.[13]

Elmi fəaliyyəti

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Fəzail Ağamalı "XIX əsrin əvvəllərində xanlıqların sosial-iqtisadi münasibətləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək tarix elmləri doktoru elmi dərəcəsini, ardınca isə professor elmi adını almışdır.[14]

Əsərləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Fəzail Ağamalının rəhbərliyi və redaktorluğu ilə Heydər Əliyev haqqında bir və ölkə prezidenti İlham Əliyevin 2003-cü ilədək fəaliyyətinin bütün tərəflərini əks etdirən 12 cildlik kitab nəşr olunmuşdur.[15] 2005-ci ildə "Dövlətçiliyimizdə İlham Əliyev mərhələsi" və 2010-cu ildə Sankt-Peterburqda "Prezident-Reformator" monoqrafiyaları çapdan çıxmışdır.[16]

Bütövlükdə, beş kitab, üç monoqrafiya, bir dərslik, beş kitabça və 50-ə qədər elmi və elmi-publisist məqalənin müəllifidir.[17]

Təltifləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

2007-ci ildə MDB Parlamentlərarası Assambleyadakı uzunmüddətli və səmərəli fəaliyyətinə görə Assambleyanın yüksək mükafatı olan "Sodrujestvo" ordeni ilə təltif olunmuşdur.[17]

25 avqust 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdur.[18]

25 avqust 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunmuşdur.[19]

ABŞ-nin Nebraska ştatının və Linkoln şəhərinin fəxri vətəndaşı idi.[20] Daha sonra bu statuslardan imtina edib.[21]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 Modern.az. "Fəzail Ağamalı özünün seçki şüarını elan etdi". 10 yanvar 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 may 2020.
  2. ↑ "FƏZAİL AĞAMALI "YENİ MÜSAVAT"a "KQB İTTİHAMI"ndan YAZIR". musavat.com (az.). 22 yanvar 2013. 24 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 noyabr 2020.
  3. ↑ "DEPUTAT FƏZAİL AĞAMALIDAN ZƏRDÜŞT ƏLİZADƏYƏ SƏRT CAVAB". ovqat.com (az.). 26 iyul 2018. 24 noyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 noyabr 2020.
  4. 1 2 Meclis.gov.az. "Ağamalı Fəzail Rəhim oğlu". 7 iyul 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 fevral 2021.
  5. ↑ "Fəzail Ağamalı hoteldə vəfat edibmiş: Nəşi Azərbaycana gətiriləcək". Oxu.az (az.). 9 fevral 2026. 9 fevral 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 fevral 2026.
  6. ↑ "Fəzail Ağamalı dəfn olundu". Oxu.az (az.). 10 fevral 2026. 11 fevral 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 10 fevral 2026.
  7. ↑ Modern.az. "Fəzail Ağamalının övladları barədə dedikləri..." 16 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 may 2020.
  8. 1 2 Modern.az. "Fəzail Ağamalı: "Qabil Hüseynli dedi ki, gəl bir partiya yaradaq". 16 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 may 2020.
  9. ↑ ""Səs" qəzeti ulu öndər Heydər Əliyevin ikinci dəfə hakimiyyətə gəldiyi gün - 15 İyun Milli Qurtuluş Günü münasibətilə dəyirmi masa keçirdi". anl.az (az.). Səs qəzeti. 10 iyun 2010. 16 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 aprel 2021. Həmin ilin mart ayının 9-da AXC-nin qərargahında demokratik qüvvələr birliyinin yığıncağı keçirildi. Orada mən çıxış edərək, Heydər Əliyevin Naxçıvandan Bakıya dəvət olunması təklifini irəli sürdüm
  10. ↑ "Elçibəyi inandırdıq ki, Heydər Əliyevin Bakıya gəlişi..." muxailfet.az (az.). 4 iyun 2019. 16 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 aprel 2021.
  11. ↑ Modern.az. "Fəzail Ağamalı: "Nazir postundan getməyimdə Sürət Hüseynov çox ciddi rol oynadı"". 7 yanvar 2022 tarixində arxivləşdirilib.
  12. ↑ "Azərbaycan-Türkmənistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu". 16 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 fevral 2021.
  13. ↑ "Parlament partiyaları seçkilərdə kimi dəstəkləyəcək?". modern.az (az.). 7 dekabr 2023. 11 dekabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 dekabr 2023.
  14. ↑ ""Siyasilərin elmi fəaliyyəti" – "Elmə vaxtım olmadı" deyən Fəzail Ağamalı". xeberle.com (az.). 20 avqust 2014. 19 yanvar 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 dekabr 2021.
  15. ↑ Sesqazeti.az. "Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab İlham Əliyevin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində uğurlu fəaliyyəti". 25 dekabr 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 may 2020.
  16. ↑ Modern.az. "Azərbaycanlı deputatın İlham Əliyevdən yazdığı kitabın Sankt-Peterburqda təqdimatı olacaq". 16 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 may 2020.
  17. 1 2 Azertag.az. "AZƏRBAYCAN NÜMAYƏNDƏ HEYƏTİNİN ÜÇ ÜZVÜ MDB PA-NIN "SODRUJESTVO" ORDENİ İLƏ TƏLTİF OLUNMUŞDUR". 21 iyul 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 may 2020.
  18. ↑ "F.R.Ağamalının "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN SƏRƏNCAMI". 4 may 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 may 2020.
  19. ↑ "F. R. Ağamalının 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı". 21 iyul 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 25 avqust 2022.
  20. ↑ Xeberlertv.info. "Fəzail Ağamalının:Həyat yolu". 8 iyun 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 may 2020.
  21. ↑ "Milli Məclisin deputatı ABŞ-də ona verilən fəxri vətəndaşlıqdan imtina edib". Report İnformasiya Agentliyi (az.). 21 noyabr 2023. 22 noyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 noyabr 2023.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Fəzail_Ağamalı&oldid=8913835"